Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak rozwiązać problem niedofinansowania zadań zleconych?

Jak rozwiązać problem niedofinansowania zadań zleconych?/ fot. Fotolia
Jak rozwiązać problem niedofinansowania zadań zleconych?/ fot. Fotolia
Ostatni rok przyniósł widoczną zmianę sposobu postrzegania problematyki niedofinansowania zadań zleconych. Kwestia wcześniej postrzegana jako swoista, nierozwiązywalna bolączka samorządów, z biegiem czasu (a także: kolejnych pozytywnych dla j.s.t. rozstrzygnięć sądowych) staje się zagadnieniem, którego uregulowanie postrzegane jest już jako realne zadanie, postawione przed ustawodawcą oraz administracją rządową i samorządową. Cieszy więc każda kolejna inicjatywa służąca konstruktywnemu pochyleniu się nad zagadnieniem.

27 lutego br. podczas posiedzenia Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawiona została informacja Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli: „Dotowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami”. Informacją objęte zostały wyniki dwóch przeprowadzonych kontroli:

  • Dotowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami (kontrola planowana P/16/009), której przedmiotem była ocena prawidłowości, skuteczności i efektywności działania systemu dotacyjnego w zakresie tych zadań.
  • Planowanie i wykonywanie budżetu państwa w zakresie dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego (kontrola doraźna I/15/001) w przedmiocie oceny prawidłowości i skuteczności sprawowania kontroli nad planowaniem, przekazywaniem i rozliczaniem dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego oraz ocena działania systemu finansowania i rozliczania samorządów z realizacji tych zadań.

Kontrola: dotowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami przeprowadzona została w 15 podmiotach (w urzędach wojewódzkich, urzędach marszałkowskich, starostwach powiatowych, oraz gminach, w tym: o statusie miast na prawach powiatu). Z kolei,  kontrola doraźna planowanie i wykonywanie budżetu państwa w zakresie dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego przeprowadzona została w Ministerstwie Finansów.

Dualizm dotacji

Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie słusznie zwraca uwagę na pewien dualistyczny charakter dotacji celowych na zadania zlecone: przeważającą  (pod względem kwotowym)  kategorią dotacji celowych są środki, przekazywane samorządom w celu regulowania zobowiązań wobec osób uprawnionych do określonych ustawą świadczeń czy refundacji (tzw. dotacje o charakterze transferowym). Środki te, jak podkreśla NIK, są zasadniczo – poza nielicznymi wyjątkami – przekazywane w sposób prawidłowy (zarówno co do terminowości, jak i co do wysokości dotacji). Co znaczące, ich łączna wartość – podając za NIK - stanowiła prawie 92 % kwoty wszystkich dotacji przekazanych j.s.t. na zadania zlecone.

Choć mogłoby się wydawać, że ewentualne nieprawidłowości związane z pozostałą częścią dotacji celowej na realizację zadań zleconych są problemem marginalnym (środki te stanowią bowiem mniej niż 10 % łącznej wartości wszystkich dotacji), to jednak skala działalności jednostek samorządu terytorialnego transponuje owe kilka procent w kwoty rzędu nawet kilku miliardów złotych rocznie. W perspektywie powyższego, występowanie nieprawidłowości w kalkulowaniu i przekazywaniu tej części dotacji celowej, staje się realnym i istotnym dla budżetów samorządów problemem.

Ocena NIK

Cytując za Informacją o wynikach kontroli: „przedmiotem sporów pomiędzy stroną rządową i stroną samorządową pozostawała wysokość dotacji przeznaczonych przede wszystkim na finansowanie wydatków osobowych i rzeczowych ponoszonych przez samorządowe jednostki organizacyjne w związku z realizacją zadań zleconych z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami.Zdaniem NIK spory te są konsekwencją niejednoznacznych i niespójnych przepisów regulujących kwestie planowania i rozliczania tych dotacji, przez co system dotowania zadań zleconych nie mógł działać właściwie”.

Polecamy: KLASYFIKACJA BUDŻETOWA – NAJNOWSZE ZMIANY Z 21 LIPCA 2017 R.

Identyfikując źródła powstania tak istotnych  rozbieżność pomiędzy stroną przekazującą dotację, a stroną wydatkującą przedmiotowe środki, NIK zwrócił uwagę na kwestię braku spójności pomiędzy – z jednej strony - zasadami regulującymi sposób kalkulowania i przekazywania kwot dotacji oraz – z drugiej strony – zagwarantowaną samorządom przepisami prawa swobodą decyzyjną w zakresie optymalnego – w ich ocenie - sposobu realizacji zadań zleconych.

Próby rozwiązania problemu

Najwyższa Izba Kontroli, oceniając dotychczas podejmowane próby systemowego rozwiązania problemu niedofinansowania zadań zleconych, zwraca uwagę, że – co do zasady - wprowadzanie jednolitych w skali kraju zasad kalkulacji dotacji celowej na zadania zlecone należy uznać za racjonalne w swoim celu działanie. Praktyka wdrażania przedmiotowych algorytmów dla kolejnych zadań zleconych rodzi jednak kolejne punkty sporne, a rzetelna analiza wprowadzanej metodologii odsłania kolejne braki i nieprawidłowości przyjętego instrumentu. Zdaniem kontrolujących, jakkolwiek pozytywnie oceniać należy podejmowanie działań służących zracjonalizowaniu sytuacji finansowania zadań zleconych, to jednak „w celu zapewnienia zgodności systemu dotowania zadań zleconych z przepisami i poprawienia jego efektywności i przejrzystości, wskazana jest dalsza przebudowa tego systemu”.

Zadania zlecone czy własne?

Kompleksowym rozwiązaniem, które proponuje w tej kwestii NIK, jest zmiana charakteru dotychczasowych zadań zleconych w zadania o charakterze zadań własnym: „Najwyższa Izba Kontrolizwraca się do Rady Ministrów o rozważenie rozwiązania polegającego na przekształceniu w zadania własne j.s.t. zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, mających charakter zadań stałych. Ze względu na istotny udział w budżetach j.s.t. i trudność w dopasowaniu strumienia dochodów własnych, wydatki o charakterze transferowym – na przykład świadczenia, wypłaty na rzecz przedsiębiorców, wypłaty związane z gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa – powinny być w dalszym ciągu finansowane z budżetu państwa, w formie dotacji celowych na zadania własne, natomiast koszty obsługi tych zadań byłyby pokrywane przez j.s.t., po adekwatnym zwiększeniu wpływów j.s.t. z tytułu dochodów własnych lub subwencji ogólnej”.

Jakkolwiek, przedstawiona w Informacji o wynikach kontroli idea przekształcenia charakteru zadań zleconych w zadania własne jst zaczęła pojawiać się ostatnimi czasy w toku dyskusji nad systemowym rozwiązaniem problemów finansowania zadań zleconych, to jednak konstrukcja ta wciąż rodzi wiele pytań i wątpliwości w kontekście skutków jej wdrożenia.

Nie sposób zaprzeczyć, że ujednolicenie charakteru zadań pozwoli uniknąć utrzymywania pewnej fikcji i sztucznego podziału pomiędzy obiema kategoriami zadań. Wprawdzie, różni je sposób finansowania (w realiach dofinansowywania zadań zleconych ze środków własnych jst: tylko częściowo) oraz tryb i zakres kontroli instancyjnej, to jednak zarówno forma ich realizacji, jak i zasoby do jej realizacji wykorzystywane (w szczególności: zasoby osobowe i materiałowe) są analogiczne. Skutkuje to często (na etapie podejmowania przez samorządy próby oszacowania realnych wydatków na zadania zlecone) znacznymi trudnościami w jednoznacznym przypisaniu danych kosztów jako ponoszonych na realizację zadań własnych bądź zleconych. Co charakterystyczne, również w świadomości mieszkańców wspólnoty samorządowej, obie kategorie zadań stanowią zadania samorządu (w znaczeniu przypisywanym zadaniom własnym), co skutkuje ponoszeniem przez gminy / powiaty / województwa – w opinii społeczności lokalnej - odpowiedzialności nie tylko za ich realizację, ale również za zapewnienie odpowiedniego poziomu ich finansowania.

Jakkolwiek przedstawiona koncepcja ujednolicenia charakteru zadań warta jest rozważenia, to jednak należy pamiętać, że sama zmiana charakteru zadania, bez zapewnienia odpowiedniego i realnie skalkulowanego źródła finansowania, w żaden sposób nie przybliży samorządów i administracji rządowej do rozwiązania problemu. Kwestia formalnego przypisania danego zadania publicznego do jednej bądź drugiej kategorii podmiotów jest bowiem w praktyce zagadnieniem drugorzędnym. Rzeczywiste rozwiązanie problemu musi opierać się na przeprowadzeniu - wspólnie przez stronę dotującą i wydatkującą - rzetelnego procesu zidentyfikowania i oszacowania uzasadnionych kosztów realizowania zadania. Jak się wydaje, największą bolączką aktualnego systemu finansowania zadań zleconych jest bowiem brak odpowiedniego współdziałania i – co za tym idzie - porozumienia pomiędzy obiema kategoriami podmiotów w zakresie przyjęcia wspólnego – i akceptowanego przez obie strony - modelu finansowania zadań zleconych. Dopiero w oparciu o konsensus obu głównych podmiotów możliwe będzie wypracowanie realnego i satysfakcjonującego rozwiązania.

Aleksandra Misiun

radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie gospodarczym, cywilnym, w zagadnieniach związanych z gospodarką wodno-ściekową oraz w prawie samorządowym

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Interwencja NFZ: 350 mln zł na podwyżki w szpitalach
    Narodowy Fundusz Zdrowia przekaże dodatkowe 350 mln zł na sfinansowanie podwyżek minimalnych wynagrodzeń w szpitalach. "Zdecydowaliśmy się na podjęcie interwencji, by pomóc szpitalom w trudnym okresie transformacji" - poinformował we wtorek zastępca prezesa NFZ ds. medycznych Bernard Waśko.
    Jaki kod GTU przy usłudze polegającej na podwyższeniu standardu obsługi klienta
    Czy jeśli na fakturze sprzedażowej wpisuje się podwyższenie standardu obsługi klienta to oznaczam się to kodem GTU 12? Na podwyższenie standardów sprzedaży obsługi klienta składają się: montaż urządzenia, instruktarz przekazany klientowi, końcowa kontrola techniczna (chodzi tutaj głównie o sprzęty ogrodnicze: kosy, piły kosiarki, traktorki koszące itp.).
    Czy stosować oznaczenie TP przy sprzedaży dokonanej na rzecz spółki dominującej
    Czy spółka zależna dokonująca sprzedaży na rzecz swego udziałowca (spółki dominującej) powinna stosować oznaczenie TP? Podatkowa Grupa Kapitałowa składa się z trzech spółek miejskich, w których do dnia utworzenia PGK 100% udziałów posiadała gmina miejska. Warunkiem utworzenia PGK było przekazanie większości udziałów spółce dominującej. Czy należy stosować oznaczenie TP w JPK VAT przy sprzedaży na rzecz udziałowca (spółki dominującej), który ma 99% udziałów w spółce? Udziałowiec posiadający 99% udziałów w spółce jest spółka gminną, w której 100% udziałów posiada gmina.
    Jak zaksięgować różnice kursowe w jednostce budżetowej
    Jednostka budżetowa (Ministerstwo) dokonuje płatności w walutach obcych, gdzie powstają różnice kursowe wynikające z różnicy kursu waluty tj. zobowiązanie wyceniane jest wg kursu średniego z dnia poprzedzającego dzień operacji gospodarczej, a płatność wg kursu obowiązującego danego dnia. Jeśli chodzi o różnice kursowe ujemne sprawa jest oczywista księgowanie odbywa się WN751/201MA, natomiast różnice kursowe dodatnie, które są przychodami finansowymi księgujemy WN221/MA750 i teraz pytanie czy takie różnice stanowią dochód budżetu państwa i należy je odprowadzić na dochody, czy też odzwierciedlają sytuację finansową jednostki i prezentowane są w RZiS, a nie są odprowadzane na dochody?
    Wynajem nieruchomości na cele mieszkaniowe a VAT
    Spór co do zakresu stosowania zwolnienia od VAT w odniesieniu do usług w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym sprawiał, że VAT zawarty w czynszu najmu płaconym przez gminę na rzecz wynajmującego, jako związany z wykonaniem usługi zwolnionej nie podlegał odliczeniu i był cenotwórczy dla finalnego korzystającego.
    Po podwyżkach kierowca miejskiego autobusu zarabia 4400 zł na rękę. Chciałby 6500 zł netto + premia
    W Krakowie kierowcy miejskich autobusów zarabiają na rękę 4–4,3 tys. zł, a po pół roku pracy mogą liczyć na więcej o ok. 400 zł netto.
    Odliczenie VAT przy organizacji niebiletowanych imprez kulturalnych
    Lato to ten okres roku, który sprzyja organizacji imprez plenerowych i promowaniu działalności kulturalnej. Jest to szczególnie istotne w 2022 r., w którym po dwóch latach ograniczeń związanych z pandemią COVID-19 działalność ta ma szansę powrócić w szerszym zakresie. Niestety, wiąże się to także z powrotem problemów, które istniały już przed pandemią, a wśród nich odliczeniem przez instytucje kultury VAT związanego z organizacją imprez niebiletowanych.
    Klasyfikacja budżetowa: część rozwojowa subwencji dla samorządów [rozporządzenie z 15 lipca 2022 r.]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 15 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych - poz. 1571
    Artur Soboń sugeruje: podwyżki w sferze budżetowej w 2023 r. będą wyższe niż 7,8 proc.
    Będziemy rozmawiać ze stroną społeczną o podwyżce dla urzędników w 2023 r. Na dziś nie powiedziałbym, że ta podwyżka skończy się na 7,8 proc. – powiedział w czwartek wiceminister finansów Artur Soboń, pytany podwyżki w sferze budżetowej.
    Soboń: dodatki do pelletu, oleju opałowego i gazu nie będą wynosiły 3000 zł. Każdy dodatek będzie miał inną wartość.
    Jeśli mamy różne paliwa, to oczywiście musi być zróżnicowanie - mówił wiceminister finansów Artur Soboń, pytany, czy dodatki dla gospodarstw ogrzewających się innym paliwem niż węgiel będą zróżnicowane. Jak dodał, nie ma żadnych przesłanek, by mówić, że czeka Polskę recesja.
    Jak uniknąć kary za niezłożenie deklaracji do CEEB do 30 czerwca 2022 r.?
    Ustawowy termin złożenia deklaracji dotyczących źródeł ciepła i spalania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) minął 30 czerwca 2022 r. Ale zapominalscy właściciele lub zarządcy budynków mogą uniknąć kary.
    W 2023 r. chcemy 1000 zł podwyżki dla urzędnika, a nie 300 zł. Dlaczego tylko dyrektor ma mieć więcej o 1,5 tys. zł [Wywiad]
    Dla każdego urzędnika po 1 tys. zł od stycznia. Inaczej dojdzie do paraliżu państwa, bo ludzie lawinowo odchodzą, a w urzędach mamy po kilkadziesiąt wakatów. Niemal połowa ogłoszeń o naborach nie jest rozstrzygana, bo albo nikt się nie zgłasza, albo pojawia się osoba bez kwalifikacji.
    Kiedy mieszkańcy miast mogą otrzymać zwrot opłaty za śmieci?
    Opłaty śmieciowe do zwrotu; prokuratura zaleca samorządom stosowanie ordynacji podatkowej.
    Czy można przenieść decyzję o legalizacji samowoli budowlanej?
    Powszechna jest praktyka przenoszenia decyzji o legalizacji samowoli budowlanej na wniosek inwestora.
    Jakich błędów unikać w uchwałach o ułatwieniu handlu rolnikom?
    Od 1 stycznia 2022 r. samorządy zostały obciążone nowymi obowiązkami związanymi z ułatwieniami prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wiązało się to m.in. z podjęciem stosownych uchwał - w tym określających zasady prowadzenia takiego handlu.
    Czy gmina może pozyskać dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Czy przedsiębiorstwo wodociągowe może udostępnić gminie dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Ustawa o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia - na czym polega nowelizacja przepisów?
    Ostatnia nowelizacja ustawy o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia m.in. istotnie podwyższyła wskaźniki służące ustalaniu tych minimalnych wynagrodzeń.
    Morawiecki: 4 mld zł dla 1300 gmin w ramach programu dla terenów popegeerowskich
    Ponad 1300 gmin skorzysta na Programie Inwestycji Strategicznych dla terenów popegeerowskich. 4 mld złotych zostaną przeznaczone na wsparcie 1871 inwestycji na tych terenach.
    Pensja brutto 5500 zł, to netto 5078,81 zł z dopłatą 1000 zł do urlopu z ZFŚS
    Pytanie: Pensja brutto 5500 zł. Pracownik dostał dopłatę 1000 zł z ZFŚS do wypoczynku. Ile otrzyma pensji netto?
    Zakwaterowanie uchodźców a zwolnienie z podatku od nieruchomości
    Czasem, w którym wzrasta w gminach zainteresowanie tematyką podatków i opłat lokalnych, jest zazwyczaj przełom trzeciego i czwartego kwartału roku. Wówczas muszą one zdecydować, czy kierując się wzrostem stawek maksymalnych podatków i opłat lokalnych, podejmą nowe uchwały podatkowe na kolejny rok, a także, czy zdecydują się na wprowadzenie na swoim terenie fakultatywnych opłat albo nowych zwolnień przedmiotowych.
    Ewidencja księgowa gruntów w użytkowaniu wieczystym
    Jakie zastosować konto bilansowe lub pozabilansowe dla gruntów w użytkowaniu wieczystym, od których jednostka samorządu terytorialnego płaci do starostwa opłaty roczne?
    Wzory na obliczenie pensji netto z wynagrodzenia brutto [5 kroków. Przykład]
    Artykuł przedstawia ogólny wzór obliczania pensji netto z wynagrodzenia brutto wraz z przykładem zastosowania algorytmu obliczeń. Obliczeń dokonujemy w 5 krokach.
    Czy gmina może ustalić opłatę za eksploatację cmentarza?
    Czy wójt (burmistrz, prezydent miasta) w zarządzeniu w sprawie wysokości opłat za usługi cmentarne pobierane na terenie gminy (miasta) może ustalić opłaty "za eksploatację cmentarza" - m.in. przy pochówku, ekshumacji zwłok oraz przy pracach kamieniarskich dotyczących nagrobka?
    3800 brutto i nagroda jubileuszowa, to 5428,91 netto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Lista płac, gdy pracownik otrzymał nagrodę jubileuszową - to przykład nr 32 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    Jakie są zasady stosowania pełnomocnictw do sprawowania zarządu mieniem gminy
    Pytanie: Co zrobić w następującej sytuacji. Wójt gminy nie udzielił kierownikom podległych jednostek budżetowych (szkół, ośrodka pomocy społecznej) i samorządowych zakładów budżetowych (zakładu gospodarki komunalnej, zakładu gospodarki mieszkaniowej) pełnomocnictw do sprawowania zarządu mieniem gminy, w które wyposażono te jednostki organizacyjne. Kierownicy jednostek działali mimo to, zawierając umowy związane z bieżącym prowadzeniem działalności statutowej swoich jednostek - w tym dotyczące zbywania, nabywania, wynajmowania i wydzierżawiania składników mienia komunalnego.