Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nieprawidłowości w uchwałach jednostek samorządu terytorialnego dotyczących udzielania kredytów i pożyczek

Adam Błaszko
Rachunkowość budżetowa, nieprawidłowości
Rachunkowość budżetowa, nieprawidłowości
Limit, do którego jednostka może zaciągać zobowiązania finansowe, w których pojęciu mieszczą się kredyty i pożyczki oraz zobowiązania z wyemitowanych papierów wartościowych, zazwyczaj obligacji komunalnych, to - według wskazania ustawodawcy - ich suma. Suma ta wyraża się w kwocie określonej w uchwale budżetowej.

OPIS NIEPRAWIDŁOWOŚCI: Rada gminy w 2014 r. pod­jęła trzy uchwały w sprawie zaciągnięcia pożyczek i kredytów długoterminowych łącznie na kwo­tę 1 200 000 zł:

  • uchwała nr I/1/14 z 6 maja 2014 r. na kwotę 700 000 zł,
  • uchwała nr I/2/14 z 10 czerwca 2014 r. na kwotę 300 000 zł,
  • uchwała nr I/3/14 z 3 sierpnia 2014 r. na kwotę 200 000 zł,

Zgodnie z przepisem art. 89 rada gminy uzyskała opinię właściwej Regionalnej Izby Obrachunko­wej (dalej: RIO) o możliwości spłaty ww. zobowiązań. W uchwale budżetowej na 2014 r. przychody z tytułu zaciąganych pożyczek i kredytów wynoszą 1 150 000 zł.

Podejmując uchwałę nr I/3/14 z 3 sierpnia 2014 r. w sprawie zaciągnięcia kredytu długoterminowego, naruszono przepis art. 91 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp

KOMENTARZ: Zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 uofp, jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać kre­dyty i pożyczki na:

  • pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
  • finansowanie planowanego deficytu budżetu jednost­ki samorządu terytorialnego,
  • spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów,
  • wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Zaciągnięcie takiego zobowiązania wymaga podjęcia odrębnej uchwały przez organ stanowiący jednostki sa­morządu terytorialnego i ujęcia kwoty tych zobowiązań w uchwale budżetowej.

Zobacz również: Klasyfikacja budżetowa 2016

Przepis art. 91 ust. 1 uofp stanowi, że suma zaciąg­niętych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań z wy­emitowanych papierów wartościowych, o których mowa w art. 89 ust. 1 i art. 90 uofp, nie może przekroczyć kwo­ty określonej w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego. Dotyczy to oczywiście konkretnego roku budżetowego.

Limit, do którego jednostka może zaciągać zobowią­zania finansowe, w których pojęciu mieszczą się kredyty i pożyczki oraz zobowiązania z wyemitowanych papie­rów wartościowych, zazwyczaj obligacji komunalnych, to - według wskazania ustawodawcy - ich suma. Suma ta wyraża się w kwocie określonej w uchwale budżetowej.

Zgodnie z przepisem art. 211 ust. 5 uofp, uchwała budżetowa składa się z budżetu jednostki samorządu te­rytorialnego i załączników. Z kolei przepis art. 212 uofp wskazuje, że uchwała budżetowa określa m.in.:

  • łączną kwotę planowanych przychodów budżetu jed­nostki samorządu terytorialnego,
  • łączną kwotę planowanych rozchodów budżetu jed­nostki samorządu terytorialnego,
  • limit zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i po­życzek oraz emitowanych papierów wartościowych, o których mowa w art. 89 ust. 1 i art. 90 uofp,
  • kwotę wydatków przypadających do spłaty w danym roku budżetowym, zgodnie z zawartą umową, z tytu­łu poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostkę samorządu terytorialnego.

W opisywanym stanie faktycznym tzw. limit zobo­wiązań z tytułu zaciąganych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych, o którym mowa w art. 212 pkt 6 uofp, został przekroczony. Przepis ten łą­czy się bezpośrednio z regulacją wskazaną w art. 91 ust. 1 uofp, który stanowi, że suma zaciągniętych kredytów
i pożyczek oraz zobowiązań z wyemitowanych papierów wartościowych, o których mowa w art. 89 ust. 1 i art. 90 uofp, nie może przekroczyć kwoty określonej w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego.

W przedmiotowej sprawie kwota określonych uchwa­łami zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek jest 50 000 zł wyższa niż przewidziany w uchwale budżeto­wej limit. Przekroczenie limitu jest istotnym naruszeniem prawa.

Dla rozpatrywanej nieprawidłowości nie ma znacze­nia fakt, że organ wykonawczy gminy nie zawarł umów kredytowych na sumę wynikającą z podjętych uchwał, czyli że faktycznie przychody te nie były realizowane.

W takiej sytuacji nie suma faktycznie zaciągniętych zobowiązań, ale niezgodność pomiędzy zapisami uchwa­ły budżetowej a łączną kwotą zobowiązań z poszczegól­nych uchwał kredytowych jest kwalifikowana jako istot­ne naruszenie prawa. Naruszenie to dotyczy uchwały, w której limit ten zostanie przekroczony, czyli uchwały nr I/3/14 z 3 sierpnia 2014 r. na kwotę 200 000 zł.

Tym samym doszło do przekroczenia sumy zobowią­zań jednostki samorządu i niezgodności z planem przewi­dzianym w uchwale budżetowej.

Zasada uprzedniości budżetu zakłada, że wszelkie przychody i rozchody powinny być realizowane w kwo­tach przewidzianych w planie finansowym.

Realizacja przychodów nie oznacza jednak tylko wyłącznie faktycznego zawierania umów kredytowych, ale odnosi się do uprawnienia organu stanowiącego do podejmowania uchwał w sprawie planowania tego rodza­ju przychodów.

W tej sytuacji nie ma znaczenia fakt, że organ wyko­nawczy gminy nie zawarł umów kredytowych na sumę wynikającą z podjętych uchwał, ale na kwotę niższą, ponieważ w obrocie prawnym gminy pozostają uchwały, które dają podstawę do możliwości zawarcia dodatkowych umów kredytowych. Potencjalna możliwość zaciągnięcia takich zobowiązań stanowi sama w sobie zagrożenie dla przekroczenia limitów określonych w budżecie jednostki.

Wykładnia przepisu art. 91 ust. 1 uofp wskazuje, że ustalony obligatoryjny limit, będący sumą zaciągnię­tych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań z wyemito­wanych papierów wartościowych, jest nieprzekraczalny zarówno na etapie planowania i podejmowania zakreślo­nych nim zobowiązań, jak i na etapie realizacji budżetu.

Warto zauważyć, że organ nadzoru, jakim jest RIO, bada zachowanie powyższego limitu zarówno na etapie działalności nadzorczej, jak i w trybie opiniowania moż­liwości spłaty kredytu lub pożyczki czy wykupu papie­rów wartościowych w przypadku ubiegania się jednostki samorządu terytorialnego o pozyskanie środków z tych tytułów.

W celu wyeliminowania nieprawidłowości niezbędna jest uchwała rady gminy zwiększająca kwotę przychodów w budżecie z tytułu kredytów i pożyczek lub uchwała zmieniająca jedną ze wskazanych uchwał, zmniejszająca kwotę zaciąganego kredytu lub pożyczki, tak aby ich suma nie przekraczała kwoty określonej w budżecie.

OSOBY ODPOWIEDZIALNE: Ustalenie osób odpo­wiedzialnych za omawianą nieprawidłowość sprowadza się właściwie do odpowiedzi na pytanie, kto jest pod­miotem odpowiedzialnym za przebieg procedury le­gislacyjnej w jednostce.

Oprócz powszechnie obowiązujących przepisów pra­wa w tym zakresie, a więc w przypadku gminy - ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: ustawa o samorządzie gminnym), znaczenie mają tutaj zapisy sta­tutu gminy, a w szczególnych wypadkach także pozostałe przepisy wewnętrzne jednostki.

Zgodnie z przepisem art. 22 ust. 1 ustawy o samorzą­dzie gminnym, organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy określa statut gminy. Przepisem takim jest np. zarządzenie organu stanowiącego, tj. wójta gminy, ustanawiające procedurę legislacyjną w urzędzie gminy, która powinna zawierać regulacje w tym zakresie.

Projekt właściwej uchwały zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym przygotowu­je wójt jako organ wykonawczy. W praktyce czynności te wykonują pracownicy urzędu gminy, czyli jednostki orga­nizacyjnej obsługującej urząd wójta.

Projekt przygotowuje właściwa jednostka organizacyj­na urzędu gminy, np. referat (w praktyce odpowiedzialny za to pracownik referatu). Wskazane jest opiniowanie projektów aktów prawnych przez radcę prawnego.

Polecamy serwis: Nieprawidłowości

W większych jednostkach to właśnie dział prawny przygotowuje lub czynnie uczestniczy w przygotowaniu takiego projektu. Ze stosowną opinią radcy prawnego powinien on trafić pod obrady rady gminy w celu przed­stawienia na sesji. Sesję przygotowuje przewodniczący rady. Projekt uchwały powinien zostać przedłożony radzie wraz z uzasadnieniem, w którym należy wskazać potrzebę jej podjęcia.

Praktyka funkcjonowania gmin, szczególnie mniej­szych, wymusza niekiedy sytuację, gdy projekty uchwał o charakterze finansowym przygotowuje skarbnik gminy. Trudno uznać taką praktykę za niezgodną z prawem, o ile ma ona odzwierciedlenie w regulacjach wewnętrznych.

Trzeba jednak pamiętać, że skarbnikowi powinna być zapewniona fachowa pomoc w postaci obsługi komórki prawnej ewentualnie radcy prawnego.

W praktyce osobą odpowiedzialną na etapie przy­gotowania projektu uchwały w przedmiotowej spra­wie jest pracownik przygotowujący ten projekt.

Na etapie podejmowania uchwały trudno wskazać osobę odpowiedzialną, ponieważ przyjęcie uchwały jest kolegialną decyzją rady gminy.

Zgodnie z przepisem art. 14 ustawy o samorządzie gminnym, uchwały rady gminy zapadają zwykłą więk­szością głosów w obecności co najmniej połowy ustawo­wego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Nieprawidłowość powstała w wyniku nieuwzględnie­nia przy podjęciu uchwały o zaciągnięciu zobowiązania finansowego faktu przekroczenia limitu przewidzianego w uchwale budżetowej. W praktyce czuwać nad tym po­winien skarbnik gminy. Jego zachowanie można jednak rozpatrywać na gruncie odpowiedzialności dyscyplinar­nej/służbowej.

Wskazaną nieprawidłowość należy rozpatrywać tak­że w aspekcie odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Podstawą takiej od­powiedzialności są przepisy ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: ustawa o naruszeniu dyscypliny fi­nansów publicznych). Zgodnie z przepisem art. 15 ustawy o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, narusze­niem dyscypliny jest zaciągnięcie zobowiązania bez upo­ważnienia określonego:

  • uchwałą budżetową,
  • planem finansowym

albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia lub z naruszeniem przepisów dotyczących zaciągania zobo­wiązań przez jednostkę sektora finansów publicznych.

O odpowiedzialności można jednak mówić w przy­padku, gdy zobowiązanie zostanie faktycznie zaciągnięte. Samo podjęcie uchwały o zaciągnięciu zobowiązania przewyższającego kwotę określoną w uchwale budże­towej nie jest podstawą do pociągnięcia do takiej odpo­wiedzialności.

PODSTAWY PRAWNE

art. 89, art. 90, art. 91, art. 211, art. 212 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 885; ost.zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1146)
art. 14, art. 22 ust. 1, art. 30 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 594; ost.zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1072)
art. 15 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dy­scypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 168)

Polecamy serwis: Rachunkowość budżetowa

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Rachunkowość Budżetowa
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wynajem nieruchomości na cele mieszkaniowe a VAT
    Spór co do zakresu stosowania zwolnienia od VAT w odniesieniu do usług w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym sprawiał, że VAT zawarty w czynszu najmu płaconym przez gminę na rzecz wynajmującego, jako związany z wykonaniem usługi zwolnionej nie podlegał odliczeniu i był cenotwórczy dla finalnego korzystającego.
    Po podwyżkach kierowca miejskiego autobusu zarabia 4400 zł na rękę. Chciałby 6500 zł netto + premia
    W Krakowie kierowcy miejskich autobusów zarabiają na rękę 4–4,3 tys. zł, a po pół roku pracy mogą liczyć na więcej o ok. 400 zł netto.
    Odliczenie VAT przy organizacji niebiletowanych imprez kulturalnych
    Lato to ten okres roku, który sprzyja organizacji imprez plenerowych i promowaniu działalności kulturalnej. Jest to szczególnie istotne w 2022 r., w którym po dwóch latach ograniczeń związanych z pandemią COVID-19 działalność ta ma szansę powrócić w szerszym zakresie. Niestety, wiąże się to także z powrotem problemów, które istniały już przed pandemią, a wśród nich odliczeniem przez instytucje kultury VAT związanego z organizacją imprez niebiletowanych.
    Klasyfikacja budżetowa: część rozwojowa subwencji dla samorządów [rozporządzenie z 15 lipca 2022 r.]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 15 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych - poz. 1571
    Artur Soboń sugeruje: podwyżki w sferze budżetowej w 2023 r. będą wyższe niż 7,8 proc.
    Będziemy rozmawiać ze stroną społeczną o podwyżce dla urzędników w 2023 r. Na dziś nie powiedziałbym, że ta podwyżka skończy się na 7,8 proc. – powiedział w czwartek wiceminister finansów Artur Soboń, pytany podwyżki w sferze budżetowej.
    Soboń: dodatki do pelletu, oleju opałowego i gazu nie będą wynosiły 3000 zł. Każdy dodatek będzie miał inną wartość.
    Jeśli mamy różne paliwa, to oczywiście musi być zróżnicowanie - mówił wiceminister finansów Artur Soboń, pytany, czy dodatki dla gospodarstw ogrzewających się innym paliwem niż węgiel będą zróżnicowane. Jak dodał, nie ma żadnych przesłanek, by mówić, że czeka Polskę recesja.
    Jak uniknąć kary za niezłożenie deklaracji do CEEB do 30 czerwca 2022 r.?
    Ustawowy termin złożenia deklaracji dotyczących źródeł ciepła i spalania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) minął 30 czerwca 2022 r. Ale zapominalscy właściciele lub zarządcy budynków mogą uniknąć kary.
    W 2023 r. chcemy 1000 zł podwyżki dla urzędnika, a nie 300 zł. Dlaczego tylko dyrektor ma mieć więcej o 1,5 tys. zł [Wywiad]
    Dla każdego urzędnika po 1 tys. zł od stycznia. Inaczej dojdzie do paraliżu państwa, bo ludzie lawinowo odchodzą, a w urzędach mamy po kilkadziesiąt wakatów. Niemal połowa ogłoszeń o naborach nie jest rozstrzygana, bo albo nikt się nie zgłasza, albo pojawia się osoba bez kwalifikacji.
    Kiedy mieszkańcy miast mogą otrzymać zwrot opłaty za śmieci?
    Opłaty śmieciowe do zwrotu; prokuratura zaleca samorządom stosowanie ordynacji podatkowej.
    Czy można przenieść decyzję o legalizacji samowoli budowlanej?
    Powszechna jest praktyka przenoszenia decyzji o legalizacji samowoli budowlanej na wniosek inwestora.
    Jakich błędów unikać w uchwałach o ułatwieniu handlu rolnikom?
    Od 1 stycznia 2022 r. samorządy zostały obciążone nowymi obowiązkami związanymi z ułatwieniami prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wiązało się to m.in. z podjęciem stosownych uchwał - w tym określających zasady prowadzenia takiego handlu.
    Czy gmina może pozyskać dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Czy przedsiębiorstwo wodociągowe może udostępnić gminie dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Ustawa o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia - na czym polega nowelizacja przepisów?
    Ostatnia nowelizacja ustawy o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia m.in. istotnie podwyższyła wskaźniki służące ustalaniu tych minimalnych wynagrodzeń.
    Morawiecki: 4 mld zł dla 1300 gmin w ramach programu dla terenów popegeerowskich
    Ponad 1300 gmin skorzysta na Programie Inwestycji Strategicznych dla terenów popegeerowskich. 4 mld złotych zostaną przeznaczone na wsparcie 1871 inwestycji na tych terenach.
    Pensja brutto 5500 zł, to netto 5078,81 zł z dopłatą 1000 zł do urlopu z ZFŚS
    Pytanie: Pensja brutto 5500 zł. Pracownik dostał dopłatę 1000 zł z ZFŚS do wypoczynku. Ile otrzyma pensji netto?
    Zakwaterowanie uchodźców a zwolnienie z podatku od nieruchomości
    Czasem, w którym wzrasta w gminach zainteresowanie tematyką podatków i opłat lokalnych, jest zazwyczaj przełom trzeciego i czwartego kwartału roku. Wówczas muszą one zdecydować, czy kierując się wzrostem stawek maksymalnych podatków i opłat lokalnych, podejmą nowe uchwały podatkowe na kolejny rok, a także, czy zdecydują się na wprowadzenie na swoim terenie fakultatywnych opłat albo nowych zwolnień przedmiotowych.
    Ewidencja księgowa gruntów w użytkowaniu wieczystym
    Jakie zastosować konto bilansowe lub pozabilansowe dla gruntów w użytkowaniu wieczystym, od których jednostka samorządu terytorialnego płaci do starostwa opłaty roczne?
    Wzory na obliczenie pensji netto z wynagrodzenia brutto [5 kroków. Przykład]
    Artykuł przedstawia ogólny wzór obliczania pensji netto z wynagrodzenia brutto wraz z przykładem zastosowania algorytmu obliczeń. Obliczeń dokonujemy w 5 krokach.
    Czy gmina może ustalić opłatę za eksploatację cmentarza?
    Czy wójt (burmistrz, prezydent miasta) w zarządzeniu w sprawie wysokości opłat za usługi cmentarne pobierane na terenie gminy (miasta) może ustalić opłaty "za eksploatację cmentarza" - m.in. przy pochówku, ekshumacji zwłok oraz przy pracach kamieniarskich dotyczących nagrobka?
    3800 brutto i nagroda jubileuszowa, to 5428,91 netto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Lista płac, gdy pracownik otrzymał nagrodę jubileuszową - to przykład nr 32 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    Jakie są zasady stosowania pełnomocnictw do sprawowania zarządu mieniem gminy
    Pytanie: Co zrobić w następującej sytuacji. Wójt gminy nie udzielił kierownikom podległych jednostek budżetowych (szkół, ośrodka pomocy społecznej) i samorządowych zakładów budżetowych (zakładu gospodarki komunalnej, zakładu gospodarki mieszkaniowej) pełnomocnictw do sprawowania zarządu mieniem gminy, w które wyposażono te jednostki organizacyjne. Kierownicy jednostek działali mimo to, zawierając umowy związane z bieżącym prowadzeniem działalności statutowej swoich jednostek - w tym dotyczące zbywania, nabywania, wynajmowania i wydzierżawiania składników mienia komunalnego.
    Zwrot opłaty za zezwolenie na sprzedaż alkoholu w przypadku likwidacji sklepu
    Pytanie: Czy przedsiębiorcy, który uiścił w styczniu I ratę za zezwolenie na sprzedaż alkoholu w sklepie, przysługuje zwrot części środków, jeśli w marcu złożył rezygnację z korzystania z zezwolenia? Powodem rezygnacji była likwidacja sklepu.
    Jak obliczyć podatek od deszczu [przykład obliczeń, wzór]
    Sposób obliczania tzw. podatku od deszczu reguluje art. 272 ust. 8 Prawa wodnego. Wysokość tej opłaty gmina ustala jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 x wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej wyrażonej w m2 oraz czasu wyrażonego w latach.
    Wyliczenia MF wysokości PIT za 2022 r. i 2021 r. dla 100 pensji brutto według zasad od 1 lipca 2022 r.
    Wyliczenia MF: Pracownik z pensją brutto 3200 zł zapłaci mniejszy PIT za 2022 r. o 2014 zł. Dla pensji 12 000 zł brutto zmniejszenie PIT wyniesie 5068 zł. Dla pensji 50 000 zł brutto miesięcznie podwyżka rocznego PIT za 2022 r. to 29 039 zł.
    Od pensji 3700 - 3800 zł brutto podatnik zł zapłaci niższy PIT o 1871 zł - 1843 zł [obliczenia MF od 1 lipca 2022 r.]
    Pracownik z pensją 3700 zł brutto zapłaci w 2022 r. mniejszy podatek PIT o 1871 zł. Pracownik z pensją 3800 zł brutto zapłaci mniejszy podatek o 1843 zł.