Potrącenia alimentów z diet z tytułu podróży służbowych

Pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową (art. 77⁵ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy). Rodzaj należności i ich wysokość oraz zasady rozliczania reguluje rozporządzenie z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Mogą je stosować również inni pracodawcy, o ile nie unormowali kwestii delegacji we własnych przepisach płacowych lub umowach o pracę, z zastrzeżeniem, że diety krajowa i zagraniczna za dobę podróży nie mogą być niższe niż dieta za dobę wyjazdu krajowego dla pracownika jednostki budżetowej.

Z tytułu podróży krajowej oraz zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują:

1) diety;

2) zwrot kosztów:

a) przejazdów,

b) dojazdów środkami komunikacji miejscowej,

c) noclegów,

d) innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb.

Należności delegacyjne nie stanowią wynagrodzenia, co oznacza, że nie podlegają egzekucji, z pewnym wyjątkiem. Mianowicie, od 11 stycznia 2019 r., po zmianie przepisów, egzekucji nie podlega 50% kwot diet przysługujących z tytułu podróży służbowych - jeżeli ma ona na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (art. 831 § 1 pkt 1a ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego).

Podobne uregulowanie obowiązuje w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie podlega bowiem egzekucji administracyjnej 50% kwot diet otrzymanych na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Powyższe ograniczenie ma zastosowanie wyłącznie do diet, a więc zryczałtowanego zwrotu kosztów żywieniowych, a w przypadku delegacji zagranicznych - także innych drobnych wydatków. Natomiast nadal wolne od egzekucji są zwroty kosztów przejazdów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, noclegów i innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb.

Reasumując, tylko diety z tytułu podróży służbowych podlegają egzekucji alimentacyjnej w wysokości 50%.

Przykład

W marcu pracownik przebywał 3 dni w podróży służbowej na terenie kraju. Oprócz stawki zasadniczej 2570 zł, dodatku za staż pracy 179,90 zł, pracownik otrzymał dietę równą 90 zł i zwrot wydatków na przejazdy koleją 120 zł oraz noclegi - 240 zł. Pracownik ma zajęcie komornicze alimentacyjne na łączną sumę ponad 6000 zł. W razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą być dokonane:

1) do wysokości 3/5 wynagrodzenia za pracę (netto), bez zachowania kwoty wolnej;

2) do wysokości 1/2 diety z tytułu podróży służbowej.

Należności delegacyjne są zwolnione zarówno ze składek na ZUS, jak i z podatku dochodowego.

LISTA PŁAC	MARZEC 2019
a) Wynagrodzenie zasadnicze b) Dodatek stażowy c) Diety za podróż służbową d) Pozostałe należności podróżne	2 570,00 zł 179,90 zł 90,00 zł 360,00 zł
Podstawa wymiaru składek społecznych (a + b)	2 749,90 zł
Składki: emerytalna 9,76% rentowa 1,5% chorobowa 2,45%	268,39 zł 41,25 zł 67,37 zł
Razem składki finansowane przez pracownika	377,01 zł
Podstawa wymiaru składki zdrowotnej	2 749,90 zł - 377,01 zł = 2 372,89 zł
Składka zdrowotna: do ZUS 9% do odliczenia od zaliczki na podatek 7,75%	213,56 zł 183,90 zł
Podstawa opodatkowania	2 749,90 zł - 377,01 zł - 111,25 zł = 2 262 zł
Zaliczka na podatek: obliczona do urzędu skarbowego	(2 262,00 zł × 18%) - 46,33 zł = 360,83 zł 360,83 zł - 183,90 zł ≈ 177,00 zł
Kwota netto	2 749,90 zł - 377,01 zł - 213,56 zł - 177,00 zł = 1 982,33 zł
Kwota graniczna potrącenia	3/5 × 1 982,33 zł = 1 189,40 zł
Kwota wynagrodzenia do wypłaty po potrąceniu	1 982,33 zł - 1 189,40 zł = 792,93 zł
Potrącenie z diety	1/2 × 90,00 zł = 45,00 zł
Łączny dochód do wypłaty	792,93 zł + 45,00 zł + 360,00 zł = 1 197,93 zł

PODSTAWY PRAWNE

• art. 831 § 1 pkt 1 i 1a ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1360; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 60)

• art. 8 § 1 pkt 10 i 10a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314; ost.zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 2193)

• art. 87 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 917; ost.zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 2244)

• § 2 rozporządzenia z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 167)

©℗

IZABELA NOWACKA

ekonomista, specjalizuje się w prawie pracy, ubezpieczeniach społecznych i prawie podatkowym; autor licznych publikacji z zakresu rozliczania płac