Jak obliczać czas pracy burmistrza

Czytelnik zwrócił się do nas z pytaniami dotyczącymi czasu pracy burmistrza. Pyta m.in.:

1) jak prowadzić ewidencję czasu pracy burmistrza,

2) jak rozliczać czas pracy burmistrza,

3) czy burmistrza obowiązują normy dobowe i tygodniowe rozliczenia czasu pracy,

4) jak rozliczać pracę w niedziele i święta,

5) czy burmistrz sam decyduje o godzinach swojej pracy, czyli o godzinie rozpoczęcia i zakończenia,

6) czy burmistrza obowiązuje roczny plan urlopu.

Burmistrz jest pracownikiem samorządowym zatrudnianym na podstawie wyboru (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych; dalej: u.p.s.). Jako pracownik jest więc objęty przepisami dotyczącymi norm czasu pracy i urlopów wypoczynkowych. Porządek wewnętrzny i rozkład czasu pracy określa regulamin pracy urzędu gminy (art. 42 ust. 1 u.p.s.). W sprawach nieuregulowanych ustawą o pracownikach samorządowych należy stosować przepisy ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.).

Zobacz również w INFORRB: Czy burmistrz ma kompetencje do zmiany zasad naliczania odpisu na ZFŚS

Czas pracy

Zgodnie z art. 129 § 1 k.p., czas pracy pracownika nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym czterech miesięcy. Unormowanie to odnosi się do wszystkich pracowników, a więc także do pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru, w tym burmistrza. Czas pracy pracowników może być unormowany w różne systemy. W systemie podstawowym obowiązuje ośmiogodzinna dobowa norma czasu pracy i 40-godzinna tygodniowa. W ramach równoważnego systemu czasu pracy możliwe jest przekroczenie dobowej normy powyżej ośmiu godzin (nie więcej jednak niż do 12 godzin), w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym jednego miesiąca. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy (art. 135 § 1 k.p.). Ponadto w przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykonywania pracy może być stosowany system zadaniowego czasu pracy. Pracodawca, po porozumieniu z pracownikiem, ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z norm określonych w art. 129 k.p. (art. 140 k.p.).

Biorąc pod uwagę charakter pracy burmistrza, uzasadnione wydaje się stosowanie do niego właśnie tego ostatniego systemu czasu pracy, nazywanego zadaniowym. Zadaniowy czas pracy może być stosowany wówczas, gdy rodzaj pracy, jej organizacja lub miejsce wykonywania uniemożliwiają lub znacznie utrudniają kontrolę pracodawcy nad pracownikiem w czasie wykonywania pracy. Drugą przesłanką zastosowania tego rodzaju czasu pracy jest skonkretyzowanie przez pracodawcę zadań pracownika, które albo realizuje w danym momencie, albo będzie także realizował w przyszłości, przy czym zadania te powinny być tak określone, aby ich wykonanie było możliwe w ramach norm czasu pracy określonych w art. 129 k.p. Wyznaczenie pracownikowi konkretnych zadań do wykonania jest koniecznym elementem zadaniowego czasu pracy dlatego, że jedynie w odniesieniu do skonkretyzowanego zadania (zadań) można mówić o jego wymiarze w odniesieniu do norm czasu pracy określonych w art. 129 k.p. W przypadku prawidłowego ustanowienia zadaniowego czasu pracy miernikiem pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy staje się rodzaj i ilość pracy (zadań), którą pracownik ma wykonać, często w powtarzający się sposób. Zadania te nie mogą być zatem wyznaczane przez pracodawcę doraźnie, każdego dnia, lecz konieczne jest ich określenie w akcie (aktach) lub czynnościach kreujących treść stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 1999 r., sygn. akt I PKN 181/99). Takim aktem jest przede wszystkim umowa o pracę, określająca rodzaj pracy, a więc zespół czynności należących do obowiązków pracownika związanych z zajmowanym stanowiskiem. Zakres tych czynności może również wynikać z kwalifikacji pracownika, rodzaju działalności pracodawcy oraz rodzaju czynności wykonywanych przez pracownika w ramach stosunku pracy. Możliwość ustanowienia zadaniowego czasu pracy istnieje wówczas, gdy czynności te mają charakter skonkretyzowany, zamknięty i powtarzający się. Pracownik objęty takim rodzajem czasu pracy samodzielnie organizuje sobie pracę i kształtuje swój rozkład czasu pracy, a więc wyznacza początek i koniec dnia pracy. Zabezpieczeniem przed zbyt dowolnym ustalaniem wymiaru zadań jest wymóg „porozumienia” z pracownikiem co do czasu niezbędnego do wykonania powierzonych zadań. Porozumienie to nie ma charakteru uzgodnienia, lecz oznacza konsultację, w ramach której pracownik może wyrazić swoją opinię. Niewypełnienie wymogu wysłuchania stanowiska pracownika bądź ustalenie czasu niezbędnego do wykonania powierzonych pracownikowi zadań wbrew jego opinii nie oznacza nieskuteczności ustanowienia zadaniowego systemu czasu pracy, lecz w razie sporu między stronami powoduje konieczność wykazania przez pracodawcę, że powierzał pracownikowi zadania możliwe do wykonania w wymiarze czasu pracy wynikającym z norm określonych w art. 129 k.p. Wyznaczenie pracownikowi zadań, których wykonanie nie jest możliwe w normalnym czasie pracy, jest równoznaczne ze świadczeniem pracy w czasie przekraczającym normy czasu pracy i nie wyłącza roszczenia o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (wyrok SN z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II PK 148/2007).

Biorąc pod uwagę charakter pracy burmistrza, a także fakt, że jego obowiązki wynikające z zajmowanego stanowiska są określone przede wszystkimi przepisami o samorządzie gminnym i o pracownikach samorządowych, to zasadne wydaje się objęcie tych pracowników zadaniowym systemem czasu pracy. Istotne jest jednak to, aby odpowiednie zapisy w tym względzie znalazły się w obowiązującym w urzędzie regulaminie pracy (art. 150 k.p.).

Zgodnie z art. 149 § 2 k.p., w stosunku do pracowników objętych systemem zadaniowego czasu pracy, pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz pracowników otrzymujących ryczałt za godziny nadliczbowe lub za pracę w porze nocnej nie ewidencjonuje się godzin pracy. Niezależnie od tego, czy burmistrz objęty jest zadaniowym systemem czasu pracy, to jako pracownik zarządzający zakładem pracy nie ma obowiązku ewidencjonowania godzin pracy.

Praca w niedzielę i święta

Co się tyczy pracy burmistrza w niedziele i święta, to podobnie jak innych pracowników, obowiązuje go pięciodniowy tydzień pracy, a niedziele i święta są dniami wolnymi od pracy. Na podstawie art. 151¹¹ § 1 k.p., pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele i święta, pracodawca ma obowiązek zapewnić inny dzień wolny od pracy:

1) w zamian za pracę w niedzielę – w okresie sześciu dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli,

2) w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego.

W przypadku pracy w niedziele i święta, jeżeli pracownik samorządowy nie otrzymuje innego dnia wolnego od pracy, przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% stawki godzinowej.

Należy zaznaczyć, że forma rekompensaty za pracę w niedziele i święta nie jest tożsama z wynagrodzeniem za godziny nadliczbowe, gdzie u pracowników samorządowych nie przewiduje się dodatku do wynagrodzenia (art. 42 ust. 4 u.p.s.).

Burmistrz, podobnie jak każdy inny pracownik, ma również prawo do urlopu wypoczynkowego (art. 152 § 1 k.p.). Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części urlopu udzielanego pracownikowi „na żądanie” (cztery dni w roku kalendarzowym). Jeżeli w urzędzie nie sporządza się planu urlopów, pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. Zwykłe czynności z zakresu prawa pracy (a więc również udzielanie urlopu wypoczynkowego) w stosunku do burmistrza wykonuje wyznaczona przez niego osoba zastępująca lub sekretarz gminy (art. 8 ust. 2 u.p.s.).

DARIUSZ DWOJEWSKI

Autor jest ekspertem w dziedzinie prawa pracy

Podstawy prawne

● art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 8 ust. 2, art. 42 ust. 1 i 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458; ost. zm. Dz.U. z 2013 r. poz. 645)

● art. 129 § 1, art. 135 § 1, art. 140, art. 149 § 2, art. 150, art. 151¹¹ § 1, art. 152 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 208)

Polecamy serwis: Wynagrodzenia