Kategorie

Dodatkowe wynagrodzenia roczne „trzynastka”

Filip Farmas vel Król
Trzynastki/ Fot. Fotolia
Fotolia
Dodatkowe wynagrodzenie roczne to trzynasta pensja w roku. Przysługuje ona ściśle określonym podmiotom zatrudnionym w sferze budżetowej. Trzynastki powstały w celu wyrównania wynagrodzenia między pracownikami sektora publicznego a prywatnego. Czym są w rzeczywistości? Jaka jest racja powołania do życia instytucji trzynastek?

Krąg uprawnionych

Elementarną kwestią jest ustalenie komu trzynastki przysługują. Zgodnie z wolą ustawodawcy osobami uprawnionymi  do pobierania trzynastek są pracownicy sfery budżetowej, tzn. pracownicy zatrudnieni w urzędach organów władzy publicznej, kontroli, ochrony prawa oraz w sądach i trybunałach (art. 139 ust. 2 ustawy o finansach publicznych), pracownikom samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych a także pracownikom biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich oraz klubów, kół albo zespołów parlamentarnych.

Polecamy: Komplet Zmiany w prawie pracy w 2016 r.

Reklama

Warto zaznaczyć, iż jest to wyliczenie numerus clausus. Trzynastki przysługują tylko podmiotom wymienionych w ustawach i na określonych w przepisach zasadach. Warunkiem nabycia prawa do trzynastki jest przepracowanie u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego (wtedy trzynastka przysługuje w pełnej wysokości) lub przepracowanie u danego pracodawcy minimum 6 miesięcy (trzynastka przysługuje w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu). Okresy przepracowane rozumiane są jako okresy efektywnie (faktycznego) przepracowane u danego pracodawcy. Wyjątkiem od tej zasady jest okres urlopu wypoczynkowego oraz dni wolne wynikające z rozkładu czasu pracy. Jednakże do okresu przepracowanego nie zalicza się m.in. wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, okresów odbywania stażu dla bezrobotnych, praktyk absolwenckich, a także prowadzenia działalności gospodarczej.

Wyjątkiem od reguły przepracowania min. 6 miesięcy są objęte osoby pracujące sezonowo (sezon trwający nie krócej niż 3 miesiące), powołane do czynnej służby wojskowej albo skierowane do służby zastępczej, przechodzące na emeryturę bądź rentę, przeniesione służbowo, powołane lub wybrane, związane z likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy bądź jej reorganizacją, ponadto osoby korzystające z urlopów – wychowawczego, macierzyńskiego, macierzyńskiego dodatkowego, ojcowskiego, na warunkach urlopu macierzyńskiego, na warunkach urlopu macierzyńskiego dodatkowego, rodzicielskiego, dla poratowania zdrowia, do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego, osoby zmarłej. Wyżej wymienione podmioty są uprawnione do trzynastki. Jej wysokość wylicza się na podstawie przepracowanego okresu.

Polecamy wideoszkolenie: Obliczanie wynagrodzeń nauczycieli

Co to oznacza?

 Minimalny, półroczny okres pracy (z wyłączeniami) jest upoważnieniem do wypłacenia trzynastki. Nie wpływa on jednak na jej wysokość. Jeżeli pracownik efektywnie przepracował u pracodawcy 10 dni w danym roku kalendarzowym, resztę okresu pozostając na zwolnieniu, to trzynastkę wylicza się na podstawie wynagrodzenia za te przepracowane dni. Analogicznie trzynastki nie otrzymuje osoba, która nie przepracowała w danym roku ani jednego dnia, pomimo spełnienia warunków do jej uzyskania .

Jak wyliczyć wysokość trzynastki?

Kluczowym zagadnieniem jest sposób ustalania wysokości i wypłaty trzynastek. Wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8.5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie. Uwzględnia się także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy i za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy. Z podstaw trzynastki wyłącza się m.in. jednorazowe lub nieperiodyczne wypłaty za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie, wynagrodzenie za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, nagrody jubileuszowe, ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie za czas innej niż urlop wypoczynkowy usprawiedliwionej nieobecności w pracy, wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, odprawy emerytalne, rentowne bądź inne odprawy pieniężne, świadczenia przyznane z zfśs, czy należności z tytułu podróży służbowych.

Jak wygląda wypłata wynagrodzenia rocznego?

Wynagrodzenie roczne wypłaca się nie później niż w ciągu pierwszych 3 miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie. Wyjątkiem jest likwidacja pracodawcy. Wtedy pracownikowi, z którym rozwiązano stosunek pracy, trzynastkę wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Podatek od trzynastki

Wynagrodzenia roczne są opodatkowane. Pobiera się składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, zaliczkę na podatek dochodowy. Wypłacenie trzynastki po śmierci osoby uprawnionej powoduje, iż nie podlega ona oskładkowaniu. Potrąca się od niej 18% podatek. Wynagrodzenia roczne zgodnie z art. 87 i 871 kodeksu pracy mogą być zajęte w całości na spłatę świadczeń alimentacyjnych, albo do wysokości 50% w przypadku potrąceń z innych tytułów, przy zastosowaniu kwot wolnych od potrąceń.

Kontrowersje wokół trzynastek

Reklama

Trzynastki niektórzy uznają za relikt poprzedniego ustroju. Na ich wypłaty budżet poświęca nawet 5 miliardów złotych. Padają opinie, że byłby to pobudzający zastrzyk dla innych sektorów, jak opieka zdrowotna czy oświata. Zdaniem obrońców trzynastek, odebranie ich urzędnikom byłoby dla nich demotywujące. Choć ich geneza leży w wyrównywaniu zarobków sektora publicznego z prywatnym, dziś ten pierwszy przoduje w statystykach. Jak podaje GUS,  przeciętne miesięczne wynagrodzenie nominalne brutto w sferze budżetowej wyniosło w III kwartale 2014r. 3807,57zł. Jednak przewodniczący OPZZ, Jan Guz, utrzymuje, iż warunki uzyskania wynagrodzenia rocznego stały się bardziej rygorystyczne. Takie tłumaczenie wydaje się jednak nieuzasadnione w obliczu trzynastek wypłacanych w wysokości kilkunastu tysięcy złotych.

Przeciwnicy podnoszą, iż utrzymywania systemu trzynastek jest błędne. Padają pytania czy słusznym jest, że przysługują one osobom korzystającym z urlopu macierzyńskiego. Osoby te dostają pensje za okresy, w których miarodajność ich pracy jest żadna. W jaki sposób przyczynia się to do ekwiwalentności między kosztami zatrudnienia a wykonywaną pracą? Czy nie jest to naciąganie podatnika na dodatkowe koszta, by móc utrzymać swoich ludzi na dobrze płatnych stanowiskach?

Odrębne stanowisko w tej sprawie przedstawił Trybunał Konstytucyjny. Zdaniem sędziów TK  art. 2 ust. 3 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym (…) w zakresie, w jakim pomija okres urlopu macierzyńskiego jako umożliwiający nabycie prawa do "trzynastki" w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego - w sytuacji nieprzepracowania w ciągu całego roku kalendarzowego faktycznie 6 miesięcy - jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał nakazał uzupełnienie zakwestionowanego przepisu. (9 lipca 2012 r., sygn. akt PSP/11).

Oznacza to tyle, iż TK stawia na równość wobec prawa osób, które przebywają na urlopach macierzyńskich. Ponieważ wolą ustawodawcy było zapewnienie dodatkowego wynagrodzenia rocznego osobom przebywającym na urlopie wychowawczym, TK wyinterpretował rozszerzająco, że aby w pełni spełnić wolę ustawodawcy należy przyznać wynagrodzenie także osobom korzystającym z urlopu macierzyńskiego.

PODSTAWA PRAWNA

  • Ustawa z dnia 12 grudnia 1997 o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1444);
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2014 poz. 1502);
  • Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2014 poz. 159);
  • Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1202);
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielenia urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14).

Polecamy w INFORRB

Jak wyliczyć trzynastkę pracownikowi, który dostaje wyrównanie do najniższego wynagrodzenia za pracę

W jaki sposób dokonać potrąceń z trzynastki oraz ze świadczeń z ZFŚS

Czy istnieje prawne ograniczenie wysokości dodatku specjalnego dla skarbnika powiatu

               

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    21 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?