Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dochodzenie kar umownych przez samorządy

Dariusz Jagiełło
inforCMS
Każda jednostka samorządowa musi liczyć się z tym, że nie wszyscy wykonawcy prawidłowo wywiązują się z zawartych umów. Niekiedy nawet uzyskanie należnego świadczenia na podstawie umowy jest możliwe dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku sądu. Dlatego przy konstruowaniu umowy warto pamiętać o bardzo użytecznym narzędziu dyscyplinowania nierzetelnego wykonawcy, jakim jest kara umowna.

Ustawa Prawo zamówień publicznych nie reguluje spraw odnoszących się do wykonywania umowy ani dochodzenia roszczeń z tytułu zawartych umów o zamówienie publiczne. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, strony umowy mogą zastrzec kary umowne na wypadek nienależytego wykonania zobowiązania. Nie precyzują one jednak, jakiego rodzaju nienależyte wykonanie zobowiązania stanowić może przesłankę żądania kary umownej. W związku z tym uznać należy, iż może ona mieć zastosowanie w każdym przypadku, jeżeli tylko zobowiązanie zostanie wykonane w sposób nie w pełni odpowiadający warunkom umowy. Wysokość kar umownych kształtowana jest wolną wolą stron i jest tylko od nich zależna.

Dostawa po terminie

Jeżeli dostawa została zrealizowana po terminie określonym w umowie, to obowiązkiem kierownika jednostki sektora finansów publicznych będzie domaganie się od dostawcy kary umownej - orzekła Główna Komisja Orzekającej (sygn. akt DF/GKO-4900-57/61/RN-20/07 /2356). W związku z powyższym kierownik zamawiającego ma obowiązek, a nie tylko możliwość dochodzenia od dostawcy kar za nienależyte wywiązanie się z umowy. Kary umowne mają charakter sankcji za nienależyte wykonanie zobowiązania spowodowane niedochowaniem przez wykonawcę należytej staranności, i pełnią funkcję odszkodowawczą. Lecz jest to również pewnego rodzaju gwarancja dla jednostek samorządowych w wypadku podjęcia współpracy z nierzetelnym wykonawcom. Karę taką można porównać z odsetkami za opóźnienie w zapłacie, które to wierzyciel zgodnie z treścią powyższego orzeczenia musi naliczyć bez względu na przyczynę opóźnienia. W związku z tym zastosowanie ma wyłącznie zwłoka w realizacji dostawy.

Kontrola oferentów

Jednostki samorządowe mają obowiązek wydatkowania środków finansowych zgodnie z procedurami przetargowymi oraz ustawą o finansach publicznych. W toku postępowania mają możliwość kontrolowania, czy oferenci wykazali należytą staranność w wykonywaniu wcześniej uzyskanych zamówień publicznych. Niewątpliwie może dojść do naliczenia wykonawcom przez zamawiających kar umownych, o ile takie zostały zastrzeżone. Jednakże, mając na uwadze charakter kar umownych, należy przyjąć, że naliczenie takiej kary, a nawet jej zaakceptowanie i zapłacenie przez wykonawcę, nie dowodzi jeszcze, że wykonawca wykonał zobowiązanie z nienależytą starannością. Sam fakt zapłacenia przez wykonawcę kary na podstawie umowy zawartej na skutek zamówienia publicznego nie przesądza o wykonaniu takiego zamówienia z nienależytą starannością, zatem nie może stanowić podstawy do wykluczenia takiego wykonawcy z postępowania o udzielenie kolejnego zamówienia publicznego. Obciążenie wykonawcy karami umownymi spowoduje natomiast ujemną konsekwencję dla wykonawcy, gdyż zamawiający nie będzie mógł wystawić pozytywnych referencji za wykonanie dostawy, co może doprowadzić do sytuacji, w której nierzetelnemu wykonawcy w kolejnych procedurach przetargowych zabraknąć może pozytywnych referencji, by spełnić warunki udziału w postępowaniu, jeżeli takie zostaną opisane przez zamawiającego.

 

Kary umowne

Zamawiający powinni skorzystać z bardzo skutecznego narzędzia, jakim jest wprowadzenie do przyszłej umowy zapisów dotyczących kar umownych. Chodzi tu o możliwość złagodzenia szkody poprzez zapłatę określonej sumy pieniężnej, wynikającej z kary umownej. Dzięki wprowadzeniu zapisu o karze umownej niewykonanie dostawy w terminie w niej określonym jest niejednokrotnie jedyną możliwością rekompensaty wynikłego opóźnienia.

Zastrzeżona kwota kary umownej obowiązuje zawsze, bez względu na rzeczywistą wartość poniesionej szkody. Dzięki temu wysokości szkody nie trzeba udowadniać w ewentualnym procesie sądowym, co stanowi istotne ułatwienie procesowe dla jednostek samorządowych. Ponadto kara umowna nie będzie zmniejszona, nawet jeżeli szkoda okaże się być nie tak znaczna, jak przewidywano przy konstruowaniu umowy (o ile kara nie jest rażąco wygórowana). Ponadto jednostki samorządowe mają pewność, iż wysokość kary umownej pozostanie zawsze na tym samym poziomie (określonym w umowie), nawet w sytuacji, gdyby jej wysokość przerosła wartość szkody.

Kolejnym zabezpieczeniem zamawiającego stać się może wprowadzenie do umowy zapisu o uprawnieniu do dochodzenia odszkodowania w wysokości przenoszącej wartość zastrzeżonej kary umownej na zasadach ogólnych. Zapis taki uprawniał będzie do dochodzenia przewidzianych kar umownych, a gdyby zamawiający uznał, że w jego ocenie jest to zbyt niska kwota, może wystąpić na drogę sądową z żądaniem zapłaty wyższej kwoty.

Wprowadzenie do umowy z wykonawcą wskazanych powyżej zapisów stanowi bardzo korzystną dla jednostek samorządowych konstrukcję. Ponadto mają one obowiązek złożyć oświadczenie o potrąceniu, wskazując na okres zwłoki w dostawie lub ewentualnie w wydaniu rzeczy, wysokość sumy potrącenia oraz wysokość ostatecznej kwoty, jaka zostanie przekazana na konto bankowe wykonawcy wskazane na fakturze, co będzie bezpośrednim następstwem powyższego zapisu. Warto zaznaczyć, iż w takiej sytuacji obowiązkowe będzie wyłącznie złożenie nierzetelnemu wykonawcy oświadczenia o potrąceniu. Nie ma wymogu akceptacji, czy ustosunkowania się do tego drugiej strony, jeżeli możliwość taką zaakceptowała podpisując umowę.

Jeżeli zatem jednostki samorządowe przystępujące do zawarcia umowy z potencjalnymi wykonawcami chciałyby uzyskać dodatkowe zabezpieczenie, powinny koniecznie umieścić zapisy dotyczące kar umownych.

PRZYKŁADOWY ZAPIS UMOWNY

• zamawiający zastrzega sobie możliwość potrącenia kar umownych z faktury wystawionej przez dostawcę

• zamawiający zastrzega sobie prawo dochodzenia odszkodowania przewyższającego zastrzeżone kary umowne, w przypadku gdy nie pokryją wartości poniesionych szkód

Dariusz JagieŁŁo

gp@infor.pl

• DARIUSZ JAGIEŁŁO

prawnik zajmujący się zamówieniami publicznymi w Mazowieckim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Warszawie

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Od pensji 3700 - 3800 zł brutto podatnik zł zapłaci niższy PIT o 1871 zł - 1843 zł [obliczenia MF od 1 lipca 2022 r.]
    Pracownik z pensją 3700 zł brutto zapłaci w 2022 r. mniejszy podatek PIT o 1871 zł. Pracownik z pensją 3800 zł brutto zapłaci mniejszy podatek o 1843 zł
    Ministerstwo Finansów o rekompensatach dla JST po obniżce stawki PIT
    Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską odniosło się do prac nad systemem rekompensat dla JST ubytku z tytułu obniżki stawki PIT.
    Czy można utworzyć jeden ZFŚS po podziale jednostki budżetowej?
    Pytanie: Jednostka budżetowa została podzielona na dwie osobne jednostki budżetowe: X i Y. Po podziale ZFŚS był tworzony tylko przy jednostce X. Ta jednostka miała w planie finansowym zabezpieczone środki na odpisy podstawowe i fakultatywne na ZFŚS dla swoich pracowników oraz pracowników jednostki Y. Połączonym funduszem dysponował kierownik jednostki X. Przyznawał świadczenia pracownikom obu jednostek. Jak prawidłowo postąpić w takiej sytuacji?
    Dodatek za wieloletnią pracę dla dyrektora gminnego ośrodka kultury
    Pracownikowi gminnego ośrodka kultury co roku o 1% wzrasta dodatek za wieloletnią pracę. Dotyczy to także dyrektora instytucji. Kto przekazuje mu o tym informację?
    Wzór upoważnienia dla zastępcy głównego księgowego
    Pytanie: Jak powinno wyglądać upoważnienie wystawione przez głównego księgowego dla zastępcy głównego księgowego do pełnienia obowiązków w zastępstwie za głównego księgowego w czasie jego urlopu wypoczynkowego? Jakie trzeba w nim podać podstawy prawne?
    Pytania o urlop wychowawczy udzielany w częściach
    Pytanie: Pracownica urodziła dziecko w styczniu 2017 r. i kolejne w styczniu 2021 r. Wzięła urlop wychowawczy na 8 miesięcy na pierwsze dziecko (od stycznia 2021 r.), a od marca 2022 r., po urlopie macierzyńskim na drugie dziecko, chce korzystać dalej, do końca 2023 r., z urlopu wychowawczego na pierwsze dziecko, a później z urlopu wychowawczego na drugie dziecko. Czy jest to dopuszczalne?
    Kiedy kobieta w ciąży może rozwiązać umowę o pracę?
    Kobieta w ciąży może wypowiedzieć lub rozwiązać swoją umowę o pracę.
    Jak opodatkować wypłatę nagrody jubileuszowej i odprawy emerytalnej przed rozwiązaniem z emerytem umowy o pracy
    Pytanie: W dniu 31 grudnia 2022 r. pracownica przejdzie na emeryturę. Ostatnią wypłatę, za grudzień 2022 r., otrzyma 23 grudnia. Natomiast 24 grudnia ukończy 60 lat. Czy od wypłaconej z dniem rozwiązania stosunku pracy i nagrody jubileuszowej oraz odprawy emerytalno-rentowej można nie odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy, jeśli pracownica złoży w ostatnich dniach zatrudnienia oświadczenie o uldze dla seniorów?
    Komunikat MF: Wyższe zaliczki na PIT od 1 lipca zapłacą zleceniobiorcy, niektórzy pracownicy, emeryci i mundurowi
    Wchodząca w życie nowelizacja może doprowadzić do wzrostu miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od lipca 2022 r. – uprzedza Ministerstwo Finansów w opublikowanym 27 czerwca br. komunikacie
    PIP o urlopach: Szeregowy pracownik, kierownik, menadżer. Kto z nich i kiedy odbiera telefon od pracodawcy w trakcie wakacji 2022 r.?
    Pracownik nie musi odebrać telefonu od pracodawcy w trakcie urlopu wypoczynkowego.
    5900 zł brutto, to netto 4351,91 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    Pytanie: Ile przy pensji brutto 5900 zł, otrzymam wypłaty netto na „rękę” po 1 lipca 2022 r.?
    Kiedy korekta w rachunkowości budżetowej?
    PYTANIE - W 2015 roku sporządzono aneks do umowy (chodzi o umowę na usługę), w którym wskazany został obowiązek waloryzacji, ale nie był on realizowany z powodu przeoczenia. Na jaki okres wstecz powinniśmy dokonać korekt i w jaki sposób (czy powinniśmy wystawić 12 korekt na każdy rok począwszy od roku 2016, kiedy ten obowiązek powinien być realizowany czy w inny sposób) i do jakiego okresu zaliczyć przychody z tego tytułu?
    Czy wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty, to inwestycja – odpowiedź MF na interpelację poselską
    Stanowisko MF: „wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty (w rozumieniu prawa bilansowego) nie są inwestycją.”
    W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania na dziecko w żłobku?
    PYTANIE: W związku z otrzymaną informacją z ZUS obniżymy opłatę stałą za pobyt dzieci w żłobku, które otrzymały dofinansowanie. Środki za maj ZUS przeleje do dnia 20 czerwca na rachunek gminy, a gmina je nam przekaże. Po dokonaniu rozliczenia w księgach rachunkowych powinniśmy oddać środki do gminy jako dochody budżetowe W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania: na dziecko czy na ZUS? Rozliczenie ma być z ZUS-em czy z gminą?
    Szkolenia online: Akademia budżetowa
    Zapraszamy na szkolenia online z cyklu "Akademia budżetowa", na których przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r. Szkolenia odbędą się w miesiącach wrzesień-grudzień 2022 r. Zapisz się już dziś!
    Grupa VAT w samorządzie terytorialnym - korzyści i zagrożenia
    Przepisy unijne umożliwiają państwom członkowskim wprowadzenie pewnych fakultatywnych regulacji prawnych, odnoszących się do definiowania podatników. W Polsce do tej pory w zasadzie ustawodawca z tego nie korzystał. Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie (pod warunkiem konsultacji z Komitetem ds. Podatku od Wartości Dodanej) w poszczególnych państwach członkowskich tzw. grup podatkowych.
    Czy gmina może umorzyć opłaty za odbiór śmieci mieszkańcom pomagającym uchodźcom?
    W gminach stosujących metodę naliczania opłaty śmieciowej od liczby osób zamieszkujących nieruchomość pojawia się następujący problem. Udzielenie zakwaterowania uchodźcom zwiększa wartość opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Czy gmina może umorzyć osobom pomagającym uciekinierom te opłaty?
    Czy gmina może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki zamieszkałe przez uchodźców?
    Odpowiedzi na to pytanie udzieliła RIO w Kielcach (znak WI.54.19.2022)
    MF: Jak wykazać w Rb-27S wpłaty na przełomie dwóch miesięcy albo lat?
    Oprócz dochodów wykonanych na podstawie ewidencji analitycznej do rachunku bieżącego należy też doliczyć „środki w drodze” – tłumaczy MF odpowiadając na wątpliwości dotyczące wykazywania w sprawozdaniach dochodów zaksięgowanych na przełomie miesięcy lub roku.
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela można pokryć z doskonalenia nauczycieli
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela do Brukseli, który jest realizacją wygranej nagrody głównej w konkursie "Cześć Europo", można pokryć z doskonalenia nauczycieli z § 442?
    Ewidencja księgowa środków pochodzących z dotacji
    Jak prawidłowo zaksięgować wpływ środków z dotacji (np. na aktualizację stałego rejestru wyborców, na zwrot akcyzy), jeżeli jest jedno konto bankowe dla urzędu i organu?
    „Aktywna tablica”: 70 mln zł dla szkół. [Wnioski do 15 i 31 maja 2022 r.]
    Szkoły podstawowe, ponadpodstawowe oraz placówki kształcące uczniów ze specjalnymi potrzebami mogą wnioskować o dofinansowanie na zakup pomocy dydaktycznych w ramach programu „Aktywna tablica”.
    MF: Jak gminy powinny rozliczać środki z Funduszu Pomocy na zadania oświatowe
    Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki przygotowało wyjaśnienia dotyczące środków z Funduszu Pomocy dla jednostek samorządu terytorialnego na dodatkowe zadania oświatowe.
    Deficyt w 2022 r. zwiększony z 1,8% na 4,3%. Jak sfinansować ten dług?
    Soboń: deficyt sektora wyniesie 4,3 proc. PKB.
    Ewidencja obciążenia pracownika za prywatne rozmowy telefoniczne
    Jak ująć notę księgową wystawioną pracownikowi za prywatne rozmowy telefoniczne?