Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ugoda w sprawach cywilnoprawnych a dyscyplina finansów publicznych

Ugoda w sprawach cywilnoprawnych a dyscyplina finansów publicznych./ fot. Fotolia
Ugoda w sprawach cywilnoprawnych a dyscyplina finansów publicznych./ fot. Fotolia
Fotolia
Zawarcie ugody w sporach cywilnych nie jest już naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Warunkiem jest to, aby nastąpiło to zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 czerwca 2017 r.

Chociaż obecnie brak jest przepisu, który z góry wyłączałby możliwość zawierania ugody przez jednostki sektora finansów publicznych w sporach cywilnoprawnych (np. dot. zapłaty naliczonych kar umownych), to jednak podmioty te z dużą rezerwą podchodzą do tej formy rozwiązywania sporów. Barierą jest przede wszystkim konieczność poczynienia wzajemnych ustępstw w zawieranej przez obie strony ugodzie[1] oraz związane z tym potencjalne ryzyko naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Należy bowiem pamiętać, że rezygnacja z wierzytelności przez jednostkę sektora finansów publicznych nie może być zupełnie dowolna. Jednostki te powinny kierować się w swojej działalności finansowej zasadami celowości, oszczędności i działania dla dobra finansów publicznych. Niejasne przesłanki mogą budzić wątpliwości interpretacyjne i nierzadko mogły narażać urzędników na ryzyko zarzutu bezpodstawnego odstąpienia od dochodzenia należności budżetowej poprzez zawarcie niekorzystnej ugody. Strona publiczna w przypadku powstania sporu co do przypadającej jej należności cywilnoprawnej lub jej wysokości, co do zasady była więc zmuszona na jego zakończenie w drodze procesu sądowego.

Nowelizacja

W dniu 1 czerwca 2017 weszła w życie nowelizacja[2] , która ma między innymi na celu stworzenie wyraźnej podstawy prawnej, w oparciu o którą podmioty publiczne będą miały możliwość rozważenia, czy z punktu widzenia zasad racjonalnego działania i gospodarowania środkami finansowymi, zasadne jest zakończenie sporu ugodą. W nowym art. 54a, który pojawił się w ustawie o finansach publicznych[3] zostały określone przesłanki uzasadniające zawarcie, przez podmiot gospodarujący środkami publicznymi, ugody w sprawach dotyczących należności cywilnoprawnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisy, jednostka sektora finansów publicznych może zawrzeć ugodę w sprawie spornej należności cywilnoprawnej w przypadku dokonania oceny, że skutki ugody są dla tej jednostki lub odpowiednio Skarbu Państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego albo arbitrażowego. Ugodę, o której mowa wyraźnie należy jednak odróżnić od ugody administracyjnej uregulowanej w k.p.a.

Polecamy: Rachunkowość Budżetowa

Niezbędna jest analiza prawna

Wraz z wyżej wspominanym przepisem ustawodawca zobowiązał jednak jednostki sektora finansów publicznych do sporządzenia pisemnej analizy poprzedzającej zawarcie ugody. Celem analizy ma być możliwość późniejszej weryfikacji podstaw zawarcia ugody. Jedynie gdy analiza wykaże, że ugoda będzie miała korzystniejsze skutki niż przewidywany wynik postępowania, jej zawarcie w świetle nowych przepisów będzie dopuszczalne. Należy przy tym zaznaczyć, że pisemna ocena skutków ugody, zgodnie z nowym art. 54a ust. 2 ustawie o finansach publicznych, powinna  uwzględniać okoliczności sprawy, w szczególności:

  1. zasadności spornych żądań,
  2. możliwości ich zaspokojenia,
  3. przewidywany czas trwania postępowania sądowego albo arbitrażowego,
  4. koszty postępowania sądowego albo arbitrażowego.

Mając na uwadze, iż określenie powyższych okoliczności i ostateczne stwierdzenie, czy zawarcie ugody będzie korzystniejsze, przygotowanie pisemnej analizy może wymagać fachowej wiedzy, a nierzadko pomocy wykwalifikowanego prawnika. Przydatna może być w szczególności znajomość rozstrzygnięć sądowych w analogicznych stanach faktycznych i prawnych. Wyłącznie rzetelna analiza uchroni przed ewentualnym zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Warto również dodać, że jeżeli okoliczności stanowiące podstawę sporządzenie oceny skutków ugody ulegną zmianie, wskazane będzie przeprowadzenie powtórnej analizy.

Brak naruszenia dyscypliny finansów publicznych

Prawidłowe dokonanie oceny i zawarcie na jej podstawie ugody nie może stanowić naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Z tego względu nowelizacja doprecyzowała również przepisy ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publiczny  [4] . W myśl nowelizacji, nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych wykonanie ugody w sprawie spornej należności cywilnoprawnej zawartej zgodnie z przepisami prawa. Ponadto nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych dokonanie wydatku ze środków publicznych na podstawie ugody w sprawie spornej należności cywilnoprawnej zawartej zgodnie z przepisami prawa. Zgodność z przepisami prawa oznacza oczywiście m.in. sporządzenie pisemnej oceny skutków ugody, o której była mowa wyżej.

Warto jedna pamiętać, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest między innymi zaciągnięcie lub zmiana zobowiązania bez upoważnienia określonego ustawą budżetową, uchwałą budżetową lub planem finansowym albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia lub z naruszeniem przepisów dotyczących zaciągania lub zmiany zobowiązań przez jednostkę sektora finansów publicznych. Przy czym jednak zgodnie z nowymi przepisami, nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych zaciągnięcie lub zmiana zobowiązania na podstawie ugody w sprawie spornej należności cywilnoprawnej zawartej zgodnie z przepisami prawa.

Ugoda to korzyść dla obu stron

Celem ugody jest wypracowanie porozumienia satysfakcjonującego obie skonfliktowane strony. Należy zwrócić uwagę, że zawarcie ugody w wielu przypadkach może być bardziej racjonalnym rozwiązaniem niż występowanie na drogę sądową. Dzięki ugodzie może dojść np. do skrócenia czasu otrzymania zapłaty przez podmiot prywatny dłużnika będącego jednostką sektora finansów publicznych. Ugoda może przyczynić się również do poniesienia przez jednostkę niższych kosztów, przy czym  nie tylko kosztów związanych z należnością główną i odsetkami, ale także wydatków związanych z prowadzeniem postępowania. Należy przy tym zaznaczyć, że koszty takie ponosi nie tylko jednostka, ale także strona przeciwna. Dodatkowo, jak wskazano w uzasadnieniu do omawianej nowelizacji, w niektórych sytuacjach właściwszym rozwiązaniem byłoby realne wyegzekwowanie mniejszej kwoty od dłużnika niż nieuzyskanie zapłaty w żadnej części. Dotyczy to sytuacji, w których z uwagi na upływ czasu związanego z oczekiwaniem na wynik sprawy dochodzi do upadłości dłużnika lub istotnego pomniejszenia stanu jego majątku.

Reasumując, wprowadzane zmiany należy ocenić pozytywnie. Rozwiewają one wątpliwości prawne co do dopuszczalności zawierania ugody w sprawach wynikających ze sporów cywilnoprawnych przez jednostki sektora finansów publicznych. Ponadto nowe przepisy wskazują  przesłanki, które należy spełnić, aby zawarcie i wykonanie ugody było zgodne z ustawą o finansach publicznych i nie naruszało dyscypliny finansów publicznych. Można zakładać, że wprowadzone zmiany zachęcą podmioty publiczne do polubownego rozwiązywania sporów cywilnych, gdyż ograniczają ryzyko związane z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych.

[1] Zgodnie bowiem z art. 917 k.c.: „Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać”.

[2] Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz.U. z 2017 r. poz. 933).

[3] Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm.).

[4] Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 168 z późn. zm.).

Maciej Wruk

radca prawny, specjalizuje się w zakresie prawa cywilnego i gospodarczego ze szczególnym uwzględnieniem prawa zamówień publicznych

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Poszerzaj swoją wiedzę korzystając z naszego programu »
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czy wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty, to inwestycja – odpowiedź MF na interpelację poselską
    Stanowisko MF: „wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty (w rozumieniu prawa bilansowego) nie są inwestycją.”
    W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania na dziecko w żłobku?
    PYTANIE: W związku z otrzymaną informacją z ZUS obniżymy opłatę stałą za pobyt dzieci w żłobku, które otrzymały dofinansowanie. Środki za maj ZUS przeleje do dnia 20 czerwca na rachunek gminy, a gmina je nam przekaże. Po dokonaniu rozliczenia w księgach rachunkowych powinniśmy oddać środki do gminy jako dochody budżetowe W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania: na dziecko czy na ZUS? Rozliczenie ma być z ZUS-em czy z gminą?
    Szkolenia online: Akademia budżetowa
    Zapraszamy na szkolenia online z cyklu "Akademia budżetowa", na których przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r. Szkolenia odbędą się w miesiącach wrzesień-grudzień 2022 r. Zapisz się już dziś!
    Grupa VAT w samorządzie terytorialnym - korzyści i zagrożenia
    Przepisy unijne umożliwiają państwom członkowskim wprowadzenie pewnych fakultatywnych regulacji prawnych, odnoszących się do definiowania podatników. W Polsce do tej pory w zasadzie ustawodawca z tego nie korzystał. Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie (pod warunkiem konsultacji z Komitetem ds. Podatku od Wartości Dodanej) w poszczególnych państwach członkowskich tzw. grup podatkowych.
    Czy gmina może umorzyć opłaty za odbiór śmieci mieszkańcom pomagającym uchodźcom?
    W gminach stosujących metodę naliczania opłaty śmieciowej od liczby osób zamieszkujących nieruchomość pojawia się następujący problem. Udzielenie zakwaterowania uchodźcom zwiększa wartość opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Czy gmina może umorzyć osobom pomagającym uciekinierom te opłaty?
    Czy gmina może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki zamieszkałe przez uchodźców?
    Odpowiedzi na to pytanie udzieliła RIO w Kielcach (znak WI.54.19.2022)
    MF: Jak wykazać w Rb-27S wpłaty na przełomie dwóch miesięcy albo lat?
    Oprócz dochodów wykonanych na podstawie ewidencji analitycznej do rachunku bieżącego należy też doliczyć „środki w drodze” – tłumaczy MF odpowiadając na wątpliwości dotyczące wykazywania w sprawozdaniach dochodów zaksięgowanych na przełomie miesięcy lub roku.
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela można pokryć z doskonalenia nauczycieli
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela do Brukseli, który jest realizacją wygranej nagrody głównej w konkursie "Cześć Europo", można pokryć z doskonalenia nauczycieli z § 442?
    Ewidencja księgowa środków pochodzących z dotacji
    Jak prawidłowo zaksięgować wpływ środków z dotacji (np. na aktualizację stałego rejestru wyborców, na zwrot akcyzy), jeżeli jest jedno konto bankowe dla urzędu i organu?
    „Aktywna tablica”: 70 mln zł dla szkół. [Wnioski do 15 i 31 maja 2022 r.]
    Szkoły podstawowe, ponadpodstawowe oraz placówki kształcące uczniów ze specjalnymi potrzebami mogą wnioskować o dofinansowanie na zakup pomocy dydaktycznych w ramach programu „Aktywna tablica”.
    MF: Jak gminy powinny rozliczać środki z Funduszu Pomocy na zadania oświatowe
    Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki przygotowało wyjaśnienia dotyczące środków z Funduszu Pomocy dla jednostek samorządu terytorialnego na dodatkowe zadania oświatowe.
    Deficyt w 2022 r. zwiększony z 1,8% na 4,3%. Jak sfinansować ten dług?
    Soboń: deficyt sektora wyniesie 4,3 proc. PKB.
    Ewidencja obciążenia pracownika za prywatne rozmowy telefoniczne
    Jak ująć notę księgową wystawioną pracownikowi za prywatne rozmowy telefoniczne?
    Kiedy można pozbawić nauczyciela dodatku za prowadzenie zajęć w warunkach trudnych lub uciążliwych
    Nie można pozbawić nauczyciela dodatku za warunki pracy, gdy w zdalny lub inny przyjęty sposób zrealizował zajęcia w warunkach trudnych lub uciążliwych. Prawo do tego świadczenia potwierdza Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie.
    Jaka stawka ryczałtu dla usługi opieki nad osobami starszymi
    Jaką stawką ryczałtu objęta jest usługa opieki nad osobami starszymi, bez zakwaterowania, świadczona przez jednoosobową działalność PKWIu 88.10.12, świadczona w domach?
    Jaka klasyfikacja budżetowa wydatków na podpis elektroniczny
    Jednostka sektora finansów publicznych prowadzi pełną księgowość. W zeszłym roku odnowiła pracownikowi podpis kwalifikowany (faktura została wystawiona na firmę) za okres od maja 2021 r. do kwietnia 2022 r. kwota faktury rozliczana jest w czasie poprzez konto „Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów”. Pracownik rozwiązał umowę o pracę z końcem stycznia 2022 r. Czy kwotę faktury za okres od lutego do kwietnia 2022 r. można zaksięgować w koszty rodzajowe, czy jednak należy tą kwotę przeksięgować na pozostałe koszty operacyjne?
    Czy przysługuje ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych dla kierowcy-konserwatora OSP
    Czy za udział w działaniach ratowniczych, strażakom ratownikom OSP zatrudnionym jako kierowca-konserwator samochodu strażackiego w urzędzie gminy na umowie o pracę lub umowie zlecenia należy wypłacić ekwiwalent pieniężny niezależnie od wynagrodzenia?
    Kiedy wójt nie musi ujawniać wysokości nagród pracowników urzędu?
    Instytucje samorządowe wciąż otrzymują wnioski o ujawnienie informacji publicznej o wysokości nagród wypłaconych poszczególnym pracownikom samorządowym.
    RIO: gmina może zwolnić z podatku nieruchomości zajmowane przez uchodźców
    Czy rada miejska może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki lub ich części, zajęte na zakwaterowanie ludności uchodźczej z terenu objętego konfliktem zbrojnym, która znalazła się na terytorium Rzeczpospolitej od 24 lutego 2022 roku?
    MF: dochody JST z PIT w I kw. wyższe o 573 mln zł
    Dochody samorządów z PIT po I kwartale 2022 roku, w wyniku wprowadzenia gwarantowanego mechanizmu równych miesięcznych rat, były o około 573 mln zł większe niż gdyby obowiązywał system poprzedni – poinformowało Ministerstwo Finansów.
    Nadodrzański Oddział Straży Granicznej prowadzi nabór
    Nadodrzański Oddział Straży Granicznej prowadzi ciągły nabór do służby w Straży Granicznej. W 2022 r. przyjął 20 nowych funkcjonariuszy, a na kolejnych chętnych czeka jeszcze w tym roku 50 etatów – poinformowała rzeczniczka Nadodrzańskiego Oddziału SG Joanna Konieczniak.
    Narzucenie pracownikom zaległych urlopów wypoczynkowych
    Urlopy wypoczynkowe powinny być co do zasady wykorzystywane w roku, w którym przysługują. Tak się jednak nie zawsze dzieje z wielu powodów - przerwania urlopu, przesunięcia terminu wypoczynku, czy po prostu niewnioskowania o cały urlopu - i część pracowników pozostaje z końcem roku z większą lub mniejszą częścią niewykorzystanego wypoczynku. Powstaje tzw. urlop zaległy, którego udzielenie rządzi się swoimi prawami - termin urlopu nie musi być uzgadniany z pracownikiem, zaś wypoczynek z poprzedniego roku powinien zostać udzielony co do zasady do końca września.
    Dofinansowanie z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych a VAT
    Gminy i powiaty, w celu przeciwdziałania skutkom społeczno-gospodarczym pandemii, mogły i dalej mogą ubiegać się o dofinansowanie projektów inwestycyjnych ze środków Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych (dalej: RFIL). Ze środków RFIL mogą zostać dofinansowane w szczególności inwestycje dotyczące budowy lub przebudowy infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, dróg, chodników, obiektów sportowych, świetlic, bibliotek itp.
    Odsetki od nieterminowych wpłat za posiłki w przedszkolu
    Kiedy i w jakiej wysokości powinno naliczać się odsetki od nieterminowych wpłat za pobyt w przedszkolu oraz za żywienie?
    Zmiana zarządcy drogi a zwrot opłaty za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym
    Zarządca drogi pobiera opłatę roczną za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym. Opłata uiszczana jest za dany rok z góry w terminie do 15 stycznia.