Odpłatny dowóz przez gminę uczniów, których droga z domu do szkoły jest krótka, podlega opodatkowaniu VAT

Plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także granice obwodów tych szkół, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, określa rada gminy (art. 39 ust. 5 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe; dalej: Prawo oświatowe). Ustalona przez radę sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z tym że droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:

• 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych,
• 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych

- co wynika z art. 39 ust. 1 i 2 Prawa oświatowego.

W przypadku gdy droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza powyższe odległości, gmina ma obowiązek zapewnić bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat - także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej (art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego). Jeśli natomiast droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, nie przekracza odpowiednio 3 lub 4 km, gmina nie ma obowiązku, ale może zorganizować bezpłatny transport uczniów, zapewniając opiekę w czasie przewozu (art. 39 ust. 3 pkt 2 Prawa oświatowego). Gmina może także zorganizować odpłatny transport dla uczniów, których droga z domu do szkoły nie przekracza powyższych odległości. Wówczas za dowóz uczniów korzystających z tak zorganizowanego transportu gmina pobiera opłatę od ich rodziców. Opłatę tę przyjmuje się jako kwotę brutto zawierającą w sobie VAT. Usługa dowozu uczniów w takim przypadku może być realizowana na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą a rodzicami dowożonych uczniów. W praktyce liczne problemy budzi kwestia opodatkowania usługi odpłatnego dowozu uczniów, których droga do szkoły jest krótka i nie przekracza wymienionych powyżej odległości. Co do zasady, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; dalej: ustawa o VAT). Jednak świadczenie usług będzie podlegało opodatkowaniu VAT tylko w przypadku, gdy czynności dokona podmiot posiadający status podatnika, a więc osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej oraz osoba fizyczna, wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą (art. 15 ust. 1 ustawy o VAT).

Zobacz: Podatki i opłaty lokalne

Słowniczek

Działalność gospodarcza w rozumieniu VAT to wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. W szczególności obejmuje ona czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. (art. 15 ust. 2 ustawy o VAT).

Organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, nie są uznawane za podatników (art. 15 ust. 6 ustawy o VAT). Oznacza to, że np. wykonywanie przez gminę czynności o charakterze cywilnoprawnym, a więc jej realizowanie na podstawie umowy cywilnoprawnej, skutkuje uznaniem jej za podatnika podatku od towarów i usług, a dokonywane przez nią odpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT. W konsekwencji organizowany przez gminę odpłatny dowóz uczniów, których droga z domu do szkoły jest krótka i nie przekracza odpowiednio 3 lub 4 km, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Gmina staje się w tym przypadku podatnikiem VAT, co potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w piśmie z 25 października 2017 r.

Interpretacja

(…) gmina świadcząc usługi dowozu do szkół dzieci, których droga z domu do szkoły nie przekracza odległości wymienionych w art. 17 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, działa w charakterze podatnika VAT dla tych usług i skoro sklasyfikował je do grupowania PKWiU 49.39.3, to winien je opodatkować preferencyjną stawką VAT w wysokości 8%, na podstawie art. 41 ust. 2, w związku z art. 146a pkt 2 oraz poz. 157 załącznika nr 3 do ustawy o VAT.

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej

z 25 października 2017 r., sygn. akt 0113-KDIPT-1.4012.452.2017.2.RG

PODSTAWY PRAWNE

• art. 39 ust. 1-3 i 5 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 59; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 2203)

• art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1-2 i 6, art. 41 ust. 2, art. 146a pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 2024)

Anna Ryl

doktor nauk prawnych, specjalistka w zakresie prawa pracy i finansów publicznych, biegła sądowa