Urlop dla poratowania zdrowia - czy będą zmiany?

Jeżeli nowelizacja wejdzie w życie, to przywileje nauczycieli w zakresie ochrony zdrowia doznają ograniczenia. Zmiany w Karcie Nauczyciela, w tym zmiany zasad przyznawania i wymiaru urlopów dla poratowania zdrowia ciągle budzą wiele kontrowersji i społecznych dysput. Nauczyciele podlegający Karcie Nauczyciela, która odmiennie reguluje ich prawa i  obowiązki aniżeli Kodeks pracy, stanowią jedną z powszechnie i nagminnie ocenianych przez społeczeństwo grup zawodowych, co znamienne ocenianych dość krytycznie.

Polecamy: Komplet Zmiany w prawie pracy w 2016 r.

Obecny urlop dla poratowania zdrowia

Urlopy dla poratowania zdrowia bezspornie i nieodmiennie już od dawna wywołują mnóstwo emocji. Jak wskazuję sama nazwa urlop ten ma umożliwić podjęcie zaleconego przez lekarza leczenia, przy czym to właśnie lekarz ubezpieczenia zdrowotnego leczący nauczyciela orzeka o potrzebie udzielenia urlopu. Na obecnych warunkach określonych w Karcie Nauczyciela (dalej jako: K. N.) nauczyciel w trakcie całej swojej kariery może aż trzykrotnie złożyć wniosek do dyrektora szkoły o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo roku. Jednakże warunkiem koniecznym dla uzyskania tego urlopu jest zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Co więcej, Karta Nauczyciela nie wymienia enumeratywnie chorób, które mogłyby stanowić podstawę dla jego udzielenia. Hipotetycznie, jak podają niektórzy krytycy nadmiernych przywilejów nauczycieli, powodem dla udzielenia urlopu mogłoby być nawet przemęczenie. Kolejnym obligatoryjnym warunkiem, który nauczyciel musi spełnić by skorzystać z tej szczególnej formy ochrony zdrowia jest przepracowanie co najmniej 7 lat w szkole, okres ten powinien przypadać bezpośrednio przed datą rozpoczęcia urlopu. Jednak wymóg ów dotyczy jedynie udzielenia pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia. Nauczycielowi można udzielić kolejnego urlopu dla poratowania zdrowia nie wcześniej niż po upływie roku od dnia zakończenia poprzedniego.

Polecamy serwis: Urlopy

 Komu przysługuje urlop dla poratowania zdrowia?

Powszechnie funkcjonuje przekonanie, że ten szczególny przywilej jakim jest urlop dla regeneracji sił i zdrowia przysługuję tylko nauczycielom. Nic bardziej mylnego prawo do tego świadczenia mają także m.in. sędziowie, kontrolerzy Najwyżej Izby Kontroli, pracownicy Państwowej Inspekcji Pracy wykonującym lub nadzorującym czynności kontrolne. Należy jednak podkreślić, że prawo do płatnego urlopu dla poratowania zdrowia nie przysługuje nauczycielowi szkoły lub placówki niepublicznej, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku  z dnia 10 września 1998 r. (patrz sygnatura akt: I PKN 303/98) .

Jak udzielać urlopu?

Aby nauczyciel mógł skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia musi on otrzymać od dyrektora szkoły zaświadczenie potwierdzające  prawo do ubiegania się o urlop, a następnie odbyć badania lekarskie. Należy podkreślić, że nauczyciel nie ponosi kosztów niezbędnej diagnozy. Lekarz wydaję zaświadczenie na podstawie dokumentacji medycznej zawierającej dotychczasowy przebieg leczenia, ewentualnie może on skierować nauczyciela na badania pomocnicze lub konsultacje specjalistyczne, których wykonanie uzna za niezbędne. Orzeczenie to zostaje załączone do dokumentacji nauczyciela pozostałe egzemplarze otrzymuje nauczyciel i dyrektor szkoły. Zarówno nauczyciel, jak i dyrektor szkoły zatrudniający nauczyciela, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia może wnieść odwołanie od jego treści wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie, do organu odwoławczego, którym jest wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia.

Zobacz również: 31 sierpnia - termin wypłaty świadczenia urlopowego nauczycieli

Urlop po zmianie Karty Nauczyciela

Zgodnie z propozycją rządową, okres po upływie którego nauczyciele będą mogli występować o urlop dla poratowania zdrowia, zostanie znacznie wydłużony z 7 do 20 lat, co ważne nieprzerwanych lat pracy. Skrócony zostanie także czas urlopu, maksymalny łączny wymiar urlopu nie może przekroczyć 1 roku. Okres ten jednak może zostać podzielony na części. Pomiędzy kolejnymi urlopami musi być zachowany odpowiedni odstęp czasowy, przerwa nie może być krótsza niż 3 lata. Koszty związane z udzielaniem nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia będzie ponosił pracodawca. Wydane zostanie rozporządzenie określające wysokość opłat za badania. Zmianie ulegnie także podmiot orzekający o potrzebie udzielenia urlopu, miejsce dotychczasowego lekarz pierwszego kontaktu zajmie lekarz medycyny pracy. Doprecyzowane zostały podstawy jego udzielenia. Po zmianach Karty Nauczyciela urlop otrzymają jedynie nauczyciele w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy mogą odgrywać istotną rolę, lub na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową. Zmiany te oznaczają, że nauczyciele, którzy już wykorzystali rok i więcej urlopu, na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie będą mieli do niego prawa. Natomiast, jeżeli wykorzystali mniej niż rok urlopu zdrowotnego, przysługiwać im będzie jedynie urlop w wymiarze uzupełniającym do pełnego roku.

Prawa i obowiązki nauczyciela na urlopie

Zarówno w dotychczasowym jak i po zmianie Karty Nauczyciela nauczyciel podczas urlopu dla poratowania zdrowia zachowuję prawo do comiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego,
dodatku za wysługę lat, innych świadczeń pracowniczych, w tym dodatków socjalnych. Nie przysługuje mu natomiast trzynastka. Wątpliwości w tej spornej kwestii rozwiązała dopiero uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2000 r. (patrz sygn. akt III ZP 22/00). W okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel jest zwolniony z wszelkich obowiązków w szkole; nie powinien zatem uczestniczyć w posiedzeniach rady pedagogicznej, prowadzić zajęć z uczniami itd. W trakcie tego urlopu nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy lub podjąć innej działalności zarobkowej. Jeżeli dyrektor szkoły stwierdzi, że w okresie urlopu nauczyciel podjął pracę lub inną działalność zarobkową, odwołuje nauczyciela z urlopu i określa termin, w którym nauczyciel ma obowiązek wrócić do pracy.  Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2013 roku (patrz sygn. akt I PZP 1/13) złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia lub korzystanie z takiego urlopu nie stanowi przeszkody do rozwiązania z nim stosunku pracy, jeśli nauczyciel był wytypowany do zwolnienia na podstawie art.20 ustawy K. N.

Podstawa prawna:

ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Polecamy: Komplet Nowoczesnych Księgowych dla księgowych sfery budżetowej