Ubezpieczenia grupowe pracowników w jednostkach samorządu terytorialnego a przepisy ustawy o finansach publicznych

Kontrowersje w zakresie dopuszczalności zawierania m.in. przez jednostki samorządu terytorialnego umów ubezpieczenia grupowego pracowników wynikają  przede wszystkim z tego, że umowy takie mogą rodzić zobowiązania po stronie tychże jednostek np. w zakresie zapłaty składki stosownie do treści art. 808 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U.  z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm. dalej jako „kodeks cywilny”).

Zaznaczyć zaś należy, że wydatki publiczne mogą być ponoszone wyłącznie w zakresie wskazanym w budżecie lub planie finansowym jednostki stosownie do treści art. 44 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, a ponadto muszą być one przeznaczone na realizację ustawowych zadań danej jednostki ( art. 216 ust. 2 ustawy o finansach publicznych) oraz mieć wyraźną podstawę prawną (zob. opinia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku z 16 grudnia 2009 r., sygn. WK.0441/in./179il80/19123/2009, opinia Departamentu Reformy Finansów Publicznych Ministerstwa Finansów z 10 grudnia 2010 r. sygn. Rf1/033396/1123/ZWQ/2010/2891). W tym miejscu wskazać należy, iż wywodzenie uprawnienia do zawierania przez pracodawców samorządowych umów ubezpieczenia grupowego na rzecz swoich pracowników z odpowiednio stosowanych z mocy art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2008 r., Nr 223 poz.1458 ze zm.) art. 93 § 7 oraz art. 94 pkt 8 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy (t.j.: Dz. U. 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) wydaje się być wnioskowaniem zbyt daleko idącym.

Konsekwencją uznania potencjalnych wydatków jakie może rodzić dla jednostki samorządu terytorialnego umowa ubezpieczenia grupowego pracowników tejże jednostki za wydatki publiczne jest możliwość zakwalifikowania zawarcia takiej umowy za czyn stanowiący naruszenie dyscypliny finansów publicznych, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych  (Dz.U. z 2005 r., Nr 14, poz. 114, ze zm.).  W tym miejscu zaznaczyć należy, że zaciągniecie zobowiązania w rozumieniu powoływanego  nie musi oznaczać, że wydatek faktycznie został dokonany (zob. orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt BDF1/4900/121/129/11/3983, publ. LexPolonica nr 3846920), a co za tym idzie dla ewentualnej odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia grupowego bez znaczenia jest fakt,że jednostka nie dokonała żadnego wydatku w następstwie zawarcia tejże umowy.