Jak samorządy radzą sobie z drogim prądem?

Jak jednostki samorządu terytorialnego oszczędzają prąd w 2022 r.?

Wraz z pojawiającymi się problemami energetycznymi, pojawiały się i indywidualne propozycje rozwiązań. Samorządy po przekraczających ich możliwości budżetowe wynikach przetargów na zakup energii elektrycznej szukały oszczędności własnymi sposobami: zapowiadano ograniczenie godzin pracy placówek kulturalno-sportowych, ograniczenie oświetlenia w urzędach oraz ulicznego (w niektórych przypadkach redukcja zakładała ograniczenie o 70%!) czy podświetlenia atrakcji turystycznych, illuminacji bożonarodzeniowych. Znajdziemy tu taki wachlarz pomysłów od wyłączania fontann, poprzez wykręcanie żarówek po zmniejszanie temperatury wody w urzędach i placówkach. Cięcie kosztów spowodowało odwoływanie tegorocznych wydarzeń kulturalnych (brak organizacji sylwestra, jarmarków świątecznych).

Czy mieszkańcy zgadzają się na oszczędzanie prądu przez JST

Nieliczne są przykłady konsultacji społecznych w tym temacie-jedna z gmin zapytała mieszkańców w internetowej ankiecie, jakie działania racjonalizujące zużycie prądu w przestrzeni publicznej będą w stanie zaakceptować. Także nie wszystkie zabiegi włodarzy w tym zakresie zyskują aprobatę radnych. Jedne, jak procedury oszczędnościowe w urzędach i jednostkach podległych spotykają się ze zrozumieniem, inne - jak np. oszczędności generowane przez zmniejszenie ilości kursów komunikacji miejskiej z jednoczesną podwyżką cen biletów- już nie. Przeciwnicy takich rozwiązań wskazują nie tylko na ekologiczne skutki takich posunięć, ale i na zagrożenie odpływu mieszkańców z metropolii czy wzrost wykluczenia komunikacyjnego w mniejszych miejscowościach. Pojawiają się zarzuty o postępowanie pod przykrywką problemów energetycznych, nie doszukując się związku np. z zaleceniami w jednym ze starostw powiatowych o spełnianiu potrzeb fizjologicznym urzędników w domu, przed przyjściem do pracy.

Protest „Tylko ciemność”

Jednak działania ad hoc nie zastąpią rozwiązań systemowych, wydają się być kroplą w morzu potrzeb-stąd samorządowcy postanowili pokazać rządowi swój wyraz niezadowolenia, organizując protest pod hasłem "Tylko ciemność. Stop gigantycznym podwyżkom cen energii", sprzeciwiając się podwyżkom cen za energię elektryczną. Złożyli też petycję na ręce marszałków Sejmu: Małgorzaty Kidawy-Błońskiej i Włodzimierza Czarzastego oraz wicemarszałka Senatu Michała Kamińskiego. Podkreślano faktyczne zmniejszenie wpływów do budżetów samorządowych w wyniku ostatnich zmian podatkowych.

Protest zorganizowało Stowarzyszenie „Samorządy dla Polski” (Ruch Samorządowy „TAK!” dla Polski), powołane w sierpniu 2020 r. w Gdańsku, w 40. rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych. Jak podano na stronie stowarzyszenia, akcja jest wyrazem braku zgody na to, aby miasta i gminy musiały stawać przed dylematem czy skracać liczbę godzin lekcyjnych w szkołach, zamykać baseny, likwidować linie tramwajowe i autobusowe czy gasić latarnie na ulicach. Aktualnej władzy wytyka się, że przez ostatnie lata rząd skutecznie zahamował inwestycje odnawialnych źródeł energii- nie doszło do nowelizacji ustawy, która umożliwiałaby np. produkcję energii wiatrowej.

Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego

Do wysokich cen prądu odniosła się także Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) stanowi forum wypracowania wspólnego stanowiska rządu i samorządu terytorialnego. Jej zadaniem poprzez pracę w zespołach tematycznych jest rozpatrywanie problemów związanych z funkcjonowaniem samorządu terytorialnego i z polityką państwa wobec samorządu, a także spraw dotyczących samorządu terytorialnego znajdujących się w zakresie działania Unii Europejskiej i organizacji międzynarodowych, do których należy Rzeczypospolita Polska.

Komisja składa się z przedstawicieli rządu i samorządu. Strona rządowa Komisji Wspólnej składa się z ministra właściwego do spraw administracji publicznej oraz 11 przedstawicieli powoływanych i odwoływanych przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Stronę samorządową stanowią wyznaczeni przedstawiciele ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego (aktualnie: Związek Powiatów Polskich Związek Gmin Wiejskich RP Związek Województw RP Związek Miast Polskich Unia Metropolii Polskich Unia Miasteczek Polskich), co do zasady pełniący jednocześnie funkcję włodarzy w swoich jednostkach samorządu. Komisja posiada dwóch współprzewodniczących-po jednym ze strony rządowej i samorządowej.

Problem wzrostu cen prądu a ZMP

Związek Miast Polskich już w czerwcu br. zorganizował spotkanie samorządowców i przedstawicieli branży komunalnej z całej Polski, którego celem było omówienie wieloprocentowego wzrostu cen mediów energetycznych – ze szkodą dla budżetów jednostek samorządowych i ceny lokalnych usług komunalnych. Z zebranych od samorządów z kilkudziesięciu miast Polski danych wynika, że skutki podwyżek cen prądu dla budżetów miast i sektora gospodarki komunalnej wyniosą od około kilku do kilkudziesięciu milionów złotych rocznie. Już wiosną 2022r. ceny oferowane na przetargach były wyższe o co najmniej kilkadziesiąt, a niekiedy nawet kilkaset procent. Samorządowcy alarmowali o problemach sektora ciepłowniczego związanymi zarówno z wysokimi cenami mediów, z których wytwarzana jest energia cieplna (głównie węgla i gazu, a także oleju opałowego i biomasy) oraz z ich dostępnością. Z zebranych przez ZMP danych wynika również, że cena gazu wrosła najczęściej o kilkaset procent. Związek Miast Polskich w związku z tym zwrócił się do rządu o spójne, systemowe działania osłonowe i reformy.