Kategorie

Tworzenie harmonogramów w systemie równoważnego czasu pracy

Tworzenie harmonogramów w systemie równoważnego czasu pracy./ fot. Shutterstock
Tworzenie harmonogramów w systemie równoważnego czasu pracy./ fot. Shutterstock
Jakie są zasady tworzenia harmonogramów czasu pracy? Co należy uwzględnić w takim harmonogramie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. Znaleźć można również wzór harmonogramu.

Tworzenie harmonogramów czasu pracy jest niezbędne wszędzie tam, gdzie nie ma ustalonych stałych godzin i dni świadczenia pracy, wynikających z regulaminu pracy bądź umowy o pracę. Grafiki układać należy zwykle wówczas, gdy stosowany jest równoważny system czasu pracy. Charakteryzuje się on zmiennością liczby godzin pracy w poszczególnych dniach, a często również różnymi dniami pracy.

Harmonogramy czasu pracy tworzone mogą być na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, przy czym minimalnie muszą obejmować miesiąc. W przypadku stosowania miesięcznych okresów rozliczeniowych czasu pracy harmonogram opiewa jednocześnie na cały okres rozliczeniowy. Wiąże się to z koniecznością bezpośredniego uwzględnienia w nim takich kwestii, jak m.in.:

wymiar czasu pracy,
● liczba dni wolnych od pracy,
● maksymalna liczba dni pracy,
● „rozpisanie” dni wolnych za niedziele i święta na okres harmonogramowy.

Pracownik powinien otrzymać swój grafik co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, na który został sporządzony ten rozkład.

Zasady tworzenia harmonogramów czasu pracy:

● harmonogram musi być zgodny z „wyznacznikami” wynikającymi z przepisów wewnętrznych (najczęściej z regulaminu pracy), wskazującymi na dni pracy i przedziały czasowe, w jakich praca może być planowana,
● w harmonogramie tworzonym na cały okres rozliczeniowy (najczęściej wówczas, gdy obowiązują miesięczne okresy rozliczeniowe) można zaplanować pracę nie wyższą niż wymiar czasu pracy dla danego miesiąca; tak samo w kwestii dni wolnych – należy zaplanować ich liczbę minimalną, odnosząc się do danego okresu,
● jeżeli harmonogram dotyczy tylko części okresu rozliczeniowego, to nie ma konieczności, by przewidziany w nim czas pracy był równy wymiarowi dla miesiąca, na który tworzy się harmonogram, podobnie z dniami wolnymi (wymiar i dni wolne muszą się zgadzać łącznie w okresie rozliczeniowym),
● w harmonogramie należy wskazać dni pracy, godziny rozpoczynania i kończenia pracy,
● planowana dzienna liczba godzin pracy musi być zgodna ze stosowanym systemem czasu pracy (maksymalnie 8 dla podstawowego, wyższe wymiary dzienne przy stosowaniu systemów równoważnych),
● jedyna przerwa, która musi być oznaczona w harmonogramie, dotyczy przypadków stosowania systemu przerywanego czasu pracy,
● planowana godzina rozpoczęcia pracy może przypadać w niezakończonej dobie pracowniczej jedynie wówczas, gdy stosowane są zmienne rozkłady czasu pracy,
pracownik musi mieć zapewnione minimalne odpoczynki dobowe i tygodniowe,
● przy planowaniu pracy w niedziele i święta należy jednocześnie zaplanować (i odpowiednio oznaczyć) dni wolne w zamian za tę pracę,
● co najmniej jedna niedziela na cztery tygodnie musi być wolna od pracy.

Zobacz również: ZUS

Obowiązek tworzenia harmonogramów

Obowiązek tworzenia indywidualnych rozkładów czasu pracy (harmonogramów, grafików) dotyczy wszystkich sytuacji, w których nie została wypełniona jedna z czterech przesłanek:

1) rozkład czasu pracy pracownika wynika z prawa pracy albo z umowy o pracę (będą to wtedy stałe rozkłady wskazujące na wykonywanie pracy w tych samych dniach i stałych godzinach),
2) pracodawca w porozumieniu z pracownikiem ustali czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z norm czasu pracy (zadaniowy czas pracy),
3) na pisemny wniosek pracownika stosuje do niego ruchome rozkłady czasu pracy, o których mowa w art. 1401 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.),
4) na pisemny wniosek pracownika pracodawca ustali mu indywidualny rozkład czasu pracy (art. 142 k.p.).

Harmonogram (grafik) pracy jest niezbędny tam, gdzie nie ma ustalonych godzin i dni świadczenia pracy w regulaminie czy umowie o pracę. Jest dla pracownika jedynym skonkretyzowanym źródłem informacji o tym, kiedy będzie musiał świadczyć pracę.


W harmonogramie tworzonym na cały okres rozliczeniowy można zaplanować pracę nie wyższą niż wymiar czasu pracy dla danego okresu rozliczeniowego. Najczęściej występuje to wówczas, gdy pracodawca stosuje miesięczne okresy rozliczeniowe – przy dłuższych raczej większość pracodawców tworzy harmonogramy na minimalny okres wymagany przez przepisy. Tak samo w kwestii dni wolnych – należy zaplanować ich minimalną liczbę odnosząc się do danego okresu rozliczeniowego. Przy planowaniu pracy w równoważnym systemie czasu pracy (12-godzinnej) pracownik będzie miał zawsze zapewnioną większą liczbę dni wolnych niż minimalna, ponieważ aby zrównoważyć nadpracowany ponad 8 godzin czas, pracodawca będzie rozpisywał więcej dni wolnych w harmonogramie.

Część naszych pracowników pracuje w systemie równoważnego czasu pracy w jednomiesięcznych okresach rozliczeniowych. Planujemy im w harmonogramach pracę na zmiany zawsze 12-godzinne. Czy to jest prawidłowe?

Przyjęcie zasady tworzenia harmonogramów zawsze z 12-godzinnymi dniami pracy oznaczałoby w wielu przypadkach planowanie pracy niezgodnie z wymiarem czasu pracy w okresie rozliczeniowym. W większości miesięcy niezbędne byłoby „skorygowanie” przynajmniej jednego dnia i zaplanowanie w nim pracy odpowiednio krótszej.

W 2017 r. w poszczególnych miesiącach kalendarzowych czas pracy wynosi 152, 160, 168, 176 i 184 godzin. Przy planowaniu pracy zawsze 12-godzinnej należałoby uwzględnić:

● 12 lub 13 dni pracy (144 lub 156 godz.) – przy 152 godz. (kwiecień, grudzień),
● 13 lub 14 dni pracy (156 lub 168 godz.) – przy 160 godz. (luty, listopad),
● 14 dni pracy – przy 168 godz. (styczeń, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień) – w tych miesiącach zgadzałby się planowany wymiar czasu pracy z wymiarem dla miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego miesiąc kalendarzowy,
● 14 lub 15 dni pracy (168 lub 180 godz.) – przy 176 godz. (sierpień, październik),
● 15 lub 16 dni pracy (180 lub 192 godz.) – przy 184 godz. (marzec).

W tych miesiącach 2017 r., w których wymiar czasu pracy nie wynosi 168 godzin, a obowiązują miesięczne okresy rozliczeniowe, przy planowaniu czasu pracy zawsze po 12 godzin następować musiałaby jedna z dwóch sytuacji:

1) wskazanie w grafiku niższej liczy godzin, niż wynika to z wymiaru czasu pracy dla danego miesiąca,

2) zaplanowanie w grafiku wyższej liczy godzin niż wynikająca z wymiaru czasu pracy dla danego miesiąca.

W pierwszym przypadku pracodawca nie narusza przepisów o czasie pracy. Takie planowanie pracy ma jednak przełożenie na jego finanse. Mimo nieprzepracowania przez pracownika całego wymiaru czasu pracy dla miesiąca, pracodawca będzie musiał wypłacić pełne wynagrodzenie za ten miesiąc. Zgodnie z art. 94 pkt 2 k.p., pracodawca powinien w taki sposób organizować pracę, aby zapewniać pełne wykorzystanie czasu pracy. Niezrealizowanie tego obowiązku nie może powodować negatywnych skutków po stronie pracownika. W sferze budżetowej taka sytuacja zaś może pozostawać w sprzeczności z zasadami dyscypliny finansów publicznych.

Bardziej skomplikowany jest drugi przypadek, czyli zaplanowanie o kilka godzin więcej do przepracowania niż wymiar czasu pracy dla danego miesiąca. Skoro pracodawca „rozpisuje” pracę ponad wymiar czasu pracy, to planuje pracę w godzinach nadliczbowych. Pracą taką jest bowiem praca ponad normy czasu pracy lub przedłużony dobowy wymiar czasu pracy. Normy czasu pracy to m.in. przeciętnie 40 godzin na tydzień w okresie rozliczeniowym.

Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:

● konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
● szczególnych potrzeb pracodawcy.

Żadna z tych przesłanek nie może być odniesiona do zwykłej organizacji pracy, uzasadniona wygodą związaną z planowaniem 12-godzinnych dni pracy. Szczególne potrzeby pracodawcy nie mogą być wynikiem stałych, powtarzalnych sytuacji związanych z organizacją pracy, ale dotyczyć powinny pewnych konkretnych sytuacji uzasadniających zwiększone zapotrzebowanie na pracę. Są to potrzeby specjalne, niecodzienne, odróżniające się od zwykłych potrzeb związanych z prowadzoną działalnością (uzasadnienie wyroku SN z 26 maja 2000 r., sygn. akt I PKN 667/99). Biorąc pod uwagę takie znaczenie „szczególnych potrzeb”, zakwestionować można praktykę polegającą na stałym zlecaniu pracy nadliczbowej tylko w związku z koniecznością ustalenia 12-godzinnej zmiany w jednym z dni miesiąca.

Konieczne jest zatem rozpisanie co najmniej jednego dnia pracy w taki sposób, aby poprzez zaplanowanie w nim odpowiednio niższej liczby godzin do przepracowania niż 12, został zachowany wymiar czasu pracy dla danego miesiąca. Może to być rozłożone na kilka dni, np. w miesiącu, w którym wymiar czasu pracy wynosi 152 godziny, pracodawca planuje 12 dni pracy po 12 godzin i jeden dzień 8-godzinny albo 10 dni pracy po 12 godzin i 4 dni 8-godzinne.

Przykładowy harmonogram czasu pracy dla lutego 2017 r.

Założenia:

pracownik pracuje w systemie równoważnym z miesięcznymi okresami rozliczeniowymi,
● pracodawca stara się planować pracę po 12 godzin,
● wszystkie soboty i niedziele są dla pracownika dniami wolnymi od pracy (patrz: wzór).

WZÓR

Harmonogram czasu pracy – luty 2017

Poniedziałek

Wtorek

Środa

Czwartek

Piątek

Sobota

Niedziela

1

2

3

4

5

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

W5

WN

6

7

8

9

10

11

12

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

WH

W5

WN

13

14

15

16

17

18

19

WH

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

WH

W5

WN

20

21

22

23

24

25

26

12

6.00–18.00

12

6.00–18.00

WH

WH

WH

W5

WN

27

28

12

6.00–18.00

4

6.00–10.00

WH – wolne harmonogramowe

WN – wolna niedziela

W5 – wolne z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy

MAREK ROTKIEWICZ

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, autor licznych publikacji prasowych oraz książkowych o tej tematyce, wykładowca, trener

PODSTAWA PRAWNA

● art. 94, art. 129, art. 151 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 2255)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Rachunkowość Budżetowa
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    21 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Jaki VAT od umowy z biegłym sądowym zawartej przez gminę?

    Jako gmina chcemy powołać biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych do wydania opinii. Czy czynności takiej osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, dlatego podlegają opodatkowaniu VAT?

    140 mln zł dla samorządów w związku z powrotem dzieci do szkół

    17 września 2021 r. Ministerstwo Finansów przekaże na rachunki JST ponad 140 mln zł z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Kiedy stosować oznaczenie TP w spółce będącej własnością gminy

    Nasza Spółka jest własnością Gminy w 100%. Zajmujemy się głównie dostawą wody i odbiorem ścieków. Forma prawna: Sp. z o.o. Od 01.07.2021 r. nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących dostaw towarów oraz świadczenia usług, gdy powiązanie wynika wyłącznie z powiązania z naszym właścicielem tj. Gminą (gdyż jest to jednostka samorządu terytorialnego). Nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących Burmistrza Gminy gdyż jest to powiązanie z jednostką samorządu terytorialnego. Natomiast uważamy, że mamy obowiązek oznaczenia „TP” nadal transakcji sprzedaży gdy nabywcą jest członek Zarządu Spółki, członek Rady Nadzorczej Spółki, prokurent Spółki, oraz członkowie rodzin ww. podmiotów (tj. w stosunku do małżonków oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia). Czy stanowisko naszej Spółki jest wg Państwa prawidłowe?

    Zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim

    Jak dokonać przesunięcia pracownika samorządowego na zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim?

    Polski Ład a finanse gmin - co się zmieni?

    Polski Ład a finanse gmin. 8 września Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego (JST) w związku z Programem Polski Ład, przedłożony przez ministra finansów, funduszy i polityki regionalnej. Ministerstwo Finansów uważa, że zmiany, które wprowadzi Polski Ład przełożą się na sytuację finansową samorządów. Dlatego zostaną wprowadzone rozwiązania stabilizujące i wzmacniające finanse JST.

    Podwyżki dla funkcjonariuszy służb mundurowych 2022

    Podwyżki dla służb mundurowych 2022. Od 1 stycznia 2022 r. mają wzrosnąć wynagrodzenia funkcjonariuszy. O ile?

    Protest ratowników i środowisk medycznych

    Protest ratowników i środowisk medycznych. Czy będą podwyżki dla medyków?

    Dochody jednostek samorządu terytorialnego - projekt zmian

    Dochody jednostek samorządu terytorialnego. W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy mają w szczególności umożliwić zrekompensowanie gminom ubytku dochodów spowodowanego wdrożeniem zmian podatkowych (głównie w PIT) w ramach tzw. Polskiego Ładu. Co się zmieni w dochodach samorządowych?

    Ile jesteśmy winni instytucjom oświaty?

    Krajowy Rejestr Długów przeanalizował, ile jesteśmy winni instytucjom oświaty. Wśród dłużników oprócz studentów i absolwentów są też przedsiębiorcy.

    Projekt budżetu państwa na 2022 rok - dochody

    Dochody budżetu w 2022 r. wyniosą 475,6 mld zł i będą wyższe od przewidywanych dochodów uzyskanych w roku 2021 o 0,4 proc. W ujęciu realnym dochody budżetu spadną o 2,8 proc. – wynika z projektu ustawy budżetowej na 2022 r.

    Polski Ład - rekompensaty dla samorządów

    Polski Ład - rekompensaty dla samorządów. Z wyliczeń Ministerstwa Finansów wynika, że zmiany podatkowe wprowadzane Polskim Ładem będą kosztować samorządy ok. 150 mld zł w ciągu 10 lat. Trwają prace nad rozwiązaniami legislacyjnymi, które mają te straty zrekompensować. Proponowane zmiany to gwarancja dochodów i subwencja rozwojowa dla aktywnych inwestycyjnie gmin. W efekcie dochody jednostek samorządu terytorialnego (JST) mają być o ok. 10 proc. wyższe niż prognozowane. – Zarówno w trakcie pandemii, jak i obecnie samorządy bardzo dobrze poradziły sobie, jeżeli chodzi o stronę budżetową – mówi Sebastian Skuza, wiceminister finansów.

    Czy nauczyciele masowo uciekają na emerytury?

    Od czasów pandemii spada liczba nauczycieli odchodzących na emeryturę i świadczenia kompensacyjne. Tak wynika z danych ZUS.

    Rower publiczny jednak z odliczeniem VAT

    Prawo do odliczenia VAT od inwestycji w system rowerów publicznych od kilku lat było źródłem sporów pomiędzy gminami (miastami) a organami podatkowymi.

    Powołanie dyrektora gminnej biblioteki publicznej

    Powołanie dyrektora gminnej biblioteki publicznej. Osoba została powołana na stanowisko dyrektora gminnej biblioteki. Zgodnie z ustawą o prowadzeniu i organizowaniu działalności kulturalnej wójt gminy wysłał prośbę do kilku stowarzyszeń o wydanie opinii. Jednak nie otrzymał informacji zwrotnej od żadnego stowarzyszenia. Czy w przypadku braku odpowiedzi ze strony stowarzyszenia można uznać, że opinia jest pozytywna?

    Przekształcenie zakładu komunalnego w spółkę - czy to przejęcie zakładu pracy

    Gminne jednostki organizacyjne realizujące zadania komunalne, każda w wąskim zakresie, z początkiem przyszłego roku mają zostać przekształcone w spółkę prawa handlowego. Dotychczasowi dyrektorzy przekształcanych zakładów komunalnych mają stać się kierownikami poszczególnych komórek organizacyjnych w nowo powołanej spółce gminnej.

    Dodatek terenowy pracownika socjalnego za czas choroby i innych nieobecności w obliczeniach

    Dodatek terenowy pracownika socjalnego. Jak obliczyć kwotę dodatku, jeżeli pracownik nie przepracował całego miesiąca z innego powodu niż choroba? Czy kwotę dodatku dzieli się przez liczbę dni w danym miesiącu, czy przez liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu? Czy dodatek powinien być wypłacony w całości, w sytuacji gdy pracownik przebywa część miesiąca na zwolnieniu lekarskim?

    Program "Centra opiekuńczo-mieszkalne" a rozliczenia VAT

    Program "Centra opiekuńczo-mieszkalne" a rozliczenia VAT. Czy gminy i powiaty, świadcząc usługi w ramach programu, działają w charakterze podatników VAT? Czy VAT związany z wydatkami na tworzenie i utrzymanie centrum jest kosztem kwalifikowalnym?

    Kiedy zamawiający może odstąpić od zawartej umowy w trybie zamówień publicznych

    Kiedy zamawiający może odstąpić od umowy w trybie zamówień publicznych? Czy gmina może wycofać się z umowy i czy potrzebna jest zgoda wykonawcy (w umowie nie było warunków odstąpienia)?

    Zmiany w klasyfikacji budżetowej - rozporządzenie z 26 lipca 2021 r.

    Klasyfikacja budżetowa. Ustawodawca przygotował obszerne zmiany w rozporządzeniu dotyczącym klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, pojawiły się m.in. nowe paragrafy dla oświaty: 479 „Wynagrodzenia osobowe nauczycieli” oraz 480 „Dodatkowe wynagrodzenie roczne nauczycieli”. Zmiany co do zasady wejdą w życie 1 stycznia 2022 r., przy czym część zmian obowiązuje z mocą wsteczną od 1 stycznia 2021 r. Na jakie dokładnie zmiany muszą być przygotowane organy administracji samorządowej?

    Ile zarabiają parlamentarzyści w UE?

    Zarobki parlamentarzystów w UE - najwięcej zarabiają Włosi i Niemcy. Hiszpanie i Portugalczycy otrzymują aż 14 wypłat.

    Spłata zadłużenia gminy z rezerwy celowej

    Spłata zadłużenia gminy ze środków pochodzących z rezerwy celowej - czy jest możliwa?

    Podwyżki dla najwyższych urzędników państwowych 2021

    Podwyżki dla najwyższych urzędników państwowych od 1 sierpnia 2021 r. - premiera, marszałków Sejmu i Senatu, rządu, posłów, senatorów, rzeczników itd. Ile będą zarabiać?

    Reorganizacja struktury szkoły i związana z tym likwidacja stanowiska

    W związku z licznymi zmianami struktury pracy w szkole przewidujemy likwidację jednego stanowiska sprzątaczki oraz stanowiska referenta. Wszyscy pracownicy administracji i obsługi zatrudnieni są na czas nieokreślony. Jakie regulacje obowiązują szkołę przy wypowiadaniu takich umów?

    Zakres odpowiedzialności głównego księgowego w Państwowej Straży Pożarnej

    Zakres odpowiedzialności pracownika, któremu powierzono obowiązki głównego księgowego w jednostce sektora finansów publicznych, został określony zapisami ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp) oraz ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp). W artykule autor przedstawia najważniejsze obowiązki głównego księgowego, których niewypełnienie może prowadzić do poniesienia odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, ale także odpowiedzialności karnej.

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia, w budżetówce bez zmian

    Rząd chce, aby minimalne wynagrodzenie wzrosło o 200 zł brutto. Płace w budżetówce pozostaną jednak zamrożone.