Podmiotowość podatkowa urzędu jednostki samorządu terytorialnego w zakresie VAT

Stan faktyczny

Z chwilą rozpoczęcia działalności samorządu powiatowego, w wyniku reformy ustrojowej państwa, jako czynny podatnik VAT został zarejestrowany urząd obsługujący samorząd powiatowy, tj. starostwo powiatowe. W 2004 r. aplikując o środki z funduszy strukturalnych, podporządkowaliśmy się stawianym wymaganiom i dodatkowo dokonaliśmy rejestracji powiatu jako podatnika VAT.

Które postępowanie, w przedstawionej sytuacji, należy uznać za prawidłowe:

1. Starostwo powiatowe, działając w imieniu i na rzecz powiatu, realizuje wszystkie zadania powiatu niepowierzone do wykonania innym jednostkom organizacyjnym, zarówno w zakresie usług publicznych niepodlegających ustawie z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), jak i usług gospodarczego wykorzystania mienia komunalnego, zawiera umowy, otrzymuje i wystawia faktury VAT, prowadzi ewidencję i rozliczenie VAT oraz składa deklarację VAT do urzędu skarbowego. Powiat jest podatnikiem VAT „nieczynnym”.

2. Starostwo powiatowe realizuje zadania powiatu, niepowierzone do wykonania innym jednostkom organizacyjnym, w zakresie usług publicznych niepodlegających ustawie o VAT, zawiera umowy na zakup druków komunikacyjnych, dzienników budów, kart wędkarskich, zakup usług pocztowych, telekomunikacyjnych, zakup energii cieplnej, elektrycznej itp. oraz umowy na realizację zadań inwestycyjnych przypisanych urzędowi; w następstwie zaciągniętych zobowiązań wpływają faktury wystawione na starostwo, natomiast urząd wystawia zainteresowanym podmiotom rachunki za czynności niepodlegające opodatkowaniu VAT. Powiat zawiera umowy cywilnoprawne na czynności podlegające opodatkowaniu, tj.: gospodarcze wykorzystanie majątku komunalnego (sprzedaż, wynajem, dzierżawa lub wieczyste użytkowanie gruntów), usługi ksero, rozmowy telefoniczne pracowników itp., wystawia faktury VAT; ewidencja i rozliczenie VAT prowadzone są w księgach starostwa powiatowego, powiat składa deklaracje VAT do urzędu skarbowego.

3. W związku z tym, że to powiat posiada osobowość prawną i wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, natomiast starostwo powiatowe obsługuje tę działalność jedynie pod względem administracyjnym, organizacyjnym i technicznym i nie może we własnym imieniu nabywać praw i zaciągać zobowiązań – wszystkie umowy, zarówno w zakresie usług publicznych niepodlegających ustawie o VAT, jak i czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych, zawierane są przez powiat, powiat otrzymuje i wystawia faktury VAT, ewidencja i rozliczenie VAT prowadzone są w księgach starostwa, powiat składa deklaracje VAT do urzędu skarbowego.

OdpowiedŹ

Sposób postawienia pytania jednoznacznie wskazuje, że problem podmiotowości podatkowej urzędu jednostki samorządu terytorialnego w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) nie jest tak oczywisty, jak to wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych.

Treść pytania wskazuje, że przez wiele lat deklaracje VAT-7 były sporządzane na podstawie faktur sprzedaży wystawianych przez starostwo powiatowe i faktur zakupu, w których jako podmiot dokonujący zakupu występowało starostwo jako jednostka budżetowa. W tym okresie urząd samorządu powiatowego działał w imieniu powiatu na podstawie NIP przyznanego przez urząd skarbowy dla starostwa powiatowego jako jednostki budżetowej, dokonując sprzedaży i czyniąc zakupy jako starostwo powiatowe. W tamtym okresie urząd samorządu terytorialnego w zakresie działania w imieniu powiatu nie wyróżniał się na tle innych jednostek budżetowych wykonujących zadania samorządu powiatowego.

Jak opodatkować diety radnego>>

Aktualnie w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, które nie neguje, że urząd jednostki samorządu terytorialnego funkcjonuje jako jednostka budżetowa, urząd jest jedyną jednostką powiatową działającą w takiej formie organizacyjnej, która nie jest zdolna do podejmowania samodzielnych działań we własnym imieniu i na własny rachunek. To, że starostwo powiatowe ma obowiązek prowadzenia rachunkowości według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych, nie jest przesłanką bycia podatnikiem podatku od towarów i usług.

W związku z tym nie można przyjąć, że powiat jest „nieczynnym” podatnikiem VAT. Jeśli już należałoby przypisać rolę „nieczynnego” podatnika jakiejś jednostce, to powinno się to odbyć ze wskazaniem na starostwo powiatowe.

Nie do pogodzenia w praktyce z orzecznictwem sądów administracyjnych jest przyjęcie rozwiązania, w którym w starostwie powiatowym do wybranych czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług starostwo powiatowe podejmowałoby we własnym imieniu i na własny rachunek, a do czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem – działałoby w imieniu powiatu. Starostwo powiatowe zgodnie z orzecznictwem występuje w obrocie cywilnoprawnym nie w imieniu własnym, ale w imieniu organu, którego jest jednostką organizacyjną.

Jak podatkowo rozliczyć upominki przyznawane przez samorząd>>

W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, prawidłowym rozwiązaniem jest propozycja przedstawiona w punkcie 3 pytania, zgodnie z którym powiat zawiera wszystkie umowy, otrzymuje i wystawia faktury VAT, składa deklaracje VAT do urzędu skarbowego, a operacje związane z tymi czynnościami są ujmowane w księgach rachunkowych starostwa powiatowego jako jednostki budżetowej.

JAN CHARYTONIUK

Podstawy prawne

• Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11)

• Rozporządzenie Ministra Finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. Nr 142, poz. 1020; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 72, poz. 422)