Pierwsze miesiące 2026 r. przynoszą niepokojące sygnały dla finansów publicznych. Deficyt budżetu państwa sięgnął już dziesiątek miliardów złotych, a choć wpływy z podatków rosną, to wydatki rosną jeszcze szybciej. Najnowsze dane Ministerstwa Finansów pokazują, gdzie państwo traci – i gdzie jeszcze zarabia.
- Deficyt rośnie już na początku roku. Podatki rosną, ale to nie wystarcza
- Dlaczego PIT spadł? Kluczowa zmiana
- CIT rośnie przez zmiany dla banków
- Co wpłynęło na VAT? Inwestycje i spadki produkcji
- Dochody niepodatkowe też rosną
- Mniej pieniędzy z emisji CO2
- Wydatki rosną szybciej niż dochody
Deficyt rośnie już na początku roku. Podatki rosną, ale to nie wystarcza
Deficyt budżetu państwa w okresie styczeń – luty 2026 r. wyniósł 48,5 mld zł, dochody 78,3 mld zł, a wydatki 126,8 mld zł - poinformowało w poniedziałek Ministerstwo Finansów.
Resort przekazał, że dochody podatkowe budżetu państwa w tym czasie wyniosły 69,5 mld zł i były wyższe o ok. 2,1 mld zł (tj. 3,1 proc.) w stosunku do wykonania w okresie styczeń – luty 2025 r.
Dochody z podatku VAT wyniosły 64,5 mld zł i były wyższe o ok. 0,9 mld zł (tj. 1,5 proc.) w stosunku do wykonania w okresie styczeń – luty 2025 r.. W przypadku podatku akcyzowego było to 14,1 mld zł, czyli o ok. 1,2 mld zł (9,4 proc.) więcej niż w analogicznym okresie ub.r.
Dlaczego PIT spadł? Kluczowa zmiana
Ministerstwo podało, że dochody z podatku PIT były ujemne i wyniosły –24,7 mld zł; były one niższe o ok. 1,9 mld zł (8,3 proc.) w stosunku do wykonania w okresie styczeń – luty 2025. W raportowanym okresie dochody z podatku CIT wyniosły 11,2 mld zł i były wyższe o ok. 1,1 mld zł (11,1 proc.) w stosunku do ub.r.
Jak wskazał resort, niższe dochody budżetu państwa z PIT w okresie styczeń - luty 2026 względem analogicznego okresu ub.r. wynikają z wyższych udziałów przekazanych jednostkom samorządu terytorialnego w styczniu i lutym tego roku względem 2025 r. Łączne udziały JST w tym okresie wyniosły 59,5 mld zł wobec 53,5 mld zł w 2025 r.
Ministerstwo przypomniało, że zgodnie z reformą dochodów JST obowiązującą od 2025 r., na styczeń i luty jednostkom samorządu terytorialnego przypisane zostały podwójne raty udziałów. Łączne wpływy z PIT (budżet państwa oraz JST) wyniosły 34,9 mld zł w okresie styczeń - luty br. i były 13,6 proc. wyższe niż w 2025 r. Wzrost ten w kwocie bezwzględnej był jednak niższy niż wzrost rat przekazanych JST. Gdyby udziały JST w PIT za okres I-II były takie jak w 2025 r., dochody budżetu państwa z PIT wyniosłyby -18,6 mld zł, tj. 4,2 mld zł więcej r/r.
CIT rośnie przez zmiany dla banków
„W przypadku dochodów z CIT za luty 2026 r. należy mieć na uwadze, że od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje podwyższona stawka CIT m.in. dla banków komercyjnych (wzrosła z 19 proc. do 30 proc.). Ze względu na terminy płatności luty jest pierwszym miesiącem, gdzie widoczne są większe wpływy z tego tytułu za styczeń 2026 r.” - przekazał resort.
Co wpłynęło na VAT? Inwestycje i spadki produkcji
Resort dodał, że w przypadku oceny dochodów z VAT narastająco w roku pozytywnie wpływała realizacja inwestycji publicznych, w tym militarnych - w grudniu 2025 r., z tytułu których wpłaty były widoczne w styczniu br. Z kolei na lutowych dochodach z VAT negatywnie zaważył spadek produkcji przemysłowej o 1,5 proc. r/r oraz produkcji budowlano-montażowej o 12,8 proc. r/r w styczniu br.
Dochody niepodatkowe też rosną
W okresie styczeń – luty 2026 r. wykonanie dochodów niepodatkowych wyniosło 8,8 mld zł i było wyższe o ok. 0,6 mld zł (tj. 7,4 proc.) w stosunku do wykonania w okresie styczeń – luty 2025 r.
Mniej pieniędzy z emisji CO2
Ministerstwo poinformowało też, że w okresie styczeń-luty 2026 r. budżet państwa zasiliła kwota wpłat z tytułu aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w wysokości ok. 1,5 mld zł. Była to kwota niższa o ok. 0,4 mld zł, tj. ok. 22,9 proc. w porównaniu do takiego samego okresu rok wcześniej.
Wydatki rosną szybciej niż dochody
Resort przekazał, że wykonanie wydatków budżetu państwa w okresie styczeń – luty 2026 r. wyniosło 126,8 mld zł tj. 13,8 proc. planu, jednocześnie było wyższe o ok. 14,7 mld zł (tj. o 13,2 proc.) w stosunku do analogicznego okresu roku 2025.