Kategorie

Kontrole RIO: Niestandardowe instrumenty finansowe zagrażają stabilności finansów JST

Kontrole RIO: Niestandardowe instrumenty finansowe zagrażają stabilności finansów JST /fot. Fotolia
Fotolia
Samorządy coraz częściej sięgają po niestandardowe instrumenty finansowania zadłużenia. Część z nich ma na celu obejście przepisów o finansach publicznych i limity zadłużenia. Coraz częściej jednak takie działania są badane przez ograny kontrolne i organy ścigania.

Sytuacja finansowa większości jednostek samorządu terytorialnego (JST) się pogarsza. Problem ten dotyczy szczególnie gmin i powiatów o niewielkich budżetach i wskaźnikach zadłużenia określonych w art. 242 i 243 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) bliskich przekroczenia bądź już przekroczonych. Władze samorządowe, chcąc ukryć stan faktyczny, coraz częściej korzystają z tzw. niestandardowych instrumentów finansowych. Niestandardowe instrumenty finansowe nie są w sposób formalny zdefiniowane, mieszczą się w kategorii umów nienazwanych o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związanych z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych i które powodują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu. Łączy je jedno: te instrumenty finansowe nie podlegają regułom finansów publicznych wprowadzającym mechanizmy ograniczające zadłużenie JST i są bardzo drogie.

Zobacz serwis: Sprawozdawczość

Niestandardowe instrumenty finansowe

Reklama

Szerokie stosowanie niestandardowych mechanizmów spowoduje, że coraz większa część kwoty długu samorządów znajdzie się poza zakresem mechanizmów kontrolnych określonych w art. 242–243 u.f.p., co stawia pod znakiem zapytania sens ich istnienia. Problem ten został już zidentyfikowany i przeanalizowany przez Krajową Radę Regionalnych Izb Obrachunkowych (KR RIO), a efektem tego jest interesujący raport „Niestandardowe instrumenty finansowania potrzeb budżetowych jednostek samorządu terytorialnego” Łódź 2016. Przeprowadzone przez RIO kontrole, działalność nadzorcza, jak również analiza dostępnych informacji, pozwoliło ustalić najczęstsze konstrukcje niestandardowych instrumentów finansowych, do których należą:

1) finansowanie kapitałowe – samorząd zakłada spółkę i wnosi kapitał pozwalający jej zrealizować określone przedsięwzięcia. Samorząd poprzez spółkę realnie spłaca zobowiązanie zaciągnięte przez nią, a obciążenia z tego tytułu ujmowane są w budżecie jako wydatki majątkowe;

Reklama

2) sprzedaż zwrotna – instytucja finansowa nabywa od JST nieruchomość przy jednoczesnym zawarciu przez strony przedwstępnej umowy sprzedaży tej nieruchomości, na mocy której JST zobowiązuje się ją nabyć „powrotnie” po cenie sprzedaży. Do momentu sprzedaży zwrotnej nieruchomość finansowana jest przez instytucję finansową (właściciela) i jest udostępniana odpłatnie na rzecz JST. Cena sprzedaży jest przychodem JST, ujmowanym w budżecie jako dochód ze sprzedaży majątku, odkupienie nieruchomości przez JST jest faktycznie spłatą udostępnionego kapitału, czyli rozchodem, ale w budżecie operacja ta zostanie ujęta jako wydatek majątkowy. Zapłata czynszu stanowi faktycznie wydatki związane z obsługą długu, a ujęta zostanie w budżecie jako wydatki z tytułu najmu, dzierżawy;

3) leasing zwrotny – zakłada finansowanie dłużne oparte na odpłatnym i wzajemnym przenoszeniu praw majątkowych w celu uwolnienia kapitału bez uszczerbku dla dotychczasowych uprawnień do korzystania z rzeczy. Zawierając umowę leasingu, finansujący zobowiązuje się do nabycia rzeczy od zbywcy na warunkach określonych w umowie i oddanie korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego. Leasing zwrotny funkcjonuje na podstawie umowy sprzedaży (art. 535 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny; dalej: k.c.) oraz umowy leasingu (art. 7091 k.c.). Wpływ środków ze sprzedaży składnika majątkowego ujęty zostaje jako dochód majątkowy, a zapłata za powrotne przeniesienie własności – jako wydatek majątkowy. Opłaty ponoszone w okresie leasingu w zależności od sytuacji mogą mieć charakter wydatków bieżących lub majątkowych;

4) płatność ratalna – zakłada wykupienie przez instytucję finansową wierzytelności od wystawcy faktury i ustalenie harmonogramu jej spłaty przez JST. W przypadku gdy faktura dotyczy robót budowlanych lub dostaw środków trwałych, ratalne płatności mają charakter wydatku majątkowego;

5) subrogacja – jej podstawą jest art. 518 k.c., który stanowi, że osoba trzecia spłacająca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty i wchodzi w prawa wierzyciela. Spłata na rzecz instytucji finansowej w budżecie ujmowana jest – w zależności od charakteru zaspokojonego zobowiązania – jako wydatek bieżący lub majątkowy.

Przeczytaj w INFORLEX.PL Sektor publiczny cały artykuł: Kontrole RIO: Niestandardowe instrumenty finansowe zagrażają stabilności finansów JST

Dowiedz się jakie były ustalenia kontroli RIO.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    18 maja 2021
    Zakres dat:

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?

    Młodzieżowy budżet obywatelski

    W mieście realizowany jest budżet obywatelski, którego pula środków podzielona jest na zadania osiedlowe oraz ogólnomiejskie. Czy możliwe jest utworzenie odrębnego młodzieżowego budżetu obywatelskiego, jeśli w mieście obowiązuje uchwała, zgodnie z którą mieszkańcy - bez względu na wiek - mogą zgłaszać swoje pomysły do realizacji? Młodzieżowy budżet obywatelski byłby skierowany do ściśle określonej grupy mieszkańców - tylko tych w wieku uczniów szkół ponadpodstawowych. Czy wprowadzenie młodzieżowego budżetu obywatelskiego powinno mieć formę zarządzenia prezydenta miasta czy uchwały?

    Nowe formularze sprawozdań dla samorządowych jednostek z osobowością prawną

    Na stronie Ministerstwa Finansów opublikowano nowe formularze sprawozdań Rb-N, Rb-Z dedykowane dla samorządowych jednostek z osobowością prawną (instytucji kultury, sp zoz, samorządowych osób prawnych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw).

    Jak poprawiać błędy w zapisach księgowych?

    Zapis księgowy - co powinien zawierać? Jak prawidłowo prowadzić księgi rachunkowe? Czy można poprawiać błędy w księgach rachunkowych za pomocą korektora?

    Opłaty za pobyt w schronisku dla bezdomnych

    Czy rada gminy, ustalając opłaty za dzień pobytu w schronisku dla osób bezdomnych (schronisku z usługami opiekuńczymi), może różnicować stawkę tej opłaty w zależności od płci osoby korzystającej z placówki (inna stawka opłaty dla kobiet i inna stawka opłaty dla mężczyzn)?

    Czy można skrócić vacatio legis uchwały podatkowej

    Rada gminy M. zwraca się z pytaniem, czy podejmując uchwałę w sprawie podatków i opłat lokalnych na 2021 rok (podatek od środków transportowych, od nieruchomości etc.), może skrócić podstawowy, 14-dniowy termin vacatio legis dla wejścia jej w życie?

    Sprawozdania finansowe za 2020 r. – przedłużenie terminu

    Sprawozdania finansowe za 2020 r. – przedłużono terminy. Do kiedy jednostki sektora publicznego, fundacje oraz firmy powinny złożyć sprawozdania finansowe?

    Zbieg egzekucji alimentacyjnej i niealimentacyjnej na liście płac pracownika ośrodka pomocy społecznej

    Jeden z pracowników ośrodka pomocy społecznej otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości 3102 zł. Do działu kadr równocześnie wpłynęły na jego nazwisko 2 tytuły egzekucyjne: zajęcie alimentacyjne w wysokości 752 zł oraz niealimentacyjne zajęcie komornicze w wysokości 4507 zł. Czy w zaistniałej sytuacji z wynagrodzenia pracownika należy potrącić pracownikowi do 3/5 pensji netto?

    Nabycie w trakcie roku kalendarzowego wyższego stażu do wymiaru urlopu pracownika pomocy społecznej

    W jaki sposób należy obliczyć wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika, który w trakcie roku uzyskuje 10-letni staż uprawniający do 26 dni urlopu?

    Czy głównemu księgowemu jednostki samorządowej można odebrać dodatek funkcyjny

    Jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego zatrudnia pracownika na stanowisku głównego księgowego. Czy temu pracownikowi można zmniejszyć lub odebrać dodatek funkcyjny z powodu nienależytego wykonywania obowiązków?

    Jaką stawką VAT opodatkować usługi transportu do punktów szczepień

    Gmina organizuje transport dla osób z trudnościami w samodzielnym dotarciu do punktów szczepień. Świadczenie usług jest zlecane podmiotowi zewnętrznemu. Czy w takim przypadku transport można traktować jako usługę zwolnioną z VAT?