Rozwiązanie stosunku pracy z radnym

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 roku (sygn. II OSK 1454/17) oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym stwierdzono, iż rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego kwestionujące uchwałę rady w gminy w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym.

Rada gminy w październiku 2016 roku podjęła uchwałę w sprawie odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały wskazano, iż co prawda w tej konkretnej sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 25 ust. 2 zd. 2 ustawy o samorządzie gminnym (zgodnie z tym przepisem rada gminy odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu), to jednak rada gminy ma prawo badać motywy pracodawcy zmierzające rozwiązać stosunek pracy z radnym. Zdaniem organu stanowiącego gminy w przedmiotowej sprawie pracodawca wskazał bardzo ogólne motywy i nie odniósł się do stanowiska pracownika będącego radnym.

Powyższa uchwała została zakwestionowana w trybie nadzorczym przez Wojewodę Mazowieckiego, który stwierdził jej nieważność. W ocenie organu nadzoru rada gminy może odmówić zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym wyłącznie wówczas, gdy jest to związane z pełnieniem mandatu radnego. Innymi słowy rada gminy stwierdziwszy, iż pracodawca zamierza rozwiązać stosunek pracy z radnym wskutek okoliczności, które nie są związane z wykonywaniem mandatu radnego, nie ma możliwości odmówić wyrażenia zgody w tym zakresie. Zdaniem Wojewody odmienna interpretacja w tym zakresie pozostaje w sprzeczności z ratio legis art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Organ ten wskazał, iż „rolą regulacji prawnych jest umożliwienie radnym skutecznego i bezpiecznego sprawowania ich funkcji. Oznacza to, że intencją ustawodawcy nie było wprowadzenie bezwarunkowej i bezwzględnej ochrony trwałości stosunku pracy radnego w okresie wykonywania mandatu, tylko wprowadzenie ochrony w ograniczonym zakresie. Zakres ten wyznaczają wyłącznie zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego”.

Dodatkowo organ nadzoru wskazał, iż w sytuacji, w której rada gminy stwierdzi, iż przedstawione przez pracodawcę powody rozwiązania stosunku pracy z radnym zostały sformułowane zbyt ogólnikowo, winna wezwać go do przedłożenia dalszych wyjaśnień, nie zaś dokonywać w tym zakresie subiektywnej oceny.

Zobacz: ZUS

Przedmiotowe rozstrzygnięcie nadzorcze zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez radę gminy, która wydała zakwestionowaną uchwałę. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

- art. 91 ust.1 ustawy przez błędne jej zastosowanie i uznanie za sprzeczną z prawem uchwały w sprawie odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, w sytuacji gdy w żaden sposób nie narusza ona prawa;

- art. 25 ust.2 ustawy poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że rada gminy nie mogła odmówić wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, gdyż podstawa rozwiązania stosunku pracy nie była związana z wykonywaniem mandatu radnego;

- art. 91 ust.3 ustawy przez niezawarcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia istotnych okoliczności faktycznych i sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy przyjęcie, że rada nie podjęła żadnych kroków formalnych aby uzyskać wyjaśnienie co do stanowiska pracodawcy związanego z przyczynami rozwiązania stosunku pracy z radnym, podczas gdy prowadzono postępowanie wyjaśniające w ramach działań Przewodniczącego Rady oraz komisji stałych rady, zaś pracodawca zaproszony na sesję rady na nią nie przybył;

- art. 7- 10 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędne zaniechanie przez organ nadzoru jakichkolwiek działań mających na celu dokonanie ustaleń faktycznych związanych z ustaleniem, czy rada gminy i radni podejmowali działania mające na celu zbadanie motywów pracodawcy, stanowiących podstawę do wnioskowania o wyrażenie zgody na rozwiązanie z radnym stosunku pracy, co stanowi o nieobiektywnym rozpoznaniu sprawy;

- art. 25 ust.2 ustawy poprzez błędne uznanie, że niedopuszczalnym było przyjęcie przez radę gminy zapewnienia radnemu stabilnej sytuacji zawodowej, jako podstawy odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 roku (sygn. VIII SA/Wa 129/17) w całości oddalił skargę uznając zakwestionowane rozstrzygnięcie nadzorcze za zgodne z prawem.

Zdaniem Sądu I instancji „w każdym przypadku niewyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy powinno być wykazane, ze wykonywanie przez pracownika mandatu radnego, choćby w najmniejszym stopniu determinuje decyzję pracodawcy o wypowiedzeniu umowy pracę”. Jednocześnie Sąd wskazał, iż „szczególna ochrona stosunku pracy radnego ujęta w art. 25 ust.2 ustawy ma na celu zapewnienie swobodnego i skutecznego sprawowania funkcji radnego. Nie jest to jednak tożsame z zabezpieczeniem radnego, chroniącym go bezwzględnie przed utratą pracy. Rada gminy podejmując uchwałę nie może ingerować w uprawnienia pracodawcy do zakończenia stosunku pracy z radnym. Ochrona stosunku pracy jest uzasadniona wyłącznie w sytuacji gdy zostanie udowodnione, że do rozwiązania stosunku pracy nie doszłoby gdyby pracownik nie posiadał mandatu radnego. Poprzez art. 25 ust.2 ustawy ustawodawca powierzył radzie funkcję kontrolną, uprawniającą do ingerencji w indywidualny stosunek pracy łączący pracodawcę z pracownikiem – radnym. W ten sposób przyznał pracownikom radnym szczególną ochronę, której celem jest zapewnienie radnemu swobody w wykonywaniu mandatu, a nie tworzenie szczególnych przywilejów w zakresie trwałości stosunku pracy. Ochrona trwałości stosunku pracy radnego nie ma charakteru bezwzględnego. Oznacza to, że jeżeli podstawą odmowy nie są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. Rada gminy ma obowiązek wykazać przyczyny usprawiedliwiające odmowę wyrażenia zgody z uwagi na status radnego i nie może się ograniczać do oceny, czy podane przez pracodawcę przyczyny uzasadniają rozwiązanie stosunku pracy z radnym”.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez radę gminy, która w skardze kasacyjnej zawarła zarzuty nawiązujące do podstaw skargi inicjującej przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 roku (sygn. II OSK 1454/17) w całości oddalił skargę kasacyjną podzielając w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji. Zdaniem NSA w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym prawidłowo organ ocenił, że rada gminy nie była uprawniona do odmowy wyrażenia zgody z uwagi na ogólnikowość wniosku o wyrażenie zgody. Jego zdaniem „należy podzielić stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym o rozdzieleniu właściwości i przypisaniu właściwości sądom pracy rozstrzygnięcia sporu dotyczącego zasadności wypowiedzenia umowy o pracę. Uchwała rady o wyrażeniu zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym nie rozstrzyga, czy radny ma być zwolniony, a jedynie usuwa przeszkodę na rozwiązanie stosunku pracy i pozwala na rozwiązanie stosunku pracy z radnym przez pracodawcę, do którego należy ocena przyczyn wypowiedzenia, a w razie rozwiązania stosunku pracy rozstrzygnięcie sporu będzie należało do właściwości sądu powszechnego”.

Naczelny Sąd Administracyjny w całości podzielił pogląd zgodnie z którym „ochrona trwałości stosunku pracy radnego nie ma (…) charakteru bezwzględnego. Oznacza to, że jeżeli podstawą odmowy nie są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu, rada gminy ma obowiązek wykazać przyczyny usprawiedliwiające odmowę wyrażenia zgody z uwagi na status radnego i nie może ograniczać się do oceny, czy podane przez pracodawcę powody uzasadniają rozwiązanie stosunku pracy z radnym”.

Maciej Kiełbus

prawnik, Partner, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl