Czy gmina może finansować pomoc dla rannych dzikich zwierząt? Wyjaśnienia RIO

• Finansowanie przez samorząd wydatków na opiekę nad osłabionymi i poszkodowanymi zwierzętami
• Sprawy ochrony przyrody zadaniem własnym gminy?
• RIO o incydentalnej pomocy osłabionym dzikim zwierzętom

Finansowanie przez samorząd wydatków na opiekę nad osłabionymi i poszkodowanymi zwierzętami

Wójt jednej ze świętokrzyskich gmin zwrócił się do RIO z pytaniem, czy samorząd może finansować wydatki na opiekę nad osłabionymi i poszkodowanymi zwierzętami w szczególności bocianami, zajęcami, pustułkami i myszołowami, które zostały znalezione w miejscach publicznie dostępnych lub na prywatnych posesjach.

W odpowiedzi Izba zwróciła uwagę na zasadnicze rozróżnienie prawne między zwierzętami bezdomnymi a wolno żyjącymi. Zgodnie z art. 11 ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisami ustawy o ochronie zwierząt, obowiązkowa opieka zapewniana przez gminę dotyczy wyłącznie zwierząt bezdomnych – czyli udomowionych lub gospodarskich, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone, a ich właściciel jest nieznany.

Z kolei zwierzęta wolno żyjące to osobniki nieudomowione, żyjące w warunkach niezależnych od człowieka. RIO wskazała, że w odniesieniu do nich zastosowanie znajdują przepisy ustawy o ochronie przyrody, która nakazuje zachowanie dziko występujących populacji oraz udzielanie im pomocy w szczególnych przypadkach, gdy uratowanie zwierzęcia jest możliwe.

Sprawy ochrony przyrody zadaniem własnym gminy?

Ponadto RIO przypomniała, że sprawy ochrony przyrody stanowią zadanie własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym).

Dodatkowo, jak zauważyła Izba, w polskim prawie obowiązuje zasada domniemania właściwości gminy we wszystkich sprawach publicznych o znaczeniu lokalnym, które nie zostały zastrzeżone dla innych organów.

Ponieważ kwestia udzielania incydentalnej pomocy rannym dzikim zwierzętom nie została szczegółowo uregulowana w odrębnych przepisach, w ocenie RIO odpowiedzialność za zapewnienie pomocy chronionym gatunkom i ich transport do wyspecjalizowanych placówek spoczywa na samorządzie gminnym.

RIO o incydentalnej pomocy osłabionym dzikim zwierzętom

W podsumowaniu opinii RIO wskazała, że udzielanie incydentalnej pomocy rannym czy osłabionym dzikim zwierzętom wpisuje się w zakres przypisanych gminie spraw publicznych o znaczeniu lokalnym dotyczących ochrony przyrody.

„Dlatego też w opinii tutejszej Izby za dopuszczalne należy uznać przeznaczanie na ten cel środków finansowych z budżetu gminy. Przepis art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483) stanowi bowiem o tym, że wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego są przeznaczone na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, a w szczególności na zadania własne j.s.t.” – czytamy w stanowisku Izby.

Źródło: Serwis Samorządowy PAP

Polecamy: Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta