Zatrudnianie członków rodziny w urzędzie

Artur Radwan
rozwiń więcej
zatrudnienie w urzędzie, pokrewieństwo / Fotolia
W jakich sytuacjach w urzędach można zatrudnić członków rodziny? Co stanie się w przypadku, gdy między krewnymi zatrudnionymi w administracji rządowej lub samorządowej powstanie stosunek podległości służbowej?

W administracji publicznej może pracować rodzina, w tym np. rodzeństwo i małżeństwa. Jedyną przeszkodą przy zatrudnieniu jest zakaz podległości. Naczelnik wydziału nie może być np. ojcem lub bratem zatrudnionego w nim pracownika. Co więcej, także w komisjach konkursowych nie mogą zasiadać osoby spokrewnione z osobą ubiegającą się o przyjęcie do urzędu.

Kwestie zatrudniania w administracji publicznej regulują co najmniej trzy główne ustawy określane jako pragmatyki służbowe. Pierwsza dotyczy pracowników samorządowych, druga – korpusu służby cywilnej, a trzecia – zatrudnionych w urzędach państwowych.

Wójt bez żony

W gminach, miastach, powiatach, urzędach marszałkowskich zatrudnienie urzędników odbywa się na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych. Zgodnie z art. 26 małżonkowie oraz osoby pozostające z sobą w stosunku pokrewieństwa do drugiego stopnia włącznie lub powinowactwa pierwszego stopnia oraz w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli nie mogą być zatrudnieni w samorządach. Wójt nie może więc zatrudnić m.in. dziadków, rodziców, teściów, rodzeństwa, dzieci i wnuków, a także żony, jej rodzeństwa, jej rodziców oraz dzieci i wnuków.

Taki zakaz jest jednak stosowany, tylko jeśli powstałby między wspomnianymi osobami stosunek bezpośredniej podległości służbowej. Chodzi o sytuacje, gdy jeden z krewnych lub powinowatych jest przełożonym drugiego, ale także gdy np. wójt ustala zakres obowiązków dla pracowników, a wśród nich jest np. jego brat.
W praktyce może się zdarzyć, że np. osoba ubiegająca się o pracę w urzędzie zatai pokrewieństwo. Jeśli w trakcie zatrudnienia zostanie ujawnione, że istnieje podległość służbowa między osobami bliskimi, to należałoby zwolnić nowego pracownika. Problem jednak w tym, że ani ustawa o pracowniach samorządowych, ani też kodeks pracy nie przewiduje trybu jednostronnego rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę, jeżeli wyłączną jego przyczyną miałby być status rodzinny zatrudnionego. Co więcej, nie ma też przepisu, który zezwalałby kierownikowi urzędu, bez zgody podwładnego, na jego przeniesienie do innego działu.

Niemniej jednak zatajenie takiej informacji możne być uznane przez pracodawcę za rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Wtedy urząd mógłby takiego podwładnego zwolnić w trybie natychmiastowym. W tym celu należałoby zastosować art. 52 k.p.

Możliwe także, że więź pomiędzy pracownikami powstanie dopiero po nawiązaniu stosunku pracy. W tej sytuacji należałoby dokonać zmian organizacyjnych i przenieść jednego z urzędników do innego wydziału.

Podległość zabroniona

W administracji rządowej spokrewnione osoby też mogą pracować, ale – podobnie jak w samorządowej – nie może między nimi dochodzić do podległości służbowej. Dotyczy to m.in. urzędów wojewódzkich, skarbowych i ministerstw. Pracownicy tych jednostek są zatrudniani na podstawie ustawy o służbie cywilnej (SC). Zakaz zatrudniania osób bliskich reguluje jej art. 79. Zgodnie z nim w urzędzie nie może wystąpić podległość służbowej między małżonkami oraz osobami pozostającymi z sobą w stosunku pokrewieństwa do drugiego stopnia włącznie lub powinowactwa pierwszego stopnia oraz w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. 

Cały artykuł znajdziesz w e-wydaniu Dziennika Gazety Prawnej. Sprawdź

Księgowość budżetowa
Rząd zajmie się wieloletnim planem finansowym państwa
29 kwi 2024

"We wtorek Rada Ministrów zajmie się wieloletnim planem finansowym państwa" – powiedział podczas spotkania z dziennikarzami minister finansów Andrzej Domański.

Zagrożenie wypłat bonu energetycznego od 1 lipca 2024 r. Zablokowane urzędy?
27 kwi 2024

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej informuje o ryzyku "zakorkowania" się urzędów w związku z wprowadzeniem bonu energetycznego oraz ryzyku utraty płynności przyznawania przez gminy świadczeń rodzinnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego. 

Podwyżka opłat za wodę o 14,99%. Weryfikacja dopiero, gdy podwyżka będzie o 15% [Przykład]
24 kwi 2024

To efekt zmiany w prawie zdejmującej kontrolę nad gminami w zakresie podnoszenia opłat za wodę i odprowadzanie ścieków.

Dodatek również dla rodzin zastępczych zawodowych. W planach kwota 1000 zł brutto
24 kwi 2024

Projekt, którym zajmuje się Sejm, zakłada przyznanie dodatków do wynagrodzeń dla osób, które pełnią funkcję rodzin zastępczych zawodowych oraz prowadzą rodzinne domy dziecka. Dodatek ma być wypłacony od 1 lipca 2024 r.

Duża zmiana w budżetówce. 470 mln zł na trzynastki dla pracowników instytucji kultury
16 kwi 2024

Związek Powiatów Polskich: Zmiany dotyczące dodatkowego wynagrodzenia rocznego w instytucjach kultury powinny nastąpić równocześnie ze zmianami w dochodach samorządów, aby na realizację każdego zadania zostały zapewnione adekwatne środki.

Dodatek za wieloletnią pracę: Jak obliczać staż pracowniczy?
27 mar 2024

Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku - w przypadku zatrudnienia w ramach dwóch równoległych stosunków pracy, staż pracowniczy niezbędny do ustalenia dodatku za wieloletnią pracę należy ustalać dla każdego stosunku pracy osobno.

Od 25 marca wnioski dla gospodyń o 8000 zł, 9000 zł i 10 000 zł
25 mar 2024

Od dziś można składać wnioski o dofinansowanie dla kół gospodyń wiejskich. Można otrzymać od 8000 zł do 10 000 zł. 

Wymagania do wykonywania niektórych zawodów medycznych od 26 marca 2024 roku. Pytania i odpowiedzi
25 mar 2024

Z dniem 26 marca 2024 roku wejdą w życie przepisy ustawy o niektórych zawodach medycznych, która ureguluje i usystematyzuje wykonywanie aż 15 zawodów medycznych, które wcześniej nie podlegały regulacji ustawowej. Jest to duża zmiana, do której przedstawiciele zawodów medycznych objętych ustawą, powinni się odpowiednio przygotować. Poniżej wymagania do wykonywania niektórych zawodów medycznych – w pytaniach i odpowiedziach.

Wpis do Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego - co trzeba wiedzieć?
22 mar 2024

Od 26 marca 2024 roku funkcjonować będzie Centralny Rejestr Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego. Wpis do tego rejestru będzie obowiązkowy dla zawodów medycznych wymienionych w ustawie o niektórych zawodach medycznych, chociaż jeszcze przez rok będą mogli wykonywać zawód bez tego wpisu, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymagań. 

Prawa i obowiązki osób uprawnionych do wykonywania zawodów medycznych
20 mar 2024

Od 26 marca 2024 roku osoby wykonujące zawody medyczne, objęte ustawą o niektórych zawodach medycznych, nabędą nowe uprawnienia, ale i obowiązki. Niedopełnienie obowiązków może grozić ponoszeniem odpowiedzialności zawodowej.

pokaż więcej
Proszę czekać...