Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne to odpowiednik emerytur pomostowych. Ile osób je pobiera?

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Dane ZUS

Liczbę osób pobierających świadczenia kompensacyjne i ich przeciętną wysokość zawarto w "Miesięcznej informacji o wybranych świadczeniach pieniężnych".

Z danych ZUS wynika, że w styczniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,7 tys. osób; przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3011,58 zł. W lutym 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,4 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3018,90 zł. W marcu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,2 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3578,72 zł. W kwietniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,1 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3561,09 zł. W maju 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 12,9 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3485,15 zł. W czerwcu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 12,6 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3495,44 zł. W lipcu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 12,4 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3497,30 zł. W sierpniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 12,1 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3509,12 zł. We wrześniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 11,8 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3806,62 zł. W październiku 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 12,5 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3917,60 zł. W listopadzie 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3727,58 zł.

W grudniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,1 tys. osób, przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3617,29 zł.

W grudniu 2022 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,7 tys. osób. Przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 3066,62 zł. W grudniu 2021 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 14,1 tys. osób. Wtedy przeciętna wysokość kompensówki wynosiła 2700,44 zł.

Kto może otrzymać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne?

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne są odpowiednikiem emerytur pomostowych dla nauczycieli. W grudniu 2023 r. emerytury pomostowe pobierało 40,8 tys. osób. Przeciętna wysokość pomostówki wynosiła 4624,72 zł.

Zgodnie z obowiązującą od 2009 r. ustawą o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, może ono być przyznawane nauczycielom mającym 30-letni staż pracy, w tym 20 lat pracy nauczycielskiej i pracującym na co najmniej jedną drugą etatu. Wiek uprawniający do świadczenia ma wzrastać w latach 2014-2032, począwszy od 55. roku życia aż do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Nauczyciel w latach 2021-2022 mógł otrzymać kompensówkę, jeśli ukończył 55 lat (kobieta) i 59 lat (mężczyzna). W latach 2023-2024 może ją otrzymać, jeśli ukończy 55 lat (kobieta) i 60 lat (mężczyzna). W latach 2025-2026 będzie mógł ją otrzymać, jeśli ukończy 56 lat (kobiety) i 61 lat (mężczyzna), w latach 2027-2028 – odpowiednio 57 lat i 62 lata, w latach 2029-2030 odpowiednio 58 lat i 63 lata, w latach 2031-2032 odpowiednio 59 lat i 64 lata.

Nauczyciele korzystający z kompensówek otrzymują takie same odprawy, jak przechodzący na normalne emerytury. Mogą także liczyć na identyczne świadczenia socjalne, co nauczyciele emeryci.

Co z dalszą pracą w szkole?

Obowiązuje ich jednak warunek: jeżeli pobierają świadczenie, to nie mogą dalej pracować w szkole, przedszkolu lub ośrodku (np. w niepełnym wymiarze godzin), nawet jeśli zajmowane stanowisko nie ma nic wspólnego z pracą dydaktyczną, pod sankcję zawieszenia świadczenia. Jeśli zaś nauczyciel podejmie inną pracę, niż w zawodzie, to będzie nadal mógł pobierać pieniądze z tytułu świadczenia.

W 2022 roku wprowadzono odstępstwa od tej zasady. Na mocy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, od 24 lutego 2022 r., czyli od napaści Rosji na Ukrainę, możliwe jest zatrudnienie na stanowisku pomocy nauczyciela lub nauczyciela w oddziale przygotowawczym dla uczniów z Ukrainy, nauczyciela pobierającego świadczenie kompensacyjne - bez utraty tego świadczenia. Możliwe jest też zatrudnienie bez utraty świadczenia kompensacyjnego nauczyciela języka polskiego lub nauczyciela prowadzącego dodatkową naukę języka polskiego, a także innego nauczyciela niż polonista, jeżeli w dniu nawiązania z nim stosunku pracy do szkoły uczęszcza co najmniej jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy, którego pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny. Przepisy te obowiązują do 31 sierpnia 2024 r.

Pieniądze na nauczycielskie świadczenia kompensacyjne nie pochodzą z odprowadzanych składek, ale z budżetu państwa.

Kalkulator nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego

ZUS na swojej stronie internetowej udostępnił specjalny kalkulator do wyliczenia wysokości nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Każdy nauczyciel może – wpisując swoje podstawowe dane – obliczyć prognozowaną dla niego wysokość świadczenia. (PAP)

Autorka: Danuta Starzyńska-Rosiecka
dsr/ mir/