Najczęstsze uchybienia formalne w sprawozdaniach z projektów unijnych

Z Ryszardem Buguszewskim ekspertem ds. pozyskiwania i rozliczania funduszy unijnych, prezesem Zarządu EuroCompass Sp. z o.o. w Lublinie rozmawia Magdalena Pokrzycka-Walczak

● Jakie nieprawidłowości mogą się pojawiać w sprawozdaniach projektów, realizowanych w ramach regionalnych programów operacyjnych (RPO)?

– Przede wszystkim trzeba przestrzegać terminów składania okresowych sprawozdań z realizacji projektu, a także wykonywania wszelkich zadań projektu, zgodnie z terminami i zaplanowanymi kwotami, które znajdują się zawsze w harmonogramie rzeczowo-finansowym przedsięwzięcia. Z nieprawidłowości, które najczęściej można spotkać w sprawozdaniach z realizacji projektów w ramach RPO, trzeba wymienić brak zgodności z wymaganiami, stawianymi przed instytucjami publicznymi, a wynikającymi z przepisów ustawy – Prawo Zamówień Publicznych (dalej: Pzp). Często nie jest spełnione kryterium efektywności ekonomicznej, czyli beneficjent nie dokonał wyboru oferty najbardziej uzasadnionej od strony ekonomicznej, a także innych kryteriów (uwzględniających m.in. potencjał wykonawcy, jego doświadczenie).

Zobacz również serwis: Sprawozdawczość

● Jak uniknąć takich problemów?

– Najważniejszym dokumentem dla beneficjentów, oprócz wytycznych, jest umowa o dofinansowanie, gdzie znajdują się zapisy dotyczące m.in. postępowania w przypadku wystąpienia nieprawidłowości. Ale są także konkretne procedury postępowania, które powinien znać każdy beneficjent, a dotyczą one procedury aneksowania umowy i zapisania w aneksie możliwych zmian, związanych z przesunięciem np. zadań do realizacji w innych terminach, lub zmiany kwot, przypisanych do konkretnych zadań, w dopuszczalnych w umowie o dofinansowanie ramach finansowych. Czasem – na etapie realizacji projektu – okazuje się, że w kosztach kwalifikowalnych nie zostały ujęte wydatki konieczne do realizacji przedsięwzięcia. Można jednak zaradzić tej sytuacji. Dlatego warto pozostawać w stałym kontakcie z Instytucją Pośredniczącą lub Wdrażającą (dalej: IP lub IW) i na bieżąco informować o realizacji projektu oraz zgłaszać potencjalne zmiany odpowiednio wcześniej, by udało się w odpowiednich terminach przygotować aneks.

● Co zrobić w sytuacji, gdy beneficjent sam wykryje nieprawidłowości na etapie sprawozdawania wydatków?

– Wówczas powinien jak najszybciej zgłosić ten fakt do IP lub IW. Oczywiście, trzeba będzie ponieść konsekwencje tego faktu, czyli np. zwrócić z odsetkami ustawowymi środki, które zostały wydatkowane niezgodnie z harmonogramem – bo nie zostały tam uprzednio ujęte i nie sporządzono aneksu – lub wytycznymi i stają się wówczas tzw. kosztami niekwalifikowalnymi. W przypadku gdy nieprawidłowości dotyczą postępowania niezgodnie z Pzp, możliwa jest korekta finansowa, naliczona proporcjonalnie do kwoty objętej daną nieprawidłowością. W sytuacji gdy rażąco zostaną naruszone zapisy umowy o dofinansowanie, trzeba się liczyć z faktem rozwiązania umowy i w konsekwencji – koniecznością zwrotu dotacji z odsetkami ustawowymi. Ale znacznie gorszy – w przypadku bardzo poważnych nieprawidłowości – jest zakaz ubiegania się przez beneficjenta o nowe fundusze z innych programów lub tego samego programu UE przez kolejne trzy lata. Na szczęście takie przypadki są rzadkie.

Polecamy także: Rozliczanie i kontrola projektów unijnych w jednostkach sektora finansów publicznych

● Na jakie zagadnienia, oprócz dbania o zgodność realizowanego projektu z umową i wytycznymi, warto zwrócić uwagę np. na etapie zakończenia projektu i jego końcowego rozliczenia?

– Przez kolejne trzy lata (w przypadku projektów realizowanych przez przedsiębiorców) lub pięć lat (w przypadku instytucji publicznych) po zakończeniu realizacji zakresu rzeczowego projektu inwestycyjnego należy sprawozdawać wskaźniki rezultatu przedsięwzięcia, czyli efekty, jakie projekt powinien przynieść np. społeczności lokalnej lub odbiorcom danego produktu, który został stworzony w wyniku realizacji dofinansowanego przedsięwzięcia.

● Dziękuję za rozmowę.