Pandemia koronawirusa a roboty budowlane

• Wyłączenie przepisów prawa budowlanego - kiedy?
• Kontrakty realizowane w ramach zamówień publicznych
• Nadzwyczajna zmiana stosunków, a realizacja umów o roboty budowlane

 

Wyłączenie przepisów prawa budowlanego - kiedy?

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, która weszła w życie 8 marca br., pozwala na wyłączenie stosowania określonych przepisów prawa, lecz wyłącznie w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Ustawa nie precyzuje, o jakich dokładnie działaniach mowa. Możemy zakładać, że chodzi o budowę lub przebudowę obiektów celem ich dostosowania do pełnienia funkcji szpitali lub izolatek.

Polecamy: Klasyfikacja budżetowa 2020

W tym zakresie ustawa przyzwala na wyłączenie stosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r. poz. 293) oraz ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2020 r. poz. 282).

W praktyce oznacza to, że :

• zniknie wymóg ubiegania się o pozwolenie na budowę lub obowiązek dokonania zgłoszenia robót;
• organ nie będzie również zatwierdzał projektu budowlanego, co więcej projekt taki co do zasady nie będzie musiał w ogóle powstać;
• w konsekwencji roboty budowlane zrealizowane w ramach wyłączonego stosowania Prawa budowlanego nie będą następnie uznane za samowolę budowlaną. Na inwestorze nie spocznie zatem obowiązek legalizacji wykonanych robót budowlanych.

Ponadto:

1. Wyłączenie stosowania ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennych zdejmuje ponadto obowiązek realizacji inwestycji w zgodzie z założeniami planu miejscowego. W takich warunkach dopuszczalna będzie budowa na terenie bez formalnego dostępu do drogi publicznej, nie będzie również przeszkód w tym, aby budowany obiekt swoją kubaturą odbiegał od obiektów pozostających w linii zabudowy.
2. Wyłączenie stosowania ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oznacza, że nie będzie konieczne przestrzeganie przepisów dotyczących obligatoryjnego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków właściwego dla miejsca położenia zabytku, w odniesieniu do robót budowlanych związanych z zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków.
3. W przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych nie stosuje się przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Przepisy te dotyczą aktów wykonawczych, wydawanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia oraz ministra sprawiedliwości, poprzedzonych zasięgnięciem niezbędnych uzgodnień i opinii, o następującej tematyce:

• szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą;
• szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu leczniczego dla osób pozbawionych wolności;
• szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i obiekty podmiotów leczniczych będących jednostkami budżetowymi i jednostkami wojskowymi, dla których podmiotem tworzącym jest Minister Obrony Narodowej oraz standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej w wybranych dziedzinach medycyny lub w określonych podmiotach wykonujących działalność leczniczą, o których mowa wyżej.

Wszystkie wyżej opisane wyłączenia stracą moc po upływie 180 dni od dnia wejścia w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Kontrakty realizowane w ramach zamówień publicznych

Zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, do zamówień na usługi, dostawy lub roboty budowlane udzielanych w związku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych (art. 46c). Po raz kolejny pojawia się zatem ograniczenie przedmiotowe do zamówień udzielanych w związku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii. W innych sprawach, pomimo trwającego stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii, obowiązek stosowania Prawa zamówień publicznych nie będzie wyłączony.

Nadzwyczajna zmiana stosunków, a realizacja umów o roboty budowlane

Obecnie każdy pracodawca powinien przedsięwziąć niezbędne środki celem zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania się koronawirusa. Dotyczy to rzecz jasna również firm budowlanych. Jeżeli jednak analizie poddamy aspekt realizacji umów budowlanych w okresie pandemii oraz związanych z tym trudności, między innymi w dostawie towarów, nasuwa się pytanie o wysokość ustalonego w umowie o roboty budowlane wynagrodzenia.

W prawie cywilnym funkcjonuje tak zwana reguła rebus sic stantibus. Oznacza to, że w sytuacji gdy z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

Wydaje się, że w obecnej sytuacji mamy do czynienia właśnie z nadzwyczajną zmianą stosunków.

Spójrzmy na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2013 r. (sygn. akt VI ACa 71/13). W orzeczeniu tym Sąd Apelacyjny wskazał, że przez nadzwyczajną zmianę stosunków rozumieć należy taki stan rzeczy, który zdarza się rzadko, a jednocześnie jest niezwykły, niebywały, wyjątkowy, normalnie niespotykany. Zdaniem Sądu nadzwyczajna zmiana stosunków może mieć tło przyrodnicze (nieurodzaj, niezwykle surowa zima), jak i społeczne (wojna, gwałtowna zmiana ustroju politycznego), a jako przykłady zdarzeń powodujących nadzwyczajną zmianę stosunków wskazuje się epidemie, operacje wojenne, strajki generalne, różnego rodzaju klęski żywiołowe, nadzwyczajną, szczególnie głęboką zmianę sytuacji gospodarczej, objawiającą się hiperinflacją, gwałtownym spadkiem dochodu narodowego, masowymi upadłościami przedsiębiorstw, ale również mogą to być zaskakujące zmiany stawek celnych lub podatkowych.

Sytuacja zmienia się dynamicznie, nie sposób na chwilę obecną przewidzieć, jak i kiedy się zakończy. Miejmy zatem na uwadze, że przepisy prawa przewidują nadzwyczajne mechanizmy, które mają pomóc przetrwać ten bezprecedensowy stan.

Polecamy serwis: Zamówienia publiczne