| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Kadry i płace > Podnoszenie kwalifikacji > Podstawowe obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki sektora finansów publicznych

Podstawowe obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki sektora finansów publicznych

Funkcjonowanie każdej jednostki nakłada na jej kierownika wiele obowiązków. Wynikają one nie tylko z faktu przynależności jednostki do sektora finansów publicznych ale również zatrudniania przez nią pracowników, odprowadzania składek, podatków. Oto analiza statusu kierownika jednostki z uwzględnieniem systemu kontroli finansowej.

Standardy kontroli

Procesy związane z gromadzeniem i rozdysponowaniem środków publicznych oraz gospodarowaniem mieniem powinny podlegać stałej kontroli – kontroli finansowej. Kontrola finansowa nie ogranicza się jednak wyłącznie do ustalenia odrębnych procedur. Zadania realizowane w ramach kontroli finansowej powinny zostać włączone w funkcjonowanie jednostki i być elementem składowym zadań wykonywanych na wszystkich poziomach organizacyjnych. Skuteczność kontroli zależy m.in. od zakresu i sposobu, w jaki kierownictwo i pracownicy jednostki wykonują obowiązki z nią związane.

Wiele trudności sprawia określenie optymalnych wymagań i czynników, jakie kierownicy jednostek powinni wziąć pod uwagę przy tworzeniu, ocenie i doskonaleniu systemów kontroli finansowej w kierowanych przez siebie jednostkach, aby kontrola taka spełniła swoje zadanie. Niezwykle pomocne w tym zakresie mogą być, wydane na podstawie art. 63 ust. 2 uofp, standardy kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych (komunikat nr 13 Ministra Finansów z 30 czerwca 2006 r. w sprawie standardów kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych).

Zapamiętaj!

Standardy kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych stanowią zbiór wskazówek, które kierownicy jednostek powinni wykorzystać do budowy systemu kontroli finansowej.

Celem standardów jest promowanie wdrażania w jednostkach spójnego i jednolitego modelu kontroli finansowej zgodnego ze współczesnymi standardami i modelami kontroli wewnętrznej, z uwzględnieniem specyficznych zadań, które realizuje dana jednostka i warunków, w jakich funkcjonuje.

Standardy opisane są w pięciu obszarach odpowiadających pięciu podstawowym elementom systemu kontroli wewnętrznej:

1) środowisko wewnętrzne,

2) zarządzanie ryzykiem,

3) mechanizmy kontroli,

4) informacja i komunikacja,

5) monitorowanie i ocena.

2.4. Audyt wewnętrzny

Na organizację pracy służb finansowo-księgowych jednostek sektora finansów publicznych ma wpływ także audyt wewnętrzny.

Problematyka audytu wewnętrznego jest uregulowana w rozdziale 5 uofp. Konieczność prowadzenia audytu wewnętrznego w określonych jednostkach sfery finansów publicznych nakłada na kierowników tych jednostek obowiązki związane z zapewnieniem pracy audytora i działaniem po zakończonym zadaniu audytowym.

Audytem wewnętrznym jest ogół działań obejmujących niezależne badanie systemów zarządzania i kontroli w jednostce oraz czynności doradcze, w wyniku których kierownik jednostki uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę adekwatności, efektywności i skuteczności tych systemów oraz ewentualne propozycje usprawnienia funkcjonowania jednostki (art. 48 ust. 1 uofp). Ocena systemów zarządzania i kontroli dotyczy przede wszystkim:

• zgodności prowadzonej działalności z przepisami prawa oraz obowiązującymi w jednostce procederami wewnętrznymi,

• efektywności i gospodarności podejmowanych działań w zakresie systemów zarządzania i kontroli,

• wiarygodności sprawozdania finansowego z wykonania budżetu.

Obowiązkiem audytora wewnętrznego, określonym w art. 55 ust. 3 uofp, jest rzetelne, obiektywne i niezależne:

• ustalenie stanu faktycznego w zakresie funkcjonowania jednostki,

• określenie oraz analiza przyczyn i skutków uchybień,

• przedstawienie zaleceń w sprawie usunięcia uchybień lub wprowadzenia usprawnień.

Należy podkreślić znaczną niezależność audytora wewnętrznego. Na mocy uofp podlega on bezpośrednio kierownikowi jednostki, a rozwiązanie stosunku pracy z audytorem wewnętrznym (z wyjątkiem określonych w uofp jednostek, m.in.: Kancelarii Sejmu, Senatu, Prezydenta RP, Sądu Najwyższego, sądownictwa powszechnego i administracyjnego, Najwyższej Izby Kontroli) nie może nastąpić bez zgody Ministra Finansów. Nawet zmiana warunków pracy audytora wewnętrznego może być dokonana po zasięgnięciu opinii Ministra Finansów.

Niezależność audytora wewnętrznego gwarantuje możliwość objęcia zakresem audytu wszystkich obszarów działania jednostki. Audytor wewnętrzny dysponuje pełną swobodą w zakresie identyfikacji obszarów ryzyka.

Zapamiętaj!

Audytor wewnętrzny podlega bezpośrednio kierownikowi jednostki.

Audyt wewnętrzny ma pewne cechy wspólne z kontrolą finansową. Monitoruje on system kontroli w celu zapewnienia jego legalności, gospodarności, celowości, rzetelności, przejrzystości i jawności. Dlatego też bardzo często audytorami wewnętrznymi są byli pracownicy służb finansowo-księgowych jednostek sektora finansów publicznych.

Obowiązkiem kierownika jest zapewnienie organizacyjnej odrębności wykonywania przez audytora ustawowych zadań. Audytor opracowuje w porozumieniu z kierownikiem jednostki roczny plan audytu, a do końca marca każdego roku – sprawozdanie z wykonania planu audytu za rok poprzedni (art. 53 ust. 5 uofp).

Wyniki audytu wewnętrznego przekazywane są w formie sprawozdania kierownikowi jednostki. Kierownik jednostki, na podstawie sprawozdania z przeprowadzenia audytu wewnętrznego, zobowiązany jest podjąć działania mające na celu usunięcie uchybień lub usprawnienie funkcjonowania jednostki, informując o tym audytora wewnętrznego, a jeśli w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania sprawozdania z przeprowadzenia audytu wewnętrznego nie zostaną podjęte takie działania, kierownik jednostki ma obowiązek poinformowania o tym Głównego Inspektora Audytu Wewnętrznego oraz audytora wewnętrznego, uzasadniając brak podjęcia działań (art. 56 ust. 3 uofp).

2.5. Proces planowania i wykonywania budżetu

Proces planowania i wykonywania budżetu, szczegółowo uregulowany w uofp, narzuca określone obowiązki, zadania i terminy oraz zakres kompetencyjny. Ustawa ta formułuje zadania, powierzając je przeważnie jednostce jako całości. Podstawowym obowiązkiem kierownika jednostki w tym zakresie jest więc właściwe kierowanie i zorganizowanie pracy, umożliwiające terminowe wywiązanie się z obowiązków planistycznych oraz nadzór nad prawidłową realizacją budżetu. Niemniej jednak ustawa zawiera bezpośrednie wskazanie kierownika w regulacjach dotyczących planowania i wykonywania budżetu w obszarach wskazanych w tabeli.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podstawą gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych są plany finansowe. Plany te, w zależności od formy organizacyjno-prawnej jednostki, różnią się treścią oraz procedurą ich sporządzania. Podstawowe wymogi w zakresie planów finansowych określa uofp. Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków (art. 20 ust. 4 uofp).

Ustawa o finansach publicznych zawiera także delegację dla Ministra Finansów do określenia sposobu prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych, a zwłaszcza sposobu i trybu sporządzania planów finansowych, dokonywania zmian w tych planach oraz zatwierdzania tych zmian (art. 28 ust. 1 uofp). Na tej podstawie Minister Finansów wydał rozporządzenie z 29 czerwca 2006 r. w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną, w którym szczegółowo określił przedmiotowe zagadnienie.

Procesy związane z opracowywaniem (dokonywaniem zmian) planów finansowych jednostek mają ogromny wpływ na organizację pracy całej jednostki, w tym oczywiście także służb finansowo-księgowych. Określone działania muszą być podjęte z odpowiednim wyprzedzeniem, gwarantującym rzetelne przygotowanie niezbędnych danych. Dlatego też w dalszej części Poradnika omówiono tryb planowania w poszczególnych jednostkach.

Plany finansowe państwowych jednostek budżetowych

Proces opracowania planu finansowego jednostki budżetowej rozpoczyna się od przekazania przez dysponentów części budżetowych kierownikom bezpośrednio podległych państwowych jednostek budżetowych, w terminie do 25 października, informacji o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w projekcie ustawy budżetowej, w szczegółowości:

• dochody – dział, rozdział, paragraf,

• wydatki – dział, rozdział oraz kategorie (grupy) wydatków (dotacje i subwencje, świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące, wydatki majątkowe).

Na podstawie otrzymanych informacji kierownicy państwowych jednostek budżetowych opracowują projekty planów finansowych swoich jednostek oraz jednostek im podległych i niezwłocznie przekazują jednostkom podległym projekty tych planów. Projekty planów finansowych państwowych jednostek budżetowych są sporządzane w układzie:

• część,

• dział,

• rozdział i paragraf,

z wyjątkiem jednostek „mundurowych”, które mogą je opracowywać z jeszcze większą szczegółowością.

Zapamiętaj!

Zatwierdzone projekty przekazywane są dysponentowi części budżetowej w terminie do 1 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy.

Dysponenci części budżetowych weryfikują otrzymane projekty planów finansowych pod względem ich zgodności z projektem ustawy budżetowej i w przypadku stwierdzenia różnic wprowadzają w nich odpowiednie zmiany, informując o ich dokonaniu kierowników podległych bezpośrednio państwowych jednostek budżetowych, nie później jednak niż do 15 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy. Kierownicy tych jednostek informują, nie później niż do 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy, kierowników jednostek im podległych o wprowadzonych przez dysponenta części budżetowej zmianach.

Zatwierdzone przez kierownika państwowej jednostki budżetowej oraz zweryfikowane przez dysponentów części budżetowych projekty planów finansowych stanowią podstawę gospodarki finansowej państwowej jednostki budżetowej w okresie od 1 stycznia roku budżetowego do dnia opracowania planu finansowego na podstawie informacji o kwotach dochodów i wydatków wynikających odpowiednio z ustawy budżetowej.

Kierownicy państwowych jednostek budżetowych bezpośrednio podlegli dysponentom części budżetowych, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania informacji o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w ustawie budżetowej, sporządzają plany finansowe swoich jednostek oraz jednostek im podległych i niezwłocznie przekazują jednostkom podległym ich plany.

Kierownicy państwowych jednostek budżetowych gromadzących dochody własne opracowują, odrębne dla każdego ze źródeł tych dochodów, plany finansowe dochodów własnych i wydatków z nich finansowanych na okres, w którym dochody te będą wydatkowane, z uwzględnieniem rozliczeń z budżetem. Plany te sporządza się w szczegółowości dział, rozdział, paragraf. Stanowią one prognozę gromadzonych dochodów własnych i plan wydatków z nich finansowanych oraz stanowią podstawę gospodarki finansowej.

Sposób i tryb dokonywania zmian w planach finansowych państwowych jednostek budżetowych

Procedurę zmiany w planach finansowych państwowych jednostek budżetowych rozpoczyna Minister Finansów, zawiadamiając dysponentów części budżetowych o podjętych przez Radę Ministrów, Prezesa Rady Ministrów lub Ministra Finansów decyzjach wprowadzających zmiany w wydatkach budżetu państwa. Dysponenci części budżetowych zawiadamiają w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia otrzymania decyzji oraz w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia dokonania zmian w planach finansowych, kierowników podległych państwowych jednostek budżetowych, o zmianach w ich planach finansowych. Zawiadomienia o zmianach obejmują wydatki w szczegółowości układu wykonawczego i stanowią podstawę do wprowadzenia zmian w planach finansowych państwowych jednostek budżetowych. Kierownicy podległych państwowych jednostek budżetowych wprowadzają zmiany w planach finansowych swoich jednostek oraz jednostek im podległych i w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia informują o wprowadzonych zmianach podległe jednostki.

Kierownicy bezpośrednio podległych dysponentom części budżetowych państwowych jednostek budżetowych mogą dokonywać zmian w planach finansowych państwowych jednostek budżetowych oraz planach dochodów własnych, w obrębie jednego rozdziału, na podstawie i w granicach upoważnień udzielonych im przez dysponentów części budżetowych. Mogą także upoważnić kierowników jednostek im podległych do dokonywania przeniesień wydatków w granicach upoważnień udzielonych im przez dysponentów części budżetowych. Kierownicy jednostek podległych informują niezwłocznie o dokonanych przeniesieniach. Jednostka nadrzędna uwzględnia w planach jednostek im podległych przedmiotowe przeniesienia wydatków oraz zawiadamia dysponentów części budżetowych, w terminach przez nich ustalonych, o zmianach dokonanych w planach finansowych swoich jednostek i jednostek podległych.

Plany finansowe samorządowych jednostek budżetowych

Zarządy jednostek samorządu terytorialnego przekazują kierownikom samorządowych jednostek budżetowych, w terminie 7 dni od dnia przekazania projektu uchwały budżetowej organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego, informacje o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w projekcie uchwały budżetowej w szczegółowości:

• dochody – dział, rozdział, paragraf,

• wydatki – nie mniejszej niż dział, rozdział, kategorie (grupy) wydatków (dotacje i subwencje, świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące, wydatki majątkowe).

Na podstawie otrzymanych informacji kierownicy samorządowych jednostek budżetowych opracowują projekty planów finansowych tych jednostek. Projekty planów finansowych samorządowych jednostek budżetowych są sporządzane w szczegółowości: dział, rozdział i paragraf.

Zapamiętaj!

Zatwierdzone projekty planów finansowych, zapewniające zgodność kwot dochodów i wydatków z projektem uchwały budżetowej, są przekazywane zarządowi jednostki samorządu terytorialnego w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji, nie później jednak niż do 22 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy.

Kierownicy samorządowych jednostek budżetowych łącznie z projektami planów finansowych opracowują projekty planów finansowych dochodów własnych i wydatków z nich finansowanych. Projekty tych planów są sporządzane w szczegółowości: dział, rozdział, paragraf i przekazywane zarządowi jednostki samorządu terytorialnego w terminie umożliwiającym ujęcie ich w projekcie uchwały budżetowej.

Zatwierdzone i zweryfikowane przez zarząd jednostki projekty planów finansowych dochodów własnych, jeśli zachowana została zgodność z projektem uchwały budżetowej, stanowią podstawę gospodarki finansowej samorządowych jednostek budżetowych w okresie od 1 stycznia roku budżetowego do dnia uchwalenia uchwały budżetowej.

Plany finansowe dochodów własnych samorządowych jednostek budżetowych ujęte w uchwale budżetowej stanowią prognozę gromadzonych dochodów własnych i wydatków z nich finansowanych oraz stanowią podstawę gospodarki finansowej.

Plany finansowe dochodów własnych samorządowych jednostek budżetowych utworzonych w ciągu roku budżetowego ujmowane są w uchwale budżetowej na najbliższej sesji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, nie później jednak niż w ciągu trzech miesięcy od dnia ich utworzenia.

Zarządy jednostek samorządu terytorialnego weryfikują otrzymane projekty planów finansowych pod względem ich zgodności z projektem uchwały budżetowej i w przypadku stwierdzenia różnic wprowadzają w nich odpowiednie zmiany, informując o ich dokonaniu kierowników samorządowych jednostek budżetowych w terminie 7 dni od dnia otrzymania projektu planu finansowego, nie później jednak niż do 27 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy.

Zatwierdzone i zweryfikowane przez zarządy jednostek samorządu terytorialnego projekty planów finansowych jednostek budżetowych, jesli zachowana została zgodność z projektem uchwały budżetowej, stanowią podstawę gospodarki finansowej samorządowej jednostki budżetowej w okresie od 1 stycznia roku budżetowego do dnia opracowania planu finansowego na podstawie informacji o kwotach dochodów i wydatków wynikających odpowiednio z uchwały budżetowej.

Kierownicy samorządowych jednostek budżetowych w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania informacji o kwotach dochodów i wydatków budżetowych, przyjętych w uchwale budżetowej, sporządzają plany finansowe swoich jednostek.

Sposób i tryb dokonywania zmian w planach finansowych samorządowych jednostek budżetowych

O zmianach planu dochodów i wydatków wprowadzanych w toku wykonywania budżetu samorządowe jednostki budżetowe są zawiadamiane przez zarząd jednostki. Zawiadomienia te stanowią podstawę dokonania zmian w planach finansowych. Kierownicy samorządowych jednostek budżetowych mogą dokonywać przeniesień planowanych wydatków w planach finansowych oraz w planach dochodów własnych, w granicach upoważnień przyznanych przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego. Kierownicy jednostek, w terminie 7 dni od dnia dokonania zmiany, zawiadamiają zarząd o jej dokonananiu.

Plany finansowe państwowych zakładów budżetowych

Pierwszym krokiem planistycznym w państwowych zakładach budżetowych jest przekazanie przez kierowników tych zakładów informacji – w trybie i w terminach wynikających z przepisów, na podstawie których opracowuje się materiały do projektu ustawy budżetowej – określających przychody własne i dotacje oraz wydatki stanowiące koszty działalności, a także pozostałe koszty niestanowiące wydatków i innych obciążeń. Dysponenci części budżetowych, po uchwaleniu projektu ustawy budżetowej przez Radę Ministrów, w terminie do 25 października, przekazują kierownikom podległych państwowych zakładów budżetowych informacje o kwotach przychodów i wydatków ujętych w zestawieniu zawartym w projekcie ustawy budżetowej. Kierownik państwowego zakładu budżetowego, po otrzymaniu powyższych informacji, opracowuje i przekazuje właściwemu dysponentowi części budżetowej projekt planu finansowego na następny rok budżetowy, w terminie do 1 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy.

Jeśli do 1 stycznia roku budżetowego nie zostanie uchwalona ustawa budżetowa, podstawą gospodarki finansowej państwowego zakładu budżetowego jest projekt planu finansowego. W terminie 10 dni od dnia otrzymania, od właściwego dysponenta części budżetowej, informacji o kwotach przychodów i wydatków zakładu, kierownik państwowego zakładu budżetowego zatwierdza plan finansowy zakładu celem zapewnienia jego zgodności z ustawą budżetową.

Projekty planów finansowych oraz plany finansowe państwowych zakładów budżetowych sporządzane są w szczegółowości dział, rozdział i paragraf. Zakład budżetowy stosuje w planowaniu, ewidencji i sprawozdawczości dla poszczególnych rodzajów przychodów i wydatków podziałki określone w przepisach o klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.

reklama

Polecamy artykuły

Autor:

Źródło:

Samorzad.infor.pl

Zdjęcia


KPA. Komentarz do zmian99.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYNAGRODZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

ANGIELSKI DLA KSIĘGOWYCH

Eksperci portalu infor.pl

KasperskyLab

Ochrona przed zagrożeniami IT

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »