Prawa i obowiązki osób uprawnionych do wykonywania zawodów medycznych

Zawody medyczne objęte ustawą 

Omawiane prawa i obowiązki dotyczą następujących zawodów medycznych: 

• asystentka stomatologiczna,
• elektroradiolog,
• higienistka stomatologiczna,
• instruktor terapii uzależnień,
• opiekun medyczny,
• optometrysta,
• ortoptystka,
• podiatra,
• profilaktyk,
• protetyk słuchu,
• technik farmaceutyczny,
• technik masażysta,
• technik ortopeda,
• technik sterylizacji medycznej,
• terapeuta zajęciowy. 

Prawo do posługiwania się tytułem zawodowym

Osoba uprawniona do wykonywania zawodu medycznego ma prawo posługiwać się tytułem odpowiadającym nazwie zawodu medycznego.

Jest to prawo zastrzeżone jedynie dla osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego co oznacza, że tylko osoba spełniająca wymagania do wykonywania np. zawodu technika ortopedy, będzie miała prawo do posługiwania się tytułem zawodowym: technik ortopeda. 

Każdy z tytułów zawodowy objęty ustawą (poza tzw. dietetykiem klinicznym) podlega ochronie prawnej. 

Posługiwanie się tytułem zawodowym bez uprawnienia będzie stanowiło wykroczenie. 

Prawo do odmowy wykonania zleconego świadczenia zdrowotnego 

Każdy z zawodów medycznych objęty ustawą jest zawodem samodzielnym. 

Dlatego, w przypadku uzasadnionych wątpliwości odnoszących się do realizacji zlecenia wykonania danego świadczenia opieki zdrowotnej osoba wykonująca zawód medyczny ma prawo domagać się od zlecającego, aby uzasadnił potrzebę jego wykonania, a także ma prawo odmowy wykonania określonego świadczenia. 

Odmowę wykonania świadczenia opieki zdrowotnej osoba wykonująca zawód medyczny uzasadnia w dokumentacji medycznej i informuje o niej zlecającego.

Oznacza to, że jeśli np. lekarz zleci opiekunowi medycznemu wykonanie danego świadczenia, a opiekun medyczny będzie miał wątpliwości, czy dane świadczenie jest odpowiednie dla danego pacjenta, może domagać się uzasadnienia potrzeby jej wykonania. W takim samym przypadku, ma także prawo do odmowy wykonania świadczenia. Nie oznacza to, że może sprzeciwić się każdemu zleceniu, ale jedynie temu, co do którego będzie miał uzasadnione wątpliwości. 

Odmowa wykonania musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej – czyli w podanym przykładzie, opiekun medyczny dokonuje stosownej adnotacji w dokumentacji medycznej oraz informuje o swojej decyzji zlecającego. 

Prawo wglądu do dokumentacji medycznej 

Każda z osób wykonujących zawodów medyczny (w tym tzw. dietetyk kliniczny), ma prawo wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta. Jest to wgląd ograniczony do zakresu niezbędnego do udzielanych przez daną osobę świadczeń opieki zdrowotnej. 

Dla pacjenta oznacza to, że np. elektroradiolog przed wykonaniem badania obrazowego, będzie mógł zapoznać się w niezbędnym zakresie z dokumentacją medyczną np. poprzez zapoznanie się z wynikami badań laboratoryjnych czy innych badań obrazowych.

Obowiązek wykonywania zawodu z należytą starannością oraz przestrzegania praw pacjenta

Wykonywanie zawodu medycznego wiąże się także z obowiązkami, takimi jak:

• należyta staranność przy wykonywaniu zawodu, 
• wykonywanie zawodu zgodnie ze wskazaniami wiedzy medycznej i umiejętnościami niezbędnymi do wykonywania zawodu. 

Konieczne jest także poszanowanie praw pacjenta i dbałość o jego bezpieczeństwo, a także informowanie o jego prawach. 

Ustawiczny rozwój zawodowy – prawo i obowiązek 

Osoby uprawnione do wykonywania zawodu medycznego są także zobowiązane, a jednocześnie uprawnione, do ustawicznego rozwoju zawodowego.

Celem ustawicznego rozwoju jest aktualizacja wiedzy i umiejętności zawodowych. Może odbywać się w następujących formach:

• kształcenie podyplomowe:
  • szkolenie specjalizacyjne - na zasadach określonych w ustawie o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia
  • kurs kwalifikacyjny 
• doskonalenie zawodowe:
  • kurs doskonalący 
  • samokształcenie (np. udział w seminarium, przygotowanie i wykłoszenie referatu lub prezentacji naukowej na kongresie, udział w warsztacie szkoleniowym, kursie lub szkoleniu, publikacje naukowe, uzyskanie zawodowego magistra w wyniku ukończenia studiów przygotowujących lub stopnia naukowego).