Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zasady udzielania ulg podatnikom podatków i opłat lokalnych

Zasady udzielania ulg podatnikom podatków i opłat lokalnych./ fot. Fotolia
Zasady udzielania ulg podatnikom podatków i opłat lokalnych./ fot. Fotolia
W niniejszym artykule wyjaśniono na jakich zasadach można udzielić ulg podatnikom podatków oraz opłat lokalnych. Zobowiązania zostały podzielone na dwie grupy, czyli podatki od nieruchomości, rolne i leśne oraz druga grupa - opłaty o cywilnoprawnym charakterze i opłata adiacencka oraz planistyczna.

Zasady udzielania ulg w zobowiązaniach należnych gminie zależą od rodzaju samego zobowiązania. Oznacza to, że inne zasady dotyczą podatków lokalnych, a inne należności cywilnoprawnych. Dla części preferencji znaczenie ma także to, czy podmiot starający się o ulgę to osoba fizyczna czy przedsiębiorca.

W gminach właścicielom i posiadaczom (np. najemcom, dzierżawcom czy użytkownikom wieczystym) nieruchomości gruntowych naliczane są określone zobowiązania. Można je podzielić na dwie grupy, tj. z tytułu:

  1. podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego,
  2. opłat, wśród których można wskazać na posiadające cywilnoprawny charakter (czynsze z tytułu najmu czy dzierżawy, opłata z tytułu wieczystego użytkowania) oraz pozostałe, wśród których należy wskazać na opłatę adiacencką czy planistyczną.

Zasady udzielania ulg w przypadku każdej z tych grup są inne.

INFORAKADEMIA poleca: POBÓR PODATKÓW I OPŁAT LOKALNYCH

Ulgi podatkowe

Do udzielania jednego z trzech rodzajów ulg, tj. umorzenia, rozłożenia na raty czy odroczenia terminu płatności, w zakresie podatków zastosowanie znajduje art. 67a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.), zgodnie z którym do udzielenia jednej z wymienionych preferencji podatkowych potrzebne jest łączne wystąpienie dwóch okoliczności:

  1. podatnik musi złożyć pisemny wniosek (co tym samym przesądza o tym, że poza czterema przypadkami z art. 67d §1 o.p. nie jest możliwe udzielenie ulgi z urzędu, czyli z inicjatywy organu podatkowego),
  2. w danej sprawie zasadność udzielenia wnioskowanej przez podatnika ulgi musi uzasadniać minimum jedna z dwóch przesłanek, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Żadna z tych dwóch przesłanek nie została wyjaśniona przez ustawodawcę. Zajęły się nimi natomiast sądy administracyjne, które w swoich wyrokach stworzyły obszerną linię orzeczniczą w tym zakresie.

Z orzecznictwa

(…) przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Zaś przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji. Zarówno jeden, jak i drugi zwrot normatywny nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych.

Wyrok NSA z 5 stycznia 2017 r.,

sygn. akt II FSK 3686/14

Polecamy: Rachunkowość Budżetowa

Przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. (…). Uwzględnienie wniosku podatnika nie jest żadnym »aktem łaski«, ale efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi czy też odmowa uwzględnienia żądania strony.

Wyrok NSA z 2 lutego 2017 r.,

sygn. akt II FSK 4126/14

Organ podatkowy, prowadząc postępowanie podatkowe w przedmiocie udzielenia wnioskowanej ulgi w zapłacie zobowiązania podatkowego, działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, które oznacza, że nawet stwierdzając wystąpienie jednej z dwóch ustawowych przesłanek nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia zgodnego w wnioskiem podatnika. Obowiązkiem organu jest rzetelne przeprowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia wynikającego ze stanu faktycznego znajdującego odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji. Zwracały na to także uwagę sądy administracyjne.

Z orzecznictwa

Są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 o.p. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe).

Wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r.,

sygn. akt II FSK 3824/14

W świetle przyjętej w przepisach Ordynacji podatkowej koncepcji uznania administracyjnego, organ jest skrępowany w zakresie oceny przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu.

Wyrok WSA w Szczecinie z 19 stycznia 2017 r.,

sygn. akt I SA/Sz 853/16

Ulgi w zakresie należności cywilnoprawnych

Kwestia udzielania ulg inaczej wygląda w zakresie należności o charakterze cywilnoprawnym, do których zastosowanie znajduje art. 59 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.). Zgodnie z tym przepisem, to rada gminy (miasta) określa w drodze uchwały nie tylko szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg w zakresie należności cywilnoprawnych, lecz również wskazuje organ lub osobę uprawnioną do ich udzielania.

Podobnie jak w zakresie podatków, w przypadku należności o cywilnoprawnym charakterze organ może udzielić jednej z trzech ulg (tj. umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu zapłaty) jedynie w przypadkach uzasadnionych przesłanką ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego.

Z uwagi na cywilnoprawny charakter należności, w orzecznictwie (w przeciwieństwie do podatków) dopuszcza się możliwość cofnięcia udzielonej ulgi, na co wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z 17 czerwca 2013 r. (sygn. akt I SA/Gl 294/13). Sąd stanął w nim na stanowisku, że ,,organ uprawniony, który udzielił ulgi w sprawie umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty należności może ją cofnąć, jeżeli wyjdzie na jaw, że dowody na podstawie, których podjął decyzję okazały się fałszywe albo dłużnik wprowadził organ w błąd. Regulacja zawarta w art. 59 u.f.p. dotyczy należności o charakterze cywilnoprawnym, a zatem zastosowanie znajdują tu stosowne unormowania k.c. dotyczące wad oświadczenia woli, które nie mogą być recypowane do aktu prawa miejscowego, ani tym bardziej modyfikowane przez wprowadzanie innych".

Opłata adiacencka i planistyczna

W zakresie opłaty adiacenckiej ustawodawca w art. 147 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dopuścił możliwość rozłożenia jej zapłaty na 10 rocznych rat z jednoczesnym zabezpieczeniem realizacji tego obowiązku m.in. poprzez wpis hipoteczny. We wskazanym akcie prawnym ustawodawca nie odniósł się do kwestii udzielania innych ulg w zakresie tej opłaty, tj. jej umarzania lub odraczania terminu płatności, jak również do rozkładania jej zapłaty na raty w innym ujęciu niż wskazane przez ustawodawcę. W zakresie opłaty (renty) planistycznej ustawodawca wcale nie uregulował kwestii związanej z udzielaniem ulg w jej zapłacie.

W związku z tym słusznie w zakresie opłaty adiacenckiej stwierdził WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 12 lutego 2010 r. (sygn. akt II SA/Go 927/09), że ,,przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewidują możliwości umorzenia należności z tytułu opłaty adiacenckiej. Z przepisów art. 98a ust. 1 oraz art. 147 tej ustawy wynika jedynie możliwość rozłożenia na raty tego rodzaju należności. W sytuacji zatem, gdy strona domaga się umorzenia zaległej raty opłaty adiacenckiej, należało zastosować przepisy regulujące zasady, sposób i tryb udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych jednostek sektora finansów publicznych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa". Przez analogię, zaproponowane przez WSA odesłanie można również zastosować do opłaty planistycznej.

W art. 55 u.f.p. ustawodawca dopuszcza udzielanie tych samych ulg co w zakresie podatków na gruncie o.p., warunkując ich udzielenie wystąpieniem jednej z dwóch przesłanek wskazanych w art. 57 u.f.p., tj. ważnych względów społecznych lub gospodarczych.

Z orzecznictwa

Podejmowana na zasadzie art. 64 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 55 u.f.p. decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. Co do zasady, uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ, w określonym stanie prawnym i faktycznym, konsekwencji prawnej. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, słusznego interesu strony i interesu publicznego

Wskazane dwie opłaty to zgodnie z art. 60 pkt. 7 u.f.p., środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, dlatego do udzielania ulg w ich zapłacie uprawnione z mocy prawa są w gminach ich organy wykonawcze.

Wyrok NSA z 7 marca 2014 r.,

sygn. akt II GSK 2084/12

Wskazane przepisy znajdują zastosowanie tylko wobec takich podmiotów, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Z uwagi na treść art. 64 ust. 2 u.f.p., w przypadku przedsiębiorców zastosowanie znajduje art. 67 u.f.p, zgodnie z którym w zakresie należności wskazanych w art. 60 u.f.p. i w tej ustawie nieuregulowanych, odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy działu III o.p.

Marcin Binaś

specjalista w zakresie podatków i opłat stanowiących w całości dochody własne gmin, pracownik Wydziału Kontroli RIO w Szczecinie

Podstawy prawne

  • art. 55, art. 57, art. 59, art. 60, art. 64, art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 659)

  • art. 67a, art. 67d §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 201; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 648)

  • art. 98a ust. 1, art. 147 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 624)

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kiedy korekta w rachunkowości budżetowej?
    PYTANIE - W 2015 roku sporządzono aneks do umowy (chodzi o umowę na usługę), w którym wskazany został obowiązek waloryzacji, ale nie był on realizowany z powodu przeoczenia. Na jaki okres wstecz powinniśmy dokonać korekt i w jaki sposób (czy powinniśmy wystawić 12 korekt na każdy rok począwszy od roku 2016, kiedy ten obowiązek powinien być realizowany czy w inny sposób) i do jakiego okresu zaliczyć przychody z tego tytułu?
    Czy wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty, to inwestycja – odpowiedź MF na interpelację poselską
    Stanowisko MF: „wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty (w rozumieniu prawa bilansowego) nie są inwestycją.”
    W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania na dziecko w żłobku?
    PYTANIE: W związku z otrzymaną informacją z ZUS obniżymy opłatę stałą za pobyt dzieci w żłobku, które otrzymały dofinansowanie. Środki za maj ZUS przeleje do dnia 20 czerwca na rachunek gminy, a gmina je nam przekaże. Po dokonaniu rozliczenia w księgach rachunkowych powinniśmy oddać środki do gminy jako dochody budżetowe W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania: na dziecko czy na ZUS? Rozliczenie ma być z ZUS-em czy z gminą?
    Szkolenia online: Akademia budżetowa
    Zapraszamy na szkolenia online z cyklu "Akademia budżetowa", na których przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r. Szkolenia odbędą się w miesiącach wrzesień-grudzień 2022 r. Zapisz się już dziś!
    Grupa VAT w samorządzie terytorialnym - korzyści i zagrożenia
    Przepisy unijne umożliwiają państwom członkowskim wprowadzenie pewnych fakultatywnych regulacji prawnych, odnoszących się do definiowania podatników. W Polsce do tej pory w zasadzie ustawodawca z tego nie korzystał. Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie (pod warunkiem konsultacji z Komitetem ds. Podatku od Wartości Dodanej) w poszczególnych państwach członkowskich tzw. grup podatkowych.
    Czy gmina może umorzyć opłaty za odbiór śmieci mieszkańcom pomagającym uchodźcom?
    W gminach stosujących metodę naliczania opłaty śmieciowej od liczby osób zamieszkujących nieruchomość pojawia się następujący problem. Udzielenie zakwaterowania uchodźcom zwiększa wartość opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Czy gmina może umorzyć osobom pomagającym uciekinierom te opłaty?
    Czy gmina może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki zamieszkałe przez uchodźców?
    Odpowiedzi na to pytanie udzieliła RIO w Kielcach (znak WI.54.19.2022)
    MF: Jak wykazać w Rb-27S wpłaty na przełomie dwóch miesięcy albo lat?
    Oprócz dochodów wykonanych na podstawie ewidencji analitycznej do rachunku bieżącego należy też doliczyć „środki w drodze” – tłumaczy MF odpowiadając na wątpliwości dotyczące wykazywania w sprawozdaniach dochodów zaksięgowanych na przełomie miesięcy lub roku.
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela można pokryć z doskonalenia nauczycieli
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela do Brukseli, który jest realizacją wygranej nagrody głównej w konkursie "Cześć Europo", można pokryć z doskonalenia nauczycieli z § 442?
    Ewidencja księgowa środków pochodzących z dotacji
    Jak prawidłowo zaksięgować wpływ środków z dotacji (np. na aktualizację stałego rejestru wyborców, na zwrot akcyzy), jeżeli jest jedno konto bankowe dla urzędu i organu?
    „Aktywna tablica”: 70 mln zł dla szkół. [Wnioski do 15 i 31 maja 2022 r.]
    Szkoły podstawowe, ponadpodstawowe oraz placówki kształcące uczniów ze specjalnymi potrzebami mogą wnioskować o dofinansowanie na zakup pomocy dydaktycznych w ramach programu „Aktywna tablica”.
    MF: Jak gminy powinny rozliczać środki z Funduszu Pomocy na zadania oświatowe
    Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki przygotowało wyjaśnienia dotyczące środków z Funduszu Pomocy dla jednostek samorządu terytorialnego na dodatkowe zadania oświatowe.
    Deficyt w 2022 r. zwiększony z 1,8% na 4,3%. Jak sfinansować ten dług?
    Soboń: deficyt sektora wyniesie 4,3 proc. PKB.
    Ewidencja obciążenia pracownika za prywatne rozmowy telefoniczne
    Jak ująć notę księgową wystawioną pracownikowi za prywatne rozmowy telefoniczne?
    Kiedy można pozbawić nauczyciela dodatku za prowadzenie zajęć w warunkach trudnych lub uciążliwych
    Nie można pozbawić nauczyciela dodatku za warunki pracy, gdy w zdalny lub inny przyjęty sposób zrealizował zajęcia w warunkach trudnych lub uciążliwych. Prawo do tego świadczenia potwierdza Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie.
    Jaka stawka ryczałtu dla usługi opieki nad osobami starszymi
    Jaką stawką ryczałtu objęta jest usługa opieki nad osobami starszymi, bez zakwaterowania, świadczona przez jednoosobową działalność PKWIu 88.10.12, świadczona w domach?
    Jaka klasyfikacja budżetowa wydatków na podpis elektroniczny
    Jednostka sektora finansów publicznych prowadzi pełną księgowość. W zeszłym roku odnowiła pracownikowi podpis kwalifikowany (faktura została wystawiona na firmę) za okres od maja 2021 r. do kwietnia 2022 r. kwota faktury rozliczana jest w czasie poprzez konto „Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów”. Pracownik rozwiązał umowę o pracę z końcem stycznia 2022 r. Czy kwotę faktury za okres od lutego do kwietnia 2022 r. można zaksięgować w koszty rodzajowe, czy jednak należy tą kwotę przeksięgować na pozostałe koszty operacyjne?
    Czy przysługuje ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych dla kierowcy-konserwatora OSP
    Czy za udział w działaniach ratowniczych, strażakom ratownikom OSP zatrudnionym jako kierowca-konserwator samochodu strażackiego w urzędzie gminy na umowie o pracę lub umowie zlecenia należy wypłacić ekwiwalent pieniężny niezależnie od wynagrodzenia?
    Kiedy wójt nie musi ujawniać wysokości nagród pracowników urzędu?
    Instytucje samorządowe wciąż otrzymują wnioski o ujawnienie informacji publicznej o wysokości nagród wypłaconych poszczególnym pracownikom samorządowym.
    RIO: gmina może zwolnić z podatku nieruchomości zajmowane przez uchodźców
    Czy rada miejska może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki lub ich części, zajęte na zakwaterowanie ludności uchodźczej z terenu objętego konfliktem zbrojnym, która znalazła się na terytorium Rzeczpospolitej od 24 lutego 2022 roku?
    MF: dochody JST z PIT w I kw. wyższe o 573 mln zł
    Dochody samorządów z PIT po I kwartale 2022 roku, w wyniku wprowadzenia gwarantowanego mechanizmu równych miesięcznych rat, były o około 573 mln zł większe niż gdyby obowiązywał system poprzedni – poinformowało Ministerstwo Finansów.
    Nadodrzański Oddział Straży Granicznej prowadzi nabór
    Nadodrzański Oddział Straży Granicznej prowadzi ciągły nabór do służby w Straży Granicznej. W 2022 r. przyjął 20 nowych funkcjonariuszy, a na kolejnych chętnych czeka jeszcze w tym roku 50 etatów – poinformowała rzeczniczka Nadodrzańskiego Oddziału SG Joanna Konieczniak.
    Narzucenie pracownikom zaległych urlopów wypoczynkowych
    Urlopy wypoczynkowe powinny być co do zasady wykorzystywane w roku, w którym przysługują. Tak się jednak nie zawsze dzieje z wielu powodów - przerwania urlopu, przesunięcia terminu wypoczynku, czy po prostu niewnioskowania o cały urlopu - i część pracowników pozostaje z końcem roku z większą lub mniejszą częścią niewykorzystanego wypoczynku. Powstaje tzw. urlop zaległy, którego udzielenie rządzi się swoimi prawami - termin urlopu nie musi być uzgadniany z pracownikiem, zaś wypoczynek z poprzedniego roku powinien zostać udzielony co do zasady do końca września.
    Dofinansowanie z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych a VAT
    Gminy i powiaty, w celu przeciwdziałania skutkom społeczno-gospodarczym pandemii, mogły i dalej mogą ubiegać się o dofinansowanie projektów inwestycyjnych ze środków Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych (dalej: RFIL). Ze środków RFIL mogą zostać dofinansowane w szczególności inwestycje dotyczące budowy lub przebudowy infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, dróg, chodników, obiektów sportowych, świetlic, bibliotek itp.
    Odsetki od nieterminowych wpłat za posiłki w przedszkolu
    Kiedy i w jakiej wysokości powinno naliczać się odsetki od nieterminowych wpłat za pobyt w przedszkolu oraz za żywienie?