Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2019-2022

Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2019-2022. / fot. Fotolia
Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2019-2022. / fot. Fotolia
Publikujemy opinię prof. Stanisława Gomułki dotyczącą Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2019-2022.

Przygotowywany od kilku miesięcy przez Ministerstwo Finansów kluczowy dokument czteroletniego planu finansowego rządu musiał być w ostatnich kilku tygodniach zmieniony znacząco w reakcji na wyborczy pakiet pięciu inicjatyw prezesa partii rządzącej. W rezultacie, powstał plan, który jest odważną próbą pogodzenia interesu wyborczego PiS z interesem długofalowym kraju. Ten kompromis został zbudowany na fundamencie szeregu optymistycznych założeń oraz przesuwania rozwiązywania problemów z „tu i teraz” na dalszą przyszłość.

Tak zwana 13-ta emerytura lub renta ma być wypłacona tylko w roku 2019, tuż przed wyborami do Sejmu i Senatu. Wyborcza motywacja tego wydatku publicznego jest zatem ewidentna. Nowe dodatki 6000 zł rocznie na pierwsze dziecko w wieku do lat 18 mają dotyczyć wszystkich rodzin, niezależnie od ich dochodów, i być wypłacane począwszy od połowy 2019 r. Koszt tej inicjatywy wydatkowej to 9,6 mld zł już w 2019 r., a w kolejnych latach ok. 20 mld zł rocznie. Zatem, poszerzony w ten sposób program Rodzina 500 Plus będzie kosztował w 2020 r. i później nieco ponad 40 mld zł, czyli około 2% PKB. Rząd początkowo wiązał ten program z zadaniem przeciwdziałania spadkowi liczby ludności. Jak dotąd, efekt demograficzny programu jest jednak praktycznie zerowy. W obecnym dokumencie o tym celu już się więc nie wspomina. Cele tego bardzo kosztownego programu, bodaj – w relacji do PKB – najbardziej kosztownego w całej UE, są w roku wyborczym ewidentnie polityczne.

Plan przewiduje likwidację OFE. Ta likwidacja oznacza bezpośrednią pomoc dla budżetu państwa, szacowaną przez Min. Finansów na nieco ponad 19 mld zł, ale rozłożoną tylko na lata 2020 i 2021, więc ma pomóc w finansowaniu w tych dwóch latach obietnic wyborczych. Rząd mógł przejąć wszystkie 162 mld zł, poprzez przesunięcie ich w całości do ZUS-u, np. do Funduszu Rezerwy Demograficznej (FRD), ale tego na szczęście nie proponuje. Nie wiadomo jednak, ile z sumy 162 mld zł trafi do FRD, a ile na prywatne, indywidualne konta emerytalne (IKE). Rząd zakłada, że około 80% trafi do IKE. Wprowadzenie „opłaty przekształceniowej” w wysokości 15% tylko od środków przekazywanych do IKE może zachęcić członków OFE do wyboru ZUS-u dla swoich środków. Środki przejęte przez ZUS trzeba traktować jako rezerwę budżetową rządu. Przejmowane środki są niemal całkowicie w formie akcji przedsiębiorstw. ZUS potrzebuje środków płynnych, więc może pojawić się na giełdzie nowa podaż akcji. Im większa ta podaż tym lepiej dla rządu i finansów publicznych na krótką metę, ale gorzej dla prywatnych właścicieli akcji oraz przyszłych podatników i emerytów.

Rząd wraca do propozycji likwidacji górnego limitu na składki emerytalne, co da ZUS-owi, a pośrednio budżetowi, przez szereg lat około 5-7 mld rocznie. Organizacje przedsiębiorców miały zdecydowanie negatywną opinię o tej propozycji. Do czasu pojawienia się „piątki” Kaczyńskiego rząd dawał do zrozumienia, że z tej propozycji zrezygnuje.

MF zakłada dalsze, bardzo znaczne efekty uszczelniania w systemie podatkowym – 7,4 mld zł w 2019 r. i dodatkowe 9,7 mld zł w 2020 r., czyli łącznie aż około 17 mld zł od roku 2020. Ta bardzo optymistyczna prognoza wskazuje na to, że ujemne efekty zjawiska procykliczności w podatku VAT są ignorowane. Tymczasem dane MF za pierwsze trzy miesiące 2019 r. pokazują znaczne odchylenie w dół wpływów z podatku VAT, nawet lekki spadek w porównaniu z I kw. 2018 r. Pojawienie się tej optymistycznej prognozy wydaje się być kolejną reakcją obronną minister finansów na polityczny pakiet wydatkowy prezesa Kaczyńskiego.

Zakłada się optymistycznie, chociaż nie ewidentnie nierealistycznie, że wzrost PKB będzie nadal szybki. Rząd zakłada bowiem, że tempo wzrostu PKB wyniesie 4,0% w 2019 r.; 3,7% w 2020 r.; 3,4% w 2021 r. oraz 3,3% roku 2022. Tę optymistyczną ścieżkę wzrostu przyjmuje się pomimo tego, że analitycy MF oceniają, iż poziom PKB był już w 2018 r. o 1,6% powyżej potencjalnego poziomu, w porównaniu z nadwyżką 0,5% w skali całej UE. Ta nadwyżka 1,6% ma być utrzymana w roku 2019. Szacunek MF jest ważną informacją, ponieważ wskazuje na oficjalną ocenę dużej skali prawdopodobnego obniżenia tempa wzrostu PKB w latach 2020-2022.

Analitycy MF założyli możliwość wzrostu liczby pracujących (teraz 16,5 mln osób) o 0,2% w 2019 r., utrzymanie tej liczby w kolejnych latach bez zmian, pomimo spadku podaży pracy o około 0,5 mln osób w wyniku obniżenia oficjalnego wieku emerytalnego oraz kontynuację dobrej koniunktury zagranicznej w najbliższych latach. Dokument rządowy nie zauważa, że bez napływu pracowników z Ukrainy i innych krajów w ostatnich kilku latach, w skali około 1,5 mln osób, PKB Polski byłby o około 10% niższy niż jest teraz, z niesłychanie negatywnymi skutkami dla stanu i stabilności finansów państwa. Plan rządowy ignoruje możliwość znacznego zmniejszania się liczby pracowników zagranicznych w Polsce. Takie zmniejszenie przełożyłoby się bowiem na znacznie mniejsze dochody podatkowe. 

Tych optymistycznych założeń jest (bez uwzględnienia tzw. działań jednorazowych) wzrost deficytu całego sektora finansów publicznych z poziomu 0,4% PKB w 2018 r. do 1,7% w roku 2019, ale tylko 0,9% w 2020 r., 0,5% w 2021 r. oraz 0,7% w roku 2022. W ten sposób, potencjalne, poważne problemy fiskalne rządu i państwa zostały przesunięte w czasie o kilka (2 – 5?) lat. Omawiany dokument zakłada ponadto, także bardzo optymistycznie, że nie będzie w przyszłości wzrostu udziałów w PKB ani wydatków na zdrowie, ani na szkolnictwo. Zakłada też silny spadek tempa wzrostu PKB dopiero w dłuższej perspektywie.

Dla przedsiębiorców i ekonomistów ważne są przewidywania rządu dotyczące inwestycji. Dotychczasowa polityka rządu promowała wzrost konsumpcji kosztem inwestycji. Czy tak ma być nadal? Pojawienie się pakietu Kaczyńskiego oznacza jednoznacznie kontynuację tej polityki. W dokumencie WPFP prognozuje się, że w 2019 r. udział nakładów na środki trwałe sektora prywatnego w PKB wyniesie 13,9%, czyli mniej więcej tyle samo, co w roku 2018. Według opublikowanego ostatnio raportu ośrodka analitycznego fDi Markets z grupy Financial Times, w 2018 r. bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce wyniosły 15,3 mld dol., czyli według średniego kursu dolara w roku 2018, około 56 mld zł. To 2,7% PKB, wobec średnio około 3,3% PKB w latach 1995-2015. Zatem, prywatne polskie inwestycje brutto w środki trwałe w 2018 r. stanowiły zaledwie 11,2% PKB. Udział tych nakładów był znacząco (o około 1 pp.?) niższy w roku 2018 niż w latach poprzednich. W dodatku, znaczna część tych inwestycji to nakłady na budownictwo mieszkaniowe, których udział w PKB ma w ostatnich latach prawdopodobnie tendencję rosnącą.

Według omawianego dokumentu rządowego, łączne nakłady brutto na środki trwałe wyniosły w Polsce 18,7% PKB w 2018 r. i wyniosą 18,6% PKB w roku 2019. Udział inwestycji publicznych w PKB w latach 2008-2015 wyniósł 4,9%, ale tylko 3,9% w latach 2016-2018. Silny spadek udziału miał miejsce w latach 2016 i 2017, natomiast w 2018 r. miał miejsce silny wzrost tego udziału, do poziomu około 4,8% PKB, czyli do poziomu średniego w latach 2008-2015.

Głównym celem „Planu Morawieckiego” sprzed trzech lat było podniesienie udziału wszystkich nakładów, prywatnych (krajowych i zagranicznych) oraz publicznych, na inwestycje w środki trwałe do 25% PKB, przy równoczesnym zmniejszeniu roli inwestycji zagranicznych oraz finansowania UE. O tym ważnym celu, z punktu widzenia długofalowego interesu kraju, omawiany dokument nawet nie wspomina.

Taki WPFP jest najwyraźniej akceptowalny politycznie dla Jarosława Kaczyńskiego, któremu zapewne zależy przede wszystkim na utrzymaniu PiS przy władzy przez przynajmniej kolejną kadencję, a merytorycznie może być akceptowalny dla minister finansów, której zależy prawdopodobnie przede wszystkim – jak zwykle ministrom finansów – na niedopuszczeniu do przekroczenia przez dług publiczny konstytucyjnego limitu 60% PKB. Wiele założeń tego kompromisowego planu jest obarczone wysokim ryzykiem w odniesieniu do dochodów i wydatków budżetu państwa w roku 2020 i później. Ryzyko przekroczenia przez deficyt sektora finansów publicznych unijnego limitu 3% PKB przez szereg lat jest w rezultacie duże, ale ryzyko przekroczenia przez dług publiczny konstytucyjnego limitu 60% PKB wydaje się być stosunkowo umiarkowane w dłuższej perspektywie, w najbliższych latach niewielkie.

prof. Stanisław Gomułka

główny ekonomista BCC

minister finansów w Gospodarczym Gabinecie Cieni BCC

członek Narodowej Rady Rozwoju

Instrukcje księgowego
Instrukcje księgowego – książka z aktualizacjami w serwisie online

Zawiera zestaw 96 aktualnych instrukcji objaśniających wybrane procedury podatkowe, księgowe, kadrowe oraz z dziedziny prawa cywilnego i gospodarczego. Instrukcje w serwisie są powiązane z kalkulatorami, formularzami, wskaźnikami, materiałami wideo i aktami prawnymi.

Teraz 17% taniej!
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wójt, burmistrz i prezydent miasta bez podwyżek w 2023 r. [JST]
    Z przyjętego przez rząd projektu ustawy okołobudżetowej na 2023 rok wynika, że nie wzrosną maksymalne stawki wynagrodzenia osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Nie będzie więc podwyżek dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w 2023 r.
    Wzór: Oświadczenie o przestrzeganiu tajemnicy skarbowej w gminach [PRB]
    Wzór przyrzeczenia zachowania tajemnicy skarbowej.
    Jak główny księgowy może uwolnić się od odpowiedzialności za manko w kasie? [PRB]
    Zewnętrzna kontrola wykazała manko w kasie jednostki - wynoszące 5000 zł. Powstało ono w wyniku wypłacenia z kasy gotówki bez dowodów źródłowych na ustne polecenie głównego księgowego. Gotówkę pobrał sam główny księgowy (1000 zł) oraz po 1000 zł - czterech innych pracowników jednostki. Wypłata z kasy nie została udokumentowana dowodami kasowymi. Pobranie gotówki było potwierdzone jedynie w zeszycie prowadzonym przez głównego księgowego. Tam każdy z pracowników pokwitował przyjęcie gotówki - z tym że złożyli tylko nieczytelne parafki. Kto powinien pokryć ten niedobór - kasjer jako osoba materialnie odpowiedzialna czy główny księgowy?
    Catering w szkole - klasyfikacja budżetowa
    Jaka klasyfikacja budżetowa wyżywienia uczniów, gdy szkoła korzysta z cateringu?
    Stypendium szkolne a kryterium dochodowe
    Stypendium szkolne. Jak liczy się kryterium dochodowe przy udzielaniu stypendium szkolnego?
    Urzędy będą składać nowy raport o tym jak oszczędzały energię. Cel 10% oszczędności wobec lat 2018 – 2019 [Ustawa]
    Obowiązek oszczędzania 10% energii przez urzędy wprowadza ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej. 29 września 2022 r. uchwalił ją Sejm.
    RIO: nie można przyznać dodatków specjalnych bez określenia, na czym polega zwiększenie obowiązków
    Pracownikom urzędu gminy przyznawano dodatki specjalne bez określenia, na czym miało polegać zwiększenie obowiązków służbowych. RIO w Warszawie uznała to za nieprawidłowość i zawnioskowała o przestrzeganie przepisów.
    Jak ująć w budżecie gminy dodatki energetyczne [pellet, drewno, gaz LPG, olej]
    Środki przekazywane gminom na wypłatę dodatków energetycznych nie stanowią dotacji celowej z budżetu państwa - uważa Wojciech Lachiewicz, członek kolegium RIO w Krakowie. Specjalnie dla czytelników Serwisu Samorządowego PAP ekspert przygotował wyjaśnienia, które ułatwią zaplanowanie w budżetach gmin środków na dodatki energetyczne i węglowe oraz zarządzanie nimi.
    PIP: Czy można przenieść urlop do innego pracodawcy?
    PIP: Przeniesienie urlopu do innego pracodawcy jest niemożliwe
    Kielce szukają 30 kierowców za 3738,19 zł netto (w tym premie). Jest też dopłata do kolonii dla dzieci
    Obecnie w kieleckim MPK zatrudnionych jest około 380 kierowców. Zarobki oscylują wokół 5 tys. złotych brutto miesięcznie (w tym premie). Netto to 3738,19 zł. Dodatkowo płatna jest praca w niedziele i dni świąteczne. Pracownicy mogą też liczyć na pakiet socjalny m.in. kolonie dla dzieci.
    618,24 zł/MWh – maksymalna stawka za prąd dla teatrów, szpitali, szkół w 2023 r. [Pomoc gminom]
    618,24 zł/MWh – taka ma być maksymalna stawka za prąd dla jednostek samorządu terytorialnego.
    KRD: 630 tys. podmiotów jest winnych gminom 12,4 mld zł [Raport]
    W KRD wpisano 630 tys. konsumentów i firm z zaległościami wobec gmin na 12,4 mld zł.
    PIP: Czy w trakcie choroby można z pracownikiem podpisać nową umowę o pracę?
    W trakcie zwolnienia lekarskiego pracownika można z nim zawrzeć nową umowę o pracę.
    Odpis na ZFŚS w 2023 r. [projekt ustawy]
    Rząd nie planuje zmiany podstawy odpisu na ZFŚS w 2023 r. Ma być naliczany od 4434,58 zł. W efekcie w 2023 r. odpis podstawowy na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach wyniesie 1662,97 zł.
    Wypowiedzenie umowy pracownika samorządowego a koszty szkoleń
    Czy pracownika samorządowego po wypowiedzeniu umowy o pracę można obciążyć kosztami szkolenia?
    Czy będzie ogólnopolski obowiązek stosowania worków biodegradowalnych na odpady?
    Worki biodegradowalne na odpady – odpowiedź na interpelację.
    Sejm zmiany: refundacja dowozu do szkół i dotacja podręcznikowa
    Refundacja dowozu do szkół i dotacja podręcznikowa. Sejm zmienił sposób obliczania kwoty refundacji rodzicom dowozu do placówek oświatowych dzieci z niepełnosprawnościami, a kwot dotacji podręcznikowej zostanie w tym roku zwiększona o 67 mln zł.
    Jak zaksięgować sprzedaż złomu w szkole?
    Jakie dokumenty od strony księgowej należy przygotować, sprzedając złom w szkole? Złom pochodzi z likwidacji składnika majątku. Czy powinno się wystawić tylko fakturę sprzedaży i następnie prawidłowo ją zaksięgować? Jak wystawić fakturę za sprzedaż złomu (15 000 zł)? Jaką stawkę VAT zastosować, jaki paragraf klasyfikacji budżetowej i konto przychodów, czy musimy zastosować mechanizm podzielonej płatności?
    Skutki odmowy podpisania umowy z powodu inflacji
    Jednostka samorządu terytorialnego jako zamawiający ma problem z wykonawcą, który uchylił się od zawarcia umowy. Powodem jest wzrost cen spowodowanych inflacją, co - zdaniem wykonawcy - uniemożliwia wykonanie remontu drogi gminnej (przy zamówieniu stosowany był podstawowy tryb udzielenia zamówienia). Jednocześnie wykonawca skierował prośbę do wójta gminy o zwrot wadium z powodu trudnej sytuacji firm i złej kalkulacji oferty. Czy w takiej sytuacji wójt może spełnić prośbę wykonawcy?
    Morawiecki: obowiązkowa oszczędność prądu w urzędach o 10% od 1 X 2022 r. Jak samorządy oszczędzają?
    Administracja rządowa i samorządowa jest zobowiązana do zmniejszenia zużycia prądu o 10 proc. od 1 października 2022 r. - powiedział kilka tygodni temu premier Mateusz Morawiecki podczas konferencji prasowej. Okazuje się, że samorządy już od dawna przymierzają się do oszczędności prądu.
    Środki trwałe w księgach rachunkowych jednostek budżetowych [Akademia Budżetowa - szkolenie]
    SZKOLENIE ONLINE: Środki trwałe w księgach rachunkowych jednostek budżetowych - ZAPISZ SIĘ JUŻ DZIŚ
    3490 zł brutto, to netto 2709,48 od 1 stycznia 2023 r. 3600 zł brutto, to 2783,86 zł netto od 1 lipca 2023 r. [pensja minimalna 2023 r.]
    3490 zł brutto, to netto 2709,48 od 1 stycznia 2023 r. Kolejna podwyżka pensji minimalnej w połowie 2023 r. Pensja minimalna 3600 zł brutto, to 2783,86 zł netto od lipca 2023 r.
    DGP: W 2023 r. pensja minimalna, to 3450 zł od stycznia i 3500 zł od lipca
    "Dziennik Gazeta Prawna": rekordowa podwyżka minimalnego wynagrodzenia.
    NSA: Czy sklep monopolowy może sprzedawać przez Internet? [Przełomowy wyrok]
    Firm nie może stracić koncesji za sprzedaży alkoholu ze stacjonarnego punktu np. przez stronę w sieci.
    MF: Jak zakwalifikować jednorazowe świadczenia na start dla nauczyciela? [Odpowiedź dla PRB]
    Jak należy klasyfikować wydatki z tytułu wypłaty jednorazowego świadczenia na start dla nauczyciela? Czy właściwy będzie paragraf 302 "Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń" czy paragraf 401 "Wynagrodzenia osobowe pracowników"? Czy ma tu znaczenie, że dodatek na start nie jest wymieniony w składnikach wynagrodzenia nauczycieli w art. 30 ust. 1 Karty Nauczyciela.