Zakres odpowiedzialności głównego księgowego w Państwowej Straży Pożarnej

Zakres odpowiedzialności głównego księgowego w Państwowej Straży Pożarnej

Określenie zakresu odpowiedzialności głównego księgowego Państwowej Straży Pożarnej – w pierwszej kolejności – wymaga zwrócenia uwagi na zapisy art. 53 uofp określającego zakres odpowiedzialności kierownika jednostki sektora finansów publicznych.

Kierownik jednostki sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki, może on jednak powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej pracownikom jednostki.

Przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym tej jednostki. Pracownik, któremu w prawidłowy sposób powierzono obowiązki głównego księgowego, będzie odpowiedzialny za ich realizację.

Obowiązki, które kierownik jednostki sektora finansów publicznych powierza pracownikowi w zakresie rachunkowości, zostały określone zapisami art. 54 uofp. Stosownie do zapisów art. 54 ust. 1 uofp, głównemu księgowemu jednostki sektora finansów publicznych powierza się obowiązki i odpowiedzialność w zakresie:

• prowadzenia rachunkowości jednostki,
• wykonywania dyspozycji środkami pieniężnymi,
• dokonywania wstępnej kontroli zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym,
• kompletności i rzetelności dokumentów dotyczących operacji gospodarczych i finansowych.

Odpowiedzialność podmiotowa w zakresie finansów publicznych została określona zapisami art. 4 uondfp, gdzie wskazano m.in., że odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych podlegają pracownicy jednostek sektora finansów publicznych lub inne osoby, którym odrębną ustawą lub na jej podstawie powierzono wykonywanie obowiązków w takiej jednostce, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych.

Zakres odpowiedzialności głównego księgowego Państwowej Straży Pożarnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zakresie przedmiotowym może polegać na nieustaleniu należności albo ustaleniu takiej należności w wysokości niższej niż wynikająca z prawidłowego obliczenia, niepobraniu lub niedochodzeniu należności albo pobranie lub dochodzenie tej należności w wysokości niższej niż wynikająca z prawidłowego obliczenia. Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest również nieprzekazanie w terminie do budżetu w należnej wysokości pobranych dochodów należnych jednostce samorządu terytorialnego lub niedokonanie w terminie wpłaty do budżetu w należnej wysokości dochodów przez jednostkę budżetową.

W zakresie wykorzystania dotacji naruszeniem dyscypliny finansów publicznych może być wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację, nierozliczenie w terminie otrzymanej dotacji lub niedokonanie w terminie zwrotu dotacji w należnej wysokości.

W kontekście planu finansowego jednostki główny księgowy może odpowiadać za dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia uchwałą budżetową lub planem finansowym albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia lub z naruszeniem przepisów dotyczących dokonywania poszczególnych rodzajów wydatków.

Odpowiedzialność głównego księgowego zgodnie z zapisami art. 14 uondfp może rodzić również nieopłacenie w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych albo ich opłacenie w kwocie niższej niż wynikająca z prawidłowego obliczenia.

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest również niewykonanie w terminie zobowiązania przez jednostkę, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności.

W zależności od zakresu powierzonych obowiązków główny księgowy może być również odpowiedzialny za zaniechanie przeprowadzenia lub rozliczenia inwentaryzacji albo przeprowadzenie lub rozliczenie inwentaryzacji w sposób niezgodny z ustawą o rachunkowości.

W zakresie sprawozdawczości budżetowej główny księgowy może odpowiadać zgodnie z zapisami art. 18 uondfp za niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowania albo wykazanie w tym sprawo zdaniu danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej.

Obowiązkami osoby, której prawidłowo powierzono funkcję głównego księgowego, jest należyte dokonanie wstępnej kontroli zgodności operacji gospodarczej lub finansowej z planem finansowym, kompletności i rzetelności dokumentów księgowych. Zgodnie z zapisami art. 18b uondfp, niedokonanie lub nienależyte dokonanie kontroli zgodności operacji gospodarczej z planem finansowym, jeżeli będzie miało ono wpływ na dokonanie wydatku powodującego przekroczenie kwoty wydatków ustalonej w planie finansowym lub zaciągnięcie zobowiązania niemieszczącego się w planie finansowym jednostki, stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Na gruncie zapisów ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor), odpowiedzialność głównego księgowego Państwowej Straży Pożarnej może polegać – zgodnie z zapisami art. 77 uor – na prowadzeniu ksiąg rachunkowych wbrew przepisom tej ustawy lub podawania w tych księgach nierzetelnych danych. Dowody księgowe uznaje się za rzetelne wtedy, gdy są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne, zawierające co najmniej dane określone w art. 21 uor oraz wolne od błędów rachunkowych. Niedopuszczalne jest dokonywanie w dowodach księgowych wymazywania i przeróbek.

Ponadto główny księgowy, zgodnie z zapisami art. 77 ust. 2 uor, może odpowiadać za niesporządzenie sprawozdania finansowego, sporządzenie sprawozdania finansowego niezgodnie z przepisami lub zawarcia w tym sprawozdaniu nierzetelnych danych.

Zakres odpowiedzialności głównego księgowego Państwowej Straży Pożarnej poza odpowiedzialnością wynikającą wprost z przepisów prawa będzie zależny również od uregulowań wewnętrznych, takich jak regulamin organizacyjny jednostki i zakres obowiązków pracownika, któremu powierzono funkcje głównego księgowego.

Podstawa prawna

• art. 21, art. 77 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 217)
• art. 53, art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 305)
• art. 1, art. 4, art. 18, art. 18b ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 289)

JAROSŁAW JURGA ekonomista, certyfikowany księgowy, posiada doświadczenie w obszarze finansów publicznych wsparte studiami podyplomowymi z zakresu polskich i międzynarodowych standardów rachunkowości oraz audytu wewnętrznego w jsf