Prawidłowa klasyfikacja budżetowa opłaty kaucyjnej od opakowań zwrotnych budziła wiele kontrowersji od samego początku jej wprowadzenia. Część jednostek traktuje kaucję jako opłatę i klasyfikuje ją do paragrafu 443, inni natomiast dołączają kaucję do opłaty za główny produkt klasyfikując je odpowiednio do paragrafu 302 lub 422.
Jak klasyfikować koszty kaucji za opakowania zwrotne
Sprawą zainteresowała się Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku, która dnia 10 marca 2026 r. zajęła stanowisko (znak: WIAS.0703.3.2026) w sprawie klasyfikacji budżetowej wydatków budżetu gminy dotyczących kaucji za opakowania zwrotne widniejącej na fakturach związanych z zakupem napojów.
W ocenie RIO w Gdańsku koszty kaucji należy klasyfikować łącznie z właściwym wydatkiem ponoszonym na zakup napojów, a zatem właściwym paragrafem klasyfikacji budżetowej będzie § 421 „Zakup materiałów i wyposażenia”, § 422 „Zakup środków żywności”, względnie § 302 „Zakup środków żywności”, który zgodnie z objaśnieniami obejmuje m.in. świadczenia rzeczowe, wynikające z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (w tym profilaktyczne posiłki i napoje).
Problematyczna opłata zwrotna
Stanowisko to zostało powtórzone przez Ministerstwo Finansów, które w zamieszczonym na swojej stronie internetowej piśmie wskazało, iż:
Kaucja stanowi dodatkową, zwrotną opłatę doliczaną obligatoryjnie przy zakupie napojów sprzedawanych w oznaczonych opakowaniach (np. wody butelkowanej). Mając zatem na uwadze ścisły związek wydatku z tytułu kaucji z zakupem napojów, wydatki z tytułu pobranej kaucji można klasyfikować w tych samych paragrafach, w których ujmowane są wydatki na zakup napojów (odpowiednio paragrafy: „422 Zakup środków żywności” lub „302 Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń”). Natomiast wpływy z tytułu zwrotu kaucji za zakup napojów objętych systemem kaucyjnym co do zasady mogą być ewidencjonowane np. w paragrafie „097 Wpływy z różnych dochodów”. Niezależnie od powyższego decydujące dla określenia klasyfikacji będą rzeczywiste okoliczności zdarzenia, dokumenty oraz przyjęte rozwiązania, w tym np. treść ewentualnych umów zawartych przez jednostkę z dostawcami napojów.
Kaucja pobierana przy zakupie napojów budzi także wątpliwości w świetle nowej klasyfikacji budżetowej wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z 20 kwietnia 2026 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej stanowisko RIO w Gdańsku oraz Ministerstwa Finansów należy wybrać analogiczne paragrafy nowej klasyfikacji, w związku z tym za prawidłowe należy uznać: § 233 „Świadczenia w naturze niezaliczone do wynagrodzeń” lub § 776 Artykuły żywnościowe.