Kategorie

Zasady udzielania ulg podatnikom podatków i opłat lokalnych

Zasady udzielania ulg podatnikom podatków i opłat lokalnych./ fot. Fotolia
W niniejszym artykule wyjaśniono na jakich zasadach można udzielić ulg podatnikom podatków oraz opłat lokalnych. Zobowiązania zostały podzielone na dwie grupy, czyli podatki od nieruchomości, rolne i leśne oraz druga grupa - opłaty o cywilnoprawnym charakterze i opłata adiacencka oraz planistyczna.

Zasady udzielania ulg w zobowiązaniach należnych gminie zależą od rodzaju samego zobowiązania. Oznacza to, że inne zasady dotyczą podatków lokalnych, a inne należności cywilnoprawnych. Dla części preferencji znaczenie ma także to, czy podmiot starający się o ulgę to osoba fizyczna czy przedsiębiorca.

W gminach właścicielom i posiadaczom (np. najemcom, dzierżawcom czy użytkownikom wieczystym) nieruchomości gruntowych naliczane są określone zobowiązania. Można je podzielić na dwie grupy, tj. z tytułu:

  1. podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego,
  2. opłat, wśród których można wskazać na posiadające cywilnoprawny charakter (czynsze z tytułu najmu czy dzierżawy, opłata z tytułu wieczystego użytkowania) oraz pozostałe, wśród których należy wskazać na opłatę adiacencką czy planistyczną.

Zasady udzielania ulg w przypadku każdej z tych grup są inne.

INFORAKADEMIA poleca: POBÓR PODATKÓW I OPŁAT LOKALNYCH

Ulgi podatkowe

Do udzielania jednego z trzech rodzajów ulg, tj. umorzenia, rozłożenia na raty czy odroczenia terminu płatności, w zakresie podatków zastosowanie znajduje art. 67a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.), zgodnie z którym do udzielenia jednej z wymienionych preferencji podatkowych potrzebne jest łączne wystąpienie dwóch okoliczności:

  1. podatnik musi złożyć pisemny wniosek (co tym samym przesądza o tym, że poza czterema przypadkami z art. 67d §1 o.p. nie jest możliwe udzielenie ulgi z urzędu, czyli z inicjatywy organu podatkowego),
  2. w danej sprawie zasadność udzielenia wnioskowanej przez podatnika ulgi musi uzasadniać minimum jedna z dwóch przesłanek, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Żadna z tych dwóch przesłanek nie została wyjaśniona przez ustawodawcę. Zajęły się nimi natomiast sądy administracyjne, które w swoich wyrokach stworzyły obszerną linię orzeczniczą w tym zakresie.

Z orzecznictwa

(…) przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Zaś przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji. Zarówno jeden, jak i drugi zwrot normatywny nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych.

Wyrok NSA z 5 stycznia 2017 r.,

sygn. akt II FSK 3686/14

Polecamy: Rachunkowość Budżetowa

Przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. (…). Uwzględnienie wniosku podatnika nie jest żadnym »aktem łaski«, ale efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi czy też odmowa uwzględnienia żądania strony.

Wyrok NSA z 2 lutego 2017 r.,

sygn. akt II FSK 4126/14

Organ podatkowy, prowadząc postępowanie podatkowe w przedmiocie udzielenia wnioskowanej ulgi w zapłacie zobowiązania podatkowego, działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, które oznacza, że nawet stwierdzając wystąpienie jednej z dwóch ustawowych przesłanek nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia zgodnego w wnioskiem podatnika. Obowiązkiem organu jest rzetelne przeprowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia wynikającego ze stanu faktycznego znajdującego odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji. Zwracały na to także uwagę sądy administracyjne.

Z orzecznictwa

Są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 o.p. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe).

Wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r.,

sygn. akt II FSK 3824/14

W świetle przyjętej w przepisach Ordynacji podatkowej koncepcji uznania administracyjnego, organ jest skrępowany w zakresie oceny przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu.

Wyrok WSA w Szczecinie z 19 stycznia 2017 r.,

sygn. akt I SA/Sz 853/16

Ulgi w zakresie należności cywilnoprawnych

Reklama

Kwestia udzielania ulg inaczej wygląda w zakresie należności o charakterze cywilnoprawnym, do których zastosowanie znajduje art. 59 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.). Zgodnie z tym przepisem, to rada gminy (miasta) określa w drodze uchwały nie tylko szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg w zakresie należności cywilnoprawnych, lecz również wskazuje organ lub osobę uprawnioną do ich udzielania.

Podobnie jak w zakresie podatków, w przypadku należności o cywilnoprawnym charakterze organ może udzielić jednej z trzech ulg (tj. umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu zapłaty) jedynie w przypadkach uzasadnionych przesłanką ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego.

Z uwagi na cywilnoprawny charakter należności, w orzecznictwie (w przeciwieństwie do podatków) dopuszcza się możliwość cofnięcia udzielonej ulgi, na co wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z 17 czerwca 2013 r. (sygn. akt I SA/Gl 294/13). Sąd stanął w nim na stanowisku, że ,,organ uprawniony, który udzielił ulgi w sprawie umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty należności może ją cofnąć, jeżeli wyjdzie na jaw, że dowody na podstawie, których podjął decyzję okazały się fałszywe albo dłużnik wprowadził organ w błąd. Regulacja zawarta w art. 59 u.f.p. dotyczy należności o charakterze cywilnoprawnym, a zatem zastosowanie znajdują tu stosowne unormowania k.c. dotyczące wad oświadczenia woli, które nie mogą być recypowane do aktu prawa miejscowego, ani tym bardziej modyfikowane przez wprowadzanie innych".

Opłata adiacencka i planistyczna

Reklama

W zakresie opłaty adiacenckiej ustawodawca w art. 147 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dopuścił możliwość rozłożenia jej zapłaty na 10 rocznych rat z jednoczesnym zabezpieczeniem realizacji tego obowiązku m.in. poprzez wpis hipoteczny. We wskazanym akcie prawnym ustawodawca nie odniósł się do kwestii udzielania innych ulg w zakresie tej opłaty, tj. jej umarzania lub odraczania terminu płatności, jak również do rozkładania jej zapłaty na raty w innym ujęciu niż wskazane przez ustawodawcę. W zakresie opłaty (renty) planistycznej ustawodawca wcale nie uregulował kwestii związanej z udzielaniem ulg w jej zapłacie.

W związku z tym słusznie w zakresie opłaty adiacenckiej stwierdził WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 12 lutego 2010 r. (sygn. akt II SA/Go 927/09), że ,,przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewidują możliwości umorzenia należności z tytułu opłaty adiacenckiej. Z przepisów art. 98a ust. 1 oraz art. 147 tej ustawy wynika jedynie możliwość rozłożenia na raty tego rodzaju należności. W sytuacji zatem, gdy strona domaga się umorzenia zaległej raty opłaty adiacenckiej, należało zastosować przepisy regulujące zasady, sposób i tryb udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych jednostek sektora finansów publicznych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa". Przez analogię, zaproponowane przez WSA odesłanie można również zastosować do opłaty planistycznej.

W art. 55 u.f.p. ustawodawca dopuszcza udzielanie tych samych ulg co w zakresie podatków na gruncie o.p., warunkując ich udzielenie wystąpieniem jednej z dwóch przesłanek wskazanych w art. 57 u.f.p., tj. ważnych względów społecznych lub gospodarczych.

Z orzecznictwa

Podejmowana na zasadzie art. 64 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 55 u.f.p. decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. Co do zasady, uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ, w określonym stanie prawnym i faktycznym, konsekwencji prawnej. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, słusznego interesu strony i interesu publicznego

Wskazane dwie opłaty to zgodnie z art. 60 pkt. 7 u.f.p., środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, dlatego do udzielania ulg w ich zapłacie uprawnione z mocy prawa są w gminach ich organy wykonawcze.

Wyrok NSA z 7 marca 2014 r.,

sygn. akt II GSK 2084/12

Wskazane przepisy znajdują zastosowanie tylko wobec takich podmiotów, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Z uwagi na treść art. 64 ust. 2 u.f.p., w przypadku przedsiębiorców zastosowanie znajduje art. 67 u.f.p, zgodnie z którym w zakresie należności wskazanych w art. 60 u.f.p. i w tej ustawie nieuregulowanych, odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy działu III o.p.

Marcin Binaś

specjalista w zakresie podatków i opłat stanowiących w całości dochody własne gmin, pracownik Wydziału Kontroli RIO w Szczecinie

Podstawy prawne

  • art. 55, art. 57, art. 59, art. 60, art. 64, art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 659)

  • art. 67a, art. 67d §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 201; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 648)

  • art. 98a ust. 1, art. 147 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 624)

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Błąd w wykazaniu podatku na paragonie można skorygować

    Czy podatek wynikający z nieprawidłowego zaewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej (23% VAT zamiast ZW) należy odprowadzić do urzędu skarbowego?

    Czy pracownik samorządowy musi skorzystać z ciągłego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 dni

    Pracownik nie chce skorzystać z dwutygodniowego wypoczynku, mimo że zostało to określone w sporządzonym w styczniu planie urlopowym. Czym pracodawca powinien się podeprzeć, aby pracownik obowiązkowo skorzystał z urlopu w wyznaczonym terminie i we wskazanym wymiarze?

    Jak rozliczyć w księgach rachunkowych nadpłatę z tytułu użytkowania wieczystego

    Użytkownik wniósł opłatę z tytułu użytkowania wieczystego na rachunek bankowy powiatu w roku 2019. Powiat przekazał zebrane dochody odpowiednio: 75% udział Skarbu Państwa - urząd marszałkowski, 25% udział powiatu. W roku 2021 po weryfikacji dokumentów przez wydział geodezji wpłacona przez użytkownika kwota okazała się nadpłatą i podlega zwrotowi. Użytkownik wystąpił do powiatu o zwrot nadpłaconej kwoty. Czy prawidłowe jest występowanie do urzędu wojewódzkiego o zwrot przekazanej kwoty, czy należy pomniejszać o zwrot dochody zebrane przez powiat w 2021? Jak należy zaksięgować zwrot nadpłaty, w przypadku gdy kwota zostanie zwrócona do powiatu przez urząd wojewódzki w wysokości 75%? Z jakiego paragrafu należy zwrócić użytkownikowi 25% udziału powiatu, w przypadku gdy stanowił dochód w roku 2019? Jak powinna wyglądać ewidencja księgowa na kontach w zaistniałej sytuacji?

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?