| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Podatki > Procedury podatkowe > Odpowiedzialność za uporczywe niepłacenie podatku

Odpowiedzialność za uporczywe niepłacenie podatku


Niezapłacenie podatku w terminie powoduje dla podatnika ujemne skutki, w szczególności w postaci obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę. Uporczywe niewpłacanie w terminie podatku może nieść za sobą jeszcze dalej idące konsekwencje.


Osoba ponosząca odpowiedzialność

Chociaż przepis art.57 §1 k.k.s. mówi o podatniku, który nie wpłaca uporczywie podatku, to jednak nie zmienia to faktu, że odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe jest odpowiedzialnością osób fizycznych – tylko człowiek, który ukończył 17 lat może popełnić wykroczenie skarbowe (art.5 §2 k.k.s.).

W przypadku, gdy podatnikiem jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stosuje się przepis art.9 §3 k.k.s., zgodnie z którym osobą mogącą ponosić odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe jest osoba, która na podstawie przepisu prawa (np. wspólnik spółki jawnej), decyzji właściwego organu (np. syndyk), umowy (np. doradca podatkowy, księgowy) lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi tejże osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną (spółka jawna, wspólnota mieszkaniowa itd.). Zdaniem Sądu Najwyższego do wymienionych w art. 9 § 3 k.k.s. jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej nie należy spółka cywilna, gdyż nie posiada zdolności prawnej w rozumieniu prawa cywilnego (uchwała z dnia 26 kwietnia 2007r., I KZP 7/07).

Osobami, które mogą ponosić odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe są zatem przede wszystkim osoby zarządzające osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi lub też członkowie organów zarządzających (np. członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością).

Odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe może też ponosić osoba, która zajmuje się sprawami gospodarczymi osoby fizycznej będącej podatnikiem, jeśli działa na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy albo po prostu  faktycznie zajmuje się tymi sprawami podatnika (art.9 §3 k.k.s.).

Z punktu widzenia wykroczenia skarbowego z art.57 §1 k.k.s. godne podkreślenia jest jednak to, że odpowiedzialność, przy zastosowaniu przepisu art. 9 § 3 k.k.s., dotyczy jedynie osób, które "zajmują się" sprawami gospodarczymi innych podmiotów. Chodzi o osoby, których zachowanie charakteryzuje pewna samodzielność (J.Raglewski „Glosa do wyroku SN z dnia 2 lipca 2002 r., IV KK 164/02”, Prawo Spółek 2/2004). Nie jest więc tak, że odpowiedzialność na podstawie art.9 §3 k.k.s. ponosić może np. osoba realizująca zlecenia płatności w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie reguluje płatności tytułem należnego podatku dlatego, że nie uzyskała na to odpowiedniej, koniecznej aprobaty swego przełożonego lub wprawdzie taką otrzymała, ale spółka nie ma środków na  zapłatę.

Czytaj także: Odpowiedzialność płatnika za nieterminowe złożenie deklaracji>>


Karanie i zaniechanie karania

Za wykroczenie skarbowe z art.57 §1 k.k.s. grozi kara grzywny w wysokości od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (art.48 §1 k.k.s.). Od dnia 1 stycznia 2011r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1386 złotych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 2010r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011r.). A zatem, za wykroczenie skarbowe z art.57 §1 k.k.s. grozi obecnie kara grzywny w wymiarze od 138,60 złotych do 27720 złotych.

Sąd wymierza karę według swego uznania bacząc, aby jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które mają one osiągnąć w stosunku do sprawcy, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Wymierzając karę sąd uwzględnia w szczególności rodzaj i rozmiar ujemnych następstw czynu zabronionego, rodzaj i stopień naruszenia ciążącego na sprawcy obowiązku finansowego, jego motywację i sposób zachowania się, właściwości i warunki osobiste, sposób życia przed popełnieniem czynu zabronionego i zachowanie się po jego popełnieniu (art.13 §1 k.k.s.). Wymierzając karę grzywny uwzględnia się nadto stosunki majątkowe i rodzinne sprawcy oraz jego dochody i możliwości zarobkowe.

W art.57 §2 k.k.s. przewidziano możliwość odstąpienia przez sąd od wymierzenia kary, jeżeli przed wszczęciem postępowania w danej sprawie wpłacono w całości należny podatek na rzecz właściwego organu. Odstąpienie to ma niestety wyłącznie fakultatywny charakter, a więc sąd nie ma obowiązku zastosować tegoż. Dodatkowo podkreślić trzeba, że to odstąpienie jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy zaległość podatkowa została uiszczona przed wszczęciem postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe w danej sprawie, a nie np. dopiero po przesłuchaniu podejrzanego.

Wpłata, o której mowa w art. 57 §2 k.k.s. musi obejmować cały należny podatek, który nie został wpłacony, aczkolwiek nie musi być ona dokonana bezpośrednio przez samego sprawcę wykroczenia skarbowego i często nie będzie – zwłaszcza wtedy, gdy podatnikiem jest osoba prawna, np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. To ta spółka jest bowiem podatnikiem np. podatku dochodowego od osób prawnych i to na niej ciąży obowiązek zapłaty podatku, a nie na prezesie zarządu tej spółki, który jednakże może ponosić odpowiedzialność za uporczywe niewpłacanie podatku (art.57 §1 k.k.s. w zw. z art.9 §3 k.k.s.).

Mówiąc o wpłaceniu w całości należnego podatku, którego sprawca uporczywie nie wpłacił w terminie, należy pamiętać o treści przepisów ordynacji podatkowej związanych z rozliczaniem wpłat dokonanych na poczet zaległości podatkowych. Stosownie do art.55 §§1-2 o.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego, a jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

Jest więc oczywiste, że podatnik który np. uporczywie nie wpłacał w terminie podatku VAT w kwocie 4600 złotych, dokona wpłaty w tej wysokości po upływie czterech miesięcy od daty płatności podatku, nie będzie mógł – w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania o wykroczenie skarbowe z art. 57 §1 k.k.s. – liczyć na odstąpienie od wymierzenia mu kary na podstawie art.57 §2 k.k.s., a to dlatego, że dokonana przez niego wpłata zostanie częściowo przeznaczona na odsetki za zwłokę i tym samym nie pokryje całości należnego podatku.

Przepis art.55 §2 o.p. nakazujący rozliczać dokonaną wpłatę proporcjonalnie na podatek i odsetki za zwłokę jest bezwzględnie obowiązującym. Ani podatnik, ani organ podatkowy nie może swoim zachowaniem ograniczyć stosowania tego przepisu (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2007r., III SA/Wa 1700/07 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 marca 2004r., III SA/Ol 2682/02)

Niemożność skorzystania, w konkretnej sytuacji, z instytucji odstąpienia od wymierzenia kary określonej w art.57 §2 k.k.s. względem sprawcy wykroczenia skarbowego z art.57 §1 k.k.s., nie wyłącza zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na zasadach ogólnych. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, biorąc pod uwagę charakter i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie się po popełnieniu tego wykroczenia, sąd może odstąpić od wymierzenia kary (art.19 §1 p.2 k.k.s.). Pamiętać wszakże należy o tym, że w sytuacji, gdy w związku z wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie należności publicznoprawnej, sąd może odstąpić od wymierzenia kary tylko wtedy, gdy ta wymagalna należność została w całości uiszczona przed wydaniem wyroku (art.19 §2 k.k.s.). Uszczuploną należnością publicznoprawną jest kwota niezapłaconego w terminie należnego podatku (art.53 §27 k.k.s.).

mgr Sebastian Kowalski - sędzia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu,
doktorant w Katedrze Kryminologii i Prawa Karnego Gospodarczego
Uniwersytetu Wrocławskiego

reklama

Polecamy artykuły

Autor:

Źródło:

Samorzad.infor.pl
KPA. Komentarz do zmian99.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYNAGRODZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

ANGIELSKI DLA KSIĘGOWYCH

Eksperci portalu infor.pl

Green Drive

To kampania społeczna realizowana przez Fundację Trans.org (www.trans.org). Głównym celem akcji jest pokazanie firmom transportowym w Europie najlepszych sposobów na zmniejszenie wydatków na paliwo.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc-budzetowa.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK