| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Kadry i płace > Wynagrodzenia > Komu przysługuje prawo do "trzynastki"

Komu przysługuje prawo do "trzynastki"

Dodatkowe wynagrodzenie roczne, zwane „trzynastką”, przysługuje pracownikom zatrudnionym w jednostkach sfery budżetowej. Inni pracodawcy mogą dobrowolnie wypłacać „trzynastkę”. W tym celu w wewnątrzzakładowych przepisach płacowych muszą ustalić (dowolnie) wysokość takiego świadczenia, termin jego wypłaty oraz zasady nabywania do niego prawa.

Utrata prawa do „trzynastki”

Pracownik nie nabywa prawa do „trzynastki” mimo przepracowania wymaganego okresu w przypadku:

• nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy trwającej dłużej niż dwa dni,

• stawienia się do pracy lub przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości,

• otrzymania kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy lub ze służby,

• rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 3 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym).

Aby pozbawić pracownika prawa do „trzynastki”, wymienione zdarzenia muszą nastąpić w roku kalendarzowym, za który „trzynastka” przysługuje.

Wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie. W wyliczeniu należy uwzględnić:

• wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,

• wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy,

• wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy.

„Trzynastka” powinna być liczona jak ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop (art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej).

Dodatkowe wynagrodzenie roczne stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Nie zostało bowiem wymienione w ustawowych wyłączeniach z opodatkowania (art. 21, art. 52 i art. 52a ustawy o pdof).

Stanowi ono również podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne (art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

WAŻNE!

„Trzynastka” wynosi 8,5% sumy wynagrodzeń otrzymanych przez pracownika w roku kalendarzowym, za który to świadczenie przysługuje.

Przy obliczaniu „trzynastki” nie należy uwzględniać:

• wynagrodzenia za czas usprawiedliwionej nieobecności, z wyjątkiem wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy,

• jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie,

• wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,

• nagrody jubileuszowej,

• ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,

• dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,

• wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

• nagrody z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej,

• odprawy emerytalnej lub rentowej albo innych odpraw pieniężnych,

• wynagrodzenia i odszkodowania przysługujących w razie rozwiązania stosunku pracy.

PRZYKŁAD

W lipcu 2008 r. pracownik korzystał z 10 dni urlopu wypoczynkowego. W październiku wykorzystał 2 dni wolnego z tytułu opieki nad zdrowym dzieckiem. Do podstawy „trzynastki” za 2008 r. wliczeniu podlega wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy, zaś wyłączeniu z podstawy podlega wynagrodzenie za 2 dni opieki nad dzieckiem (jako czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy).

Wysokość „trzynastki” jest uzależniona od przepracowanego przez pracownika okresu. Po przepracowaniu roku kalendarzowego „trzynastka” przysługuje pracownikowi w pełnej wysokości.

Pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu, pod warunkiem że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy.

W przypadku pracowników, którym „trzynastka” przysługuje bez konieczności przepracowania całego roku kalendarzowego, wysokość „trzynastki” należy obliczać proporcjonalnie w podany niżej sposób.

PRZYKŁAD

Od 1 marca 2008 r. pracownik podjął zatrudnienie w urzędzie gminy. Wynagrodzenie zasadnicze pracownika wyniosło 2300 zł. Przepracowany przez niego okres to 10 miesięcy. Pracownikowi przysługuje zatem prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu 10 miesięcy w wysokości 1955 zł:

2300 zł (wynagrodzenie pracownika za miesiąc pracy) × 10 miesięcy (przepracowany okres) = 23 000 zł,

8,5% × 23 000 zł = 1955 zł.

Pytania i odpowiedzi

(?) W 2008 r. zatrudnialiśmy pracownika od 15 stycznia do 14 kwietnia. Następnie ponownie zatrudniliśmy go od 1 sierpnia. Pracownik ten od 1 października przebywa na zwolnieniu chorobowym. Czy wobec tego należy mu się „trzynastka”?

Przyjmując stanowisko popierane przez większość pracodawców - pracownikowi w tym przypadku nie należy się „trzynastka”. Natomiast jeśli przyjmą Państwo stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej i wliczą pracownikowi do okresu uprawniającego go do „trzynastki” okres 3 miesięcy przebywania na zwolnieniu chorobowym, a nie tylko efektywnie przepracowany przez niego czas - pracownik nabędzie prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

(?) Gospodarstwo pomocnicze podlega likwidacji 31 grudnia 2008 r. Jeden z pracowników był zatrudniony jedynie przez 2 miesiące. Czy będzie mu się należała „trzynastka?

W przypadku rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy z powodu likwidacji pracodawcy pracownik ma prawo do „trzynastki” mimo nieprzepracowania okresu 6 miesięcy w roku kalendarzowym. Nabędzie on prawo do „trzynastki” za okres tych 2 miesięcy.

(?) Od 1 stycznia 2008 r. pracownik wykonywał pracę na podstawie umowy na zastępstwo przez okres 3 miesięcy. Po powrocie zastępowanego pracownika podpisaliśmy z tą osobą umowę zlecenia do końca roku. Czy nabywa ona prawo do „trzynastki”?

Osoba ta nie nabędzie prawa do „trzynastki”. Okresu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia nie wliczamy do okresu zatrudnienia uprawniającego do „trzynastki”. Prawo do „trzynastki” przysługuje jedynie osobie zatrudnionej na podstawie stosunku pracy. Pracownik ten ma przepracowany jedynie okres 3 miesięcy, który nie uprawnia go do nabycia prawa do „trzynastki”.

(?) Pracownik stawił się do pracy 5 stycznia br. w stanie nietrzeźwości. Czy możemy nie wypłacić mu „trzynastki” za 2008 r.?

Z uwagi na fakt, iż pracownik stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości 5 stycznia 2009 r., nie utraci on prawa do „trzynastki” za 2008 r., lecz za 2009 r. Stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości pozbawia pracownika prawa do „trzynastki”. Jednak zdarzenie pozbawiające pracownika prawa do „trzynastki” musi nastąpić w roku kalendarzowym, za który ta „trzynastka” przysługuje.

• ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (DzU nr 160, poz. 1080 ze zm.),

• art. 300 Kodeksu pracy,

• art. 114 Kodeksu cywilnego,

• § 6, § 14 rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2, poz. 14 ze zm.),

• art. 2 ustawy z 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (DzU nr 20, poz. 101 ze zm.),

• art. 21, art. 52, art. 52a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.),

• art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU z 2008 r. nr 164, poz. 1027),

• art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.).

Magdalena Opalińska

specjalista w zakresie prawa pracy

Orzecznictwo uzupełniające:

• Przy ustalaniu wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego wypłaconego na podstawie ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (DzU nr 160, poz. 1080 ze zm.) nie uwzględnia się wynagrodzenia otrzymanego przez nauczyciela w czasie urlopu dla poratowania zdrowia. (Uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2000 r., III ZP 22/00, OSNP 2001/5/142)

• Nauczyciel, zwolniony od pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej z prawem do wynagrodzenia w trybie przepisów art. 31 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (DzU nr 71, poz. 336), zachowuje u pracodawcy prawo do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek strefy budżetowej (DzU nr 160, poz. 1080 ze zm.). (Uchwała Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2005 r., II PZP 9/05, OSNP 2006/7-8/109)

• 1. Warunkiem nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (DzU nr 160, poz. 1080 ze zm.) jest efektywne przepracowanie u danego pracodawcy pełnego roku kalendarzowego.

2. Przy ustaleniu wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego wypłaconego na podstawie tej ustawy nie uwzględnia się wynagrodzenia otrzymanego przez sędziego w okresie nieobecności w pracy z powodu choroby. (Uchwała Sądu Najwyższego z 25 lipca 2003 r., III PZP 7/03, OSNP 2004/2/26)

Poznajpierwszą w Polsce PlatformęRachunkowości Budżetowej przygotowaną z myślą o księgowych w budżecie.Skorzystaj z bezpłatnegodostępu przez 30 dni! Szczegóły promocji znajdziesz na www.inforrb.pl

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYNAGRODZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

ANGIELSKI DLA KSIĘGOWYCH

Eksperci portalu infor.pl

Zbigniew Tankielun

Detektyw

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc-budzetowa.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK