Strefa płatnego parkowania. Na co samorząd może przeznaczyć środki z opłat i kar?

• Jak samorządy wykorzystują środki z opłat w strefie płatnego parkowania?
• Aktualne przepisy
• Całkowita dowolność czy częściowa swoboda?

Jak samorządy wykorzystują środki z opłat w strefie płatnego parkowania?

O problemy interpretacyjne w tej kwestii zapytali posłowie: Adam Gomoła, Bożenna Hołownia, Ewa Schädler, Wioleta Tomczak, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach i Kamil Wnuk.

„W wielu miastach mieszkańcy oczekują, że pieniądze, które wnoszą za parkowanie, będą widocznie poprawiać jakość transportu zbiorowego, ograniczać korki i wspierać rozwój zrównoważonej mobilności. Jeśli środki te trafiają jedynie do ogólnej puli dochodów budżetowych, bez gwarancji celowego wykorzystania, podważa to zaufanie społeczne oraz pierwotne cele polityki transportowej” – czytamy w interpelacji poselskiej.

Posłowie pytają ministra infrastruktury m.in. o to czy jednostki samorządu terytorialnego mają całkowitą dowolność w dysponowaniu tymi środkami.

Aktualne przepisy

W udzielonej odpowiedzi wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec przypomniał, iż zgodnie z obowiązującym art. 40a ust. 1 i 1a ustawy o drogach publicznych opłaty za postój w strefach płatnego parkowania wraz z opłatami dodatkowymi za nieuiszczenia tej opłaty są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jedynie w przypadku zawarcia umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym ww. opłaty pobierane przez partnera prywatnego stanowią przychody partnera prywatnego.

Jednocześnie w myśl art. 40a ust. 1d ustawy o drogach publicznych, środki uzyskane z opłat za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, w wysokości nie mniejszej niż 65% tych opłat, oraz środki z opłat dodatkowych pobranych z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój w tej strefie, gmina przeznacza wyłącznie na sfinansowanie poprawy publicznego transportu zbiorowego, budowę lub przebudowę infrastruktury pieszej lub rowerowej lub zieleń i zadrzewienia w gminie. Wskazane zostały zatem cele na jakie samorządy powinny przeznaczyć środki uzyskane z opłat związanych z postojem pojazdów samochodowych w ŚSPP. Jak zauważył wiceminister, w myśl art. 7 ust. 1 ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego źródłem finansowania dróg publicznych są również środki finansowe określone m. in. przepisami ustawy o drogach publicznych, a zatem także te pochodzące z opłat za postój w strefach płatnego parkowania.

Całkowita dowolność czy częściowa swoboda?

„Reasumując, nie ma całkowitej dowolności w dysponowaniu środkami uzyskanymi z opłat za postój w strefach płatnego parkowania. Zgodnie z prawem, znaczna ich część (zwłaszcza tych ze ŚSPP) musi być przeznaczona wyłącznie na wskazane w ustawie o drogach publicznych cele takie jak poprawę transportu zbiorowego czy rozwój zieleni miejskie. Przy czym, w opinii resortu infrastruktury samorządy powinny mieć „pewną” swobodę w decydowaniu o przeznaczeniu wpływów z opłat za parkowanie, co pozwala im elastycznie zarządzać mobilnością i bezpośrednio reagować na lokalne wyzwania. Władze lokalne najlepiej znają potrzeby swoich mieszkańców i specyfikę poszczególnych miejscowości. Zatem to one w głównej mierze powinny decydować, czy środki uzyskane zostaną przeznaczone na rozwój transportu publicznego, uspokojenie ruchu, infrastrukturę rowerową czy utrzymanie zieleni, a może także na remont niektórych odcinków dróg publicznych” – podkreślił Bukowiec.

Poinformował również, że ministerstwo nie monitoruje samorządów pod kątem wykorzystania czy też przeznaczenia środków pochodzących z opłat za postój w strefach płatnego parkowania oraz opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postój.

Wiceminister wskazywał na fakt, iż powierzone samorządowi terytorialnemu zadania publiczne samorząd wykonuje w imieniu własnym, z wyłączeniem zadań zastrzeżonych dla organów administracji rządowej, i na własną odpowiedzialność (art. 16 Konstytucji RP). Oznacza to, że są one wykonywane w sposób samodzielny. Organem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego (JST) i ich związków pod względem legalności jest zaś wojewoda.

„Należy wskazać, że zgodnie z art. 85 i art. 86 i art. 88 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Organy nadzoru mają prawo żądania informacji i danych, dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, niezbędnych do wykonywania przysługujących im uprawnień nadzorczych” - przypomina resort infrastruktury..

Ponadto ministerstwo aktualnie nie przewiduje zmian legislacyjnych, które wprowadziłyby obowiązek przeznaczania dochodów z opłat za postój w strefach płatnego parkowania na ściśle ustawowo określone cele. Zdaniem wiceministra, obecne przepisy w tym zakresie pozwalają samorządom elastycznie zarządzać mobilnością i bezpośrednio reagować na lokalne wyzwania.

Interpelacja nr 17209 w sprawie przeznaczenia środków pochodzących z opłat za parkowanie i kar za brak wniesienia opłaty