Kategorie

Jak rozwiązać problem niedofinansowania zadań zleconych?

Jak rozwiązać problem niedofinansowania zadań zleconych?/ fot. Fotolia
Jak rozwiązać problem niedofinansowania zadań zleconych?/ fot. Fotolia
Ostatni rok przyniósł widoczną zmianę sposobu postrzegania problematyki niedofinansowania zadań zleconych. Kwestia wcześniej postrzegana jako swoista, nierozwiązywalna bolączka samorządów, z biegiem czasu (a także: kolejnych pozytywnych dla j.s.t. rozstrzygnięć sądowych) staje się zagadnieniem, którego uregulowanie postrzegane jest już jako realne zadanie, postawione przed ustawodawcą oraz administracją rządową i samorządową. Cieszy więc każda kolejna inicjatywa służąca konstruktywnemu pochyleniu się nad zagadnieniem.

27 lutego br. podczas posiedzenia Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawiona została informacja Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli: „Dotowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami”. Informacją objęte zostały wyniki dwóch przeprowadzonych kontroli:

  • Dotowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami (kontrola planowana P/16/009), której przedmiotem była ocena prawidłowości, skuteczności i efektywności działania systemu dotacyjnego w zakresie tych zadań.
  • Planowanie i wykonywanie budżetu państwa w zakresie dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego (kontrola doraźna I/15/001) w przedmiocie oceny prawidłowości i skuteczności sprawowania kontroli nad planowaniem, przekazywaniem i rozliczaniem dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego oraz ocena działania systemu finansowania i rozliczania samorządów z realizacji tych zadań.

Kontrola: dotowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami przeprowadzona została w 15 podmiotach (w urzędach wojewódzkich, urzędach marszałkowskich, starostwach powiatowych, oraz gminach, w tym: o statusie miast na prawach powiatu). Z kolei,  kontrola doraźna planowanie i wykonywanie budżetu państwa w zakresie dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego przeprowadzona została w Ministerstwie Finansów.

Dualizm dotacji

Reklama

Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie słusznie zwraca uwagę na pewien dualistyczny charakter dotacji celowych na zadania zlecone: przeważającą  (pod względem kwotowym)  kategorią dotacji celowych są środki, przekazywane samorządom w celu regulowania zobowiązań wobec osób uprawnionych do określonych ustawą świadczeń czy refundacji (tzw. dotacje o charakterze transferowym). Środki te, jak podkreśla NIK, są zasadniczo – poza nielicznymi wyjątkami – przekazywane w sposób prawidłowy (zarówno co do terminowości, jak i co do wysokości dotacji). Co znaczące, ich łączna wartość – podając za NIK - stanowiła prawie 92 % kwoty wszystkich dotacji przekazanych j.s.t. na zadania zlecone.

Choć mogłoby się wydawać, że ewentualne nieprawidłowości związane z pozostałą częścią dotacji celowej na realizację zadań zleconych są problemem marginalnym (środki te stanowią bowiem mniej niż 10 % łącznej wartości wszystkich dotacji), to jednak skala działalności jednostek samorządu terytorialnego transponuje owe kilka procent w kwoty rzędu nawet kilku miliardów złotych rocznie. W perspektywie powyższego, występowanie nieprawidłowości w kalkulowaniu i przekazywaniu tej części dotacji celowej, staje się realnym i istotnym dla budżetów samorządów problemem.

Ocena NIK

Cytując za Informacją o wynikach kontroli: „przedmiotem sporów pomiędzy stroną rządową i stroną samorządową pozostawała wysokość dotacji przeznaczonych przede wszystkim na finansowanie wydatków osobowych i rzeczowych ponoszonych przez samorządowe jednostki organizacyjne w związku z realizacją zadań zleconych z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami.Zdaniem NIK spory te są konsekwencją niejednoznacznych i niespójnych przepisów regulujących kwestie planowania i rozliczania tych dotacji, przez co system dotowania zadań zleconych nie mógł działać właściwie”.

Polecamy: KLASYFIKACJA BUDŻETOWA – NAJNOWSZE ZMIANY Z 21 LIPCA 2017 R.

Identyfikując źródła powstania tak istotnych  rozbieżność pomiędzy stroną przekazującą dotację, a stroną wydatkującą przedmiotowe środki, NIK zwrócił uwagę na kwestię braku spójności pomiędzy – z jednej strony - zasadami regulującymi sposób kalkulowania i przekazywania kwot dotacji oraz – z drugiej strony – zagwarantowaną samorządom przepisami prawa swobodą decyzyjną w zakresie optymalnego – w ich ocenie - sposobu realizacji zadań zleconych.

Próby rozwiązania problemu

Najwyższa Izba Kontroli, oceniając dotychczas podejmowane próby systemowego rozwiązania problemu niedofinansowania zadań zleconych, zwraca uwagę, że – co do zasady - wprowadzanie jednolitych w skali kraju zasad kalkulacji dotacji celowej na zadania zlecone należy uznać za racjonalne w swoim celu działanie. Praktyka wdrażania przedmiotowych algorytmów dla kolejnych zadań zleconych rodzi jednak kolejne punkty sporne, a rzetelna analiza wprowadzanej metodologii odsłania kolejne braki i nieprawidłowości przyjętego instrumentu. Zdaniem kontrolujących, jakkolwiek pozytywnie oceniać należy podejmowanie działań służących zracjonalizowaniu sytuacji finansowania zadań zleconych, to jednak „w celu zapewnienia zgodności systemu dotowania zadań zleconych z przepisami i poprawienia jego efektywności i przejrzystości, wskazana jest dalsza przebudowa tego systemu”.

Zadania zlecone czy własne?

Reklama

Kompleksowym rozwiązaniem, które proponuje w tej kwestii NIK, jest zmiana charakteru dotychczasowych zadań zleconych w zadania o charakterze zadań własnym: „Najwyższa Izba Kontrolizwraca się do Rady Ministrów o rozważenie rozwiązania polegającego na przekształceniu w zadania własne j.s.t. zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, mających charakter zadań stałych. Ze względu na istotny udział w budżetach j.s.t. i trudność w dopasowaniu strumienia dochodów własnych, wydatki o charakterze transferowym – na przykład świadczenia, wypłaty na rzecz przedsiębiorców, wypłaty związane z gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa – powinny być w dalszym ciągu finansowane z budżetu państwa, w formie dotacji celowych na zadania własne, natomiast koszty obsługi tych zadań byłyby pokrywane przez j.s.t., po adekwatnym zwiększeniu wpływów j.s.t. z tytułu dochodów własnych lub subwencji ogólnej”.

Jakkolwiek, przedstawiona w Informacji o wynikach kontroli idea przekształcenia charakteru zadań zleconych w zadania własne jst zaczęła pojawiać się ostatnimi czasy w toku dyskusji nad systemowym rozwiązaniem problemów finansowania zadań zleconych, to jednak konstrukcja ta wciąż rodzi wiele pytań i wątpliwości w kontekście skutków jej wdrożenia.

Nie sposób zaprzeczyć, że ujednolicenie charakteru zadań pozwoli uniknąć utrzymywania pewnej fikcji i sztucznego podziału pomiędzy obiema kategoriami zadań. Wprawdzie, różni je sposób finansowania (w realiach dofinansowywania zadań zleconych ze środków własnych jst: tylko częściowo) oraz tryb i zakres kontroli instancyjnej, to jednak zarówno forma ich realizacji, jak i zasoby do jej realizacji wykorzystywane (w szczególności: zasoby osobowe i materiałowe) są analogiczne. Skutkuje to często (na etapie podejmowania przez samorządy próby oszacowania realnych wydatków na zadania zlecone) znacznymi trudnościami w jednoznacznym przypisaniu danych kosztów jako ponoszonych na realizację zadań własnych bądź zleconych. Co charakterystyczne, również w świadomości mieszkańców wspólnoty samorządowej, obie kategorie zadań stanowią zadania samorządu (w znaczeniu przypisywanym zadaniom własnym), co skutkuje ponoszeniem przez gminy / powiaty / województwa – w opinii społeczności lokalnej - odpowiedzialności nie tylko za ich realizację, ale również za zapewnienie odpowiedniego poziomu ich finansowania.

Jakkolwiek przedstawiona koncepcja ujednolicenia charakteru zadań warta jest rozważenia, to jednak należy pamiętać, że sama zmiana charakteru zadania, bez zapewnienia odpowiedniego i realnie skalkulowanego źródła finansowania, w żaden sposób nie przybliży samorządów i administracji rządowej do rozwiązania problemu. Kwestia formalnego przypisania danego zadania publicznego do jednej bądź drugiej kategorii podmiotów jest bowiem w praktyce zagadnieniem drugorzędnym. Rzeczywiste rozwiązanie problemu musi opierać się na przeprowadzeniu - wspólnie przez stronę dotującą i wydatkującą - rzetelnego procesu zidentyfikowania i oszacowania uzasadnionych kosztów realizowania zadania. Jak się wydaje, największą bolączką aktualnego systemu finansowania zadań zleconych jest bowiem brak odpowiedniego współdziałania i – co za tym idzie - porozumienia pomiędzy obiema kategoriami podmiotów w zakresie przyjęcia wspólnego – i akceptowanego przez obie strony - modelu finansowania zadań zleconych. Dopiero w oparciu o konsensus obu głównych podmiotów możliwe będzie wypracowanie realnego i satysfakcjonującego rozwiązania.

Aleksandra Misiun

radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie gospodarczym, cywilnym, w zagadnieniach związanych z gospodarką wodno-ściekową oraz w prawie samorządowym

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Tylko teraz
89,00 zł
99,00
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    1 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Reorganizacja struktury szkoły i związana z tym likwidacja stanowiska

    W związku z licznymi zmianami struktury pracy w szkole przewidujemy likwidację jednego stanowiska sprzątaczki oraz stanowiska referenta. Wszyscy pracownicy administracji i obsługi zatrudnieni są na czas nieokreślony. Jakie regulacje obowiązują szkołę przy wypowiadaniu takich umów?

    Zakres odpowiedzialności głównego księgowego w Państwowej Straży Pożarnej

    Zakres odpowiedzialności pracownika, któremu powierzono obowiązki głównego księgowego w jednostce sektora finansów publicznych, został określony zapisami ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp) oraz ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: uondfp). W artykule autor przedstawia najważniejsze obowiązki głównego księgowego, których niewypełnienie może prowadzić do poniesienia odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, ale także odpowiedzialności karnej.

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia, w budżetówce bez zmian

    Rząd chce, aby minimalne wynagrodzenie wzrosło o 200 zł brutto. Płace w budżetówce pozostaną jednak zamrożone.

    Wynagrodzenia medyków po 1 lipca 2021 r. (pytania i odpowiedzi)

    Nowe regulacje dotyczące wynagradzania pracowników medycznych weszły w życie 1 lipca 2021 r. Oto odpowiedzi NFZ na najczęściej zadawane pytania.

    Termin na wykonanie wydatków niewygasających

    Czy uchwała rady gminy może przedłużyć termin na wykonanie wydatków niewygasających wynikający z art. 263 uofp?

    Inwestycje w OZE - rozliczanie dotacji na gruncie VAT

    Opodatkowanie VAT dotacji, w tym w szczególności dotacji na finansowanie inwestycji w OZE, niezmiennie budzi wątpliwości. Organy podatkowe prezentują w tym zakresie stanowisko niekorzystne dla gmin, a sądy administracyjne nie prezentują w wydawanych orzeczeniach jednolitej linii orzeczniczej. Wątpliwości związane ze sposobem traktowania dotacji stały się powodem tego, że 16 kwietnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się wystąpić do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym tej problematyki. Na wyrok TSUE przyjdzie poczekać zapewne co najmniej do 2023 r., jednak już teraz warto zwrócić uwagę na to, jakie może on pociągnąć za sobą konsekwencje.

    Terminowe rozliczanie sum depozytowych - procedura

    Rozliczanie sum depozytowych - jak to zrobić w terminie? Przedstawiamy instruktaż dla księgowych.

    Zmiany w zasadach wystawiania faktur w 2021 r.

    Zasady wystawiania faktur. Od 1 lipca 2021 r. obowiązują zmiany w rozporządzeniu w sprawie wystawiania faktur. Nowości dotyczą uznania za fakturę biletów jednorazowych. Zniesiony został limit 50 km.

    W jaki sposób oblicza się termin 3 miesięcy zatrudnienia do celów PPK?

    Jeśli pracownik nie złoży deklaracji o nieprzystępowaniu do PPK, to w jakim terminie należy zawrzeć w jego imieniu umowę o prowadzenie PPK?

    Jak ująć w ewidencji księgowej częściowo umorzony, a następnie zwrócony do reklamacji środek trwały

    Środek trwały został zakupiony w 2019 r. i rozpoczęto jego umorzenie. Pod koniec 2019 r. został zareklamowany i w grudniu 2020 r. zwrócony do dostawcy, co potwierdzone jest fakturą korygującą na 100% jego wartości. Jak rozliczyć taką operację w księgach rachunkowych? W przypadku likwidacji środka trwałego jego wartość netto jest księgowana zapisem 800/011, a dotychczasowe umorzenie 071/011. W opisanym przypadku umorzenie z 2019 r. powinno być przeksięgowane na pozostałe przychody operacyjne (w 2020 r. odpisy nie były dokonywane).

    Reforma wynagrodzeń w administracji publicznej

    Reforma wynagrodzeń w administracji publicznej - wiceminister finansów Piotr Patkowski w trakcie posiedzenia prezydium Rady Dialogu Społecznego zadeklarował chęć rozmów o podwyżkach w budżetówce.

    Spółka komunalna ponosi opłatę za zajęcie pasa drogi

    Spółka ze 100-proc. udziałem gminy realizuje zadanie polegające na przebudowie wodociągu w pasie drogi gminnej. Czy w sytuacji, w której gmina jest właścicielem tego wodociągu, a spółka jest dzierżawcą, gmina powinna naliczyć wobec spółki opłatę za umieszczenie urządzeń wodociągowych w pasie drogowym? Czy spółka komunalna w ogóle jest zobowiązana do uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego?

    Jak windykować Dokument Obliczenia Opłaty

    Czy Dokument Obliczenia Opłaty, wystawiany na podstawie art. 40e ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, może być windykowany, jeśli nie został opłacony? Czy bez okazania dowodu opłaty nie powinien był zostać wydany wnioskodawcy?

    Gmina nie może odstąpić od naliczenia opłaty prolongacyjnej

    Czy należy naliczyć opłatę prolongacyjną w okresie stanu pandemii, jeśli gmina nie podjęła uchwały o nienaliczaniu opłaty prolongacyjnej w okresie pandemii?

    Sprawozdania w II kwartale 2021 r. - terminy

    Sprawozdania w II kwartale 2021 r. - przedstawiamy terminy sprawozdań, które powinny złożyć w lipcu jednostki samorządu terytorialnego.

    Podwyżka dla lekarzy stażystów od 1 lipca 2021 r.

    Podwyżka dla lekarzy stażystów od 1 lipca 2021 r. O ile wzrosną wynagrodzenia młodych lekarzy?

    Aport wodociągu a opodatkowanie VAT

    Czy wniesienie aportem sieci kanalizacyjnych i wodociągowych w zamian za podwyższenie ilości udziałów gminy w spółce będzie podlegało opodatkowaniu, czy będzie korzystało ze zwolnienia od VAT z uwagi na to, że od momentu oddania do użytkowania do momentu wniesienia aportem minęły już 2 lata?

    Podwyższone koszty w czasie pracy zdalnej

    W związku z obowiązującymi obostrzeniami związanymi z epidemią COVID-19 część pracowników urzędu gminy świadczy pracę zdalnie. Niektórzy z nich mieszkają poza miejscowością, w której znajduje się urząd i stosowane są wobec nich podwyższone koszty uzyskania przychodów. Czy można je stosować także w okresie pracy zdalnej, gdy pracownicy nie dojeżdżają do pracy?

    Czy w roku 2021 wydatki bieżące mogą przewyższyć dochody bieżące

    Czy w roku 2021 obowiązuje przepis, na podstawie którego wydatki bieżące nie mogą być wyższe niż dochody bieżące, z wyłączeniem wydatków covidowych?

    Błąd w wykazaniu podatku na paragonie można skorygować

    Czy podatek wynikający z nieprawidłowego zaewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej (23% VAT zamiast ZW) należy odprowadzić do urzędu skarbowego?

    Czy pracownik samorządowy musi skorzystać z ciągłego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 dni

    Pracownik nie chce skorzystać z dwutygodniowego wypoczynku, mimo że zostało to określone w sporządzonym w styczniu planie urlopowym. Czym pracodawca powinien się podeprzeć, aby pracownik obowiązkowo skorzystał z urlopu w wyznaczonym terminie i we wskazanym wymiarze?

    Jak rozliczyć w księgach rachunkowych nadpłatę z tytułu użytkowania wieczystego

    Użytkownik wniósł opłatę z tytułu użytkowania wieczystego na rachunek bankowy powiatu w roku 2019. Powiat przekazał zebrane dochody odpowiednio: 75% udział Skarbu Państwa - urząd marszałkowski, 25% udział powiatu. W roku 2021 po weryfikacji dokumentów przez wydział geodezji wpłacona przez użytkownika kwota okazała się nadpłatą i podlega zwrotowi. Użytkownik wystąpił do powiatu o zwrot nadpłaconej kwoty. Czy prawidłowe jest występowanie do urzędu wojewódzkiego o zwrot przekazanej kwoty, czy należy pomniejszać o zwrot dochody zebrane przez powiat w 2021? Jak należy zaksięgować zwrot nadpłaty, w przypadku gdy kwota zostanie zwrócona do powiatu przez urząd wojewódzki w wysokości 75%? Z jakiego paragrafu należy zwrócić użytkownikowi 25% udziału powiatu, w przypadku gdy stanowił dochód w roku 2019? Jak powinna wyglądać ewidencja księgowa na kontach w zaistniałej sytuacji?

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?