Biała Księga finansów publicznych. Ministerstwo Finansów wydało alarmujący komunikat

• Większe wydatki
• Wyższe podatki
• Pogorszenie finansowania samorządów
• Coraz gorsza kondycja finansów publicznych
• Wysokie koszty obsługi polskiego długu

Większe wydatki

Polityka fiskalna w tym okresie przyniosła wyższe wydatki, niegospodarność i odstępstwo od konstytucyjnej zasady jednoroczności budżetu. Jak ocenia MF, trwałe podniesienie wydatków wpłynęło negatywnie na polski dług. Brak środków z Krajowego Planu Odbudowy spowodował pogorszenie postrzegania Polski przez agencje ratingowe. Dodatkowo omijano stabilizującą regułę wydatkową, przekazując obligacje zamiast dotacji i tworząc nowe jednostki poza limitem wydatków.

Wyższe podatki

Wprowadzono 22 nowe podatki, a obciążenia podatkowo-składkowe wzrosły o 2,6 punktu procentowego PKB. System podatkowy stał się bardziej skomplikowany, a Polska straciła na konkurencyjności podatkowej. Szacunki wskazują na wzrost luki VAT.

Pogorszenie finansowania samorządów

Finansowanie samorządów stało się upolitycznione - stwierdza resort finansów.  Brak przewidywalności środków utrudniał planowanie. Odpływ pieniędzy z dużych miast i zachodu Polski był widoczny, co wpłynęło na pozycję Polski w rankingu konkurencyjności podatkowej.

Coraz gorsza kondycja finansów publicznych

Od 2016 roku obserwujemy w Polsce pogorszenie kondycji finansów publicznych. Na początku było to nieznaczne, ale później nastąpił skokowy wzrost deficytu i długu. Warto zauważyć, że okres dobrej koniunktury, który trwał do 2019 roku, nie został wykorzystany ani do tworzenia buforów w budżecie państwa, ani do wzmocnienia potencjału gospodarki.

Polska znalazła się wśród 5 krajów Unii Europejskiej o największej nierównowadze finansów publicznych. Istnieje duże ryzyko otwarcia unijnej procedury nadmiernego deficytu wobec Polski. Wysoki dług i koszty jego obsługi stanowią kolejne wyzwanie. Szacuje się, że koszty obsługi długu wynoszą około 8 miliardów złotych, a są one m.in. konsekwencją zadłużania poza Skarbem Państwa.

Wysokie koszty obsługi polskiego długu

Warto zauważyć, że pomimo relatywnie niskiego udziału długu w relacji do PKB na tle innych krajów UE, koszty obsługi polskiego długu są wyższe od średniej unijnej. W 2023 roku Polska zajęła 22. miejsce z 27 pod względem wysokości kosztów obsługi długu publicznego.

Wnioski na przyszłość są według ministerstwa jasne: konieczne jest przywrócenie przejrzystości finansów publicznych oraz odpowiedzialne zarządzanie długiem publicznym. Uporządkowania wymagają dochody i wydatki sektora finansów publicznych. Naprawa polskich finansów będzie stopniowa i wymaga szerokiej debaty publicznej. Biała Księga powinna przyczynić się do wypracowania całościowego, wieloletniego planu naprawy finansów publicznych w Polsce.