Jakie zmiany czekają lekarzy rezydentów w 2018 roku?

Kim są lekarze rezydenci?

W Polsce prawo wykonywania zawodu lekarza przysługuje osobom, które:

• ukończyły 6- letnie studia medyczne,
• uzyskały pozytywny wynik z Lekarskiego Egzaminu Końcowego,
• a także odbyły 13- miesięczny staż podyplomowy- jest to rodzaj stażu zawodowego, którego celem jest pogłębienie wiedzy teoretycznej i praktyczna nauka zawodu, kończy się on kolokwium.

Dopiero po spełnieniu łącznie wszystkich powyższych warunków młody lekarz uzyskuje pełne prawo wykonywania zawodu. Niestety mimo uzyskania tego tytułu jego możliwości w zakresie  podejmowanej pracy i rozwoju są ograniczone, dlatego musi się specjalizować. Specjalizacja nie jest wprawdzie obowiązkiem lekarza, prawo nie wymaga od lekarza specjalizacji, ale w praktyce jest to konieczność. Obecnie w niemal każdym zawodzie potrzebujemy specjalistów, podobnie jest z lekarzami, jeśli chcą rozwinąć swoją karierę i uzyskać lepsze zarobki muszą zostać: okulistami, pediatrami, neurologami, anestezjologami itd. Tytuł zwykłego lekarza w dzisiejszych czasach już nie wystarcza, trzeba być ekspertem w jakieś dziedzinie.

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Rezydentura

Lekarze, którzy chcą uzyskać specjalizację przechodzą postępowanie kwalifikacyjne. Należy podkreślić, że decydującą rolę na tym etapie ma wynik z Lekarskiego Egzaminu Końcowego to on decyduje o tym czy lekarz dostanie się na wybraną specjalizację. Jeśli przejdzie pomyślnie postępowanie kwalifikacyjne i uzyska miejsce na wybraną specjalizację to rozpoczyna się jego szkolenie specjalizacyjne i otrzymuje statut rezydenta.

Rezydentura trwa od 4 do 6 lat, czas jej trwania zależy od rodzaju wybranej specjalizacji. Należy podkreślić, że osoby, które rozpoczynają specjalizację mają około 26 albo 27 lat, więc ich nauka trwa bardzo długo, można powiedzieć, że naprawdę lekarze uczą się przez całe życie.

Zatrudnianie i zwalnianie lekarzy rezydentów

Należy podkreślić, że rezydentura to uprzywilejowany tryb odbywania specjalizacji, ponieważ lista miejsc na daną specjalizację jest ograniczona, dlatego statut rezydenta uzyskują tylko najlepsi młodzi lekarze. Pozostali lekarze, którzy chcą uzyskać specjalizację, a nie udało im się uzyskać statusu rezydenta mogą kształcić się w tzw. trybie pozarezydenckim: w postaci etatu lub wolontariatu. Ze względu, że rezydenci to swoista elita wśród młodych lekarzy, najlepsi z najlepszych dlatego ustawodawca zastrzegł dla nich pewne ułatwienia.

Po pierwsze rezydenci odbywają specjalizację na podstawie umowy o pracę, zawartą z jednostką prowadzącą specjalizację. Jest to obowiązek, który został nałożony na jednostki prowadzące specjalizację, dlatego w skrajnych sytuacjach jeśli uchybiały by powyższemu obowiązkowi rezydentowi przysługuje prawo do wystąpienia do sądu z roszczeniem o zawarcie takiej umowy. Należy podkreślić, że podstawowym celem rezydentury jest podniesienie kwalifikacji zawodowych lekarzy i wykształcenie kadry specjalistów, którzy w przyszłości będą leczyć Polaków. Rezydentura ma na celu zapewnienie społeczeństwu specjalistów dlatego ustawodawca wprowadził wymóg zawarcia z nimi umowy o pracę. Umowa taka daje bowiem młodym lekarzom stabilność, pewność zatrudnienia i pozwala skupić się na odbywaniu rezydentury i nauce. Dlatego wypowiedzenie umowy o pracę rezydentowi jest praktycznie niemożliwe. Jednostka prowadząca specjalizację może wypowiedzieć umowę o pracę tylko z przyczyn, które uniemożliwiają szkolenie specjalizacyjne np.:

• rezydent zaprzestał odbywania szkolenia lub
• utracił uprawnienia do jego kontynuowania

Zarobki lekarzy rezydentów

Koszty rezydentury pokrywane są ze środków publicznych z Ministerstwa Zdrowia oraz Funduszu Pracy. Wysokość wynagrodzenia lekarzy rezydentów jest określona w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Zatem wszyscy lekarze rezydenci w Polsce otrzymują takie samo wynagrodzenie jakie wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia. Należy podkreślić, że wysokość wynagrodzenia lekarzy rezydentów zależy od dziedziny medycyny, w jakiej chcą się specjalizować. Wyróżnia się dziedziny podstawowe i priorytetowe (deficytowe).

W wyroku z dnia 29 marca 2011 r., I PK 231/10 Sąd Najwyższy wskazał, że dopuszczalne jest różnicowanie wynagrodzeń lekarzy rezydentów ze względu na wybraną przez nich specjalizację. Sąd Najwyższy uznał że: ,,...Przyczyny szczególnego ukształtowania statusu prawnego, w tym wynagrodzenia lekarzy rezydentów wynikają z polityki państwa w zakresie zatrudnienia i kształcenia lekarzy. Zatrudnienie rezydentów ( i ich wynagrodzenia) jest bowiem finansowane przez właściwego ministra ze środków Funduszu Pracy. Z uzasadnienia projektu zmian przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2008 r. wynika, że miały one na celu aktywizację oraz wykształcenie wysokospecjalistycznej kadry medycznej na potrzeby polskiego systemu ochrony zdrowia. Przepisy różnicują także wynagrodzenie lekarzy rezydentów. Jest ono wyższe w przypadku dziedzin uznanych za priorytetowe. Wynika więc z powyższego, że ta forma uzyskania specjalizacji ma na celu wykształcenie specjalistów, ze szczególnym uwzględnieniem specjalizacji deficytowych".

Zobacz: Zatrudnianie i zwalnianie

Nieobowiązujące już rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2012 roku, które określało wysokość wynagrodzenia lekarzy rezydentów wskazywało 16 dziedzin priorytetowych np. anestezjologię i intensywną terapię, chirurgię onkologiczną, geriatrię itd. W przypadku tych specjalizacji lekarze rezydenci w pierwszych dwóch latach rezydentury otrzymywali wynagrodzenie w wysokości 3602 złote, a w kolejnych latach wysokość wynagrodzenia wzrastała do 3890 złoych. Rezydenci pozostałych specjalizacji w pierwszych dwóch latach rezydentury otrzymywali wynagrodzenie w wysokości 3170 złotych, a kolejnych latach kwota ta wynosiła 3458 złotych.

Należy podkreślić, że powyższe rozporządzenie z 2012 roku określające kwoty wynagrodzenia dla młodych lekarzy rezydentów nie było zmieniane aż do 2017 roku. Głównym bodźcem do uchwalenia nowego rozporządzenia i zwiększenia nakładów na Służbę Zdrowia był protest lekarzy rezydentów. Pod jego wpływem zostało wydane obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2017 roku. Określono w nim, że wysokość wynagrodzenia lekarza rezydenta zakwalifikowanego do odbywania specjalizacji w trybie rezydentury w pierwszym postępowaniu kwalifikacyjnym w 2017 roku oraz we wcześniejszych postępowaniach kwalifikacyjnych wzrośnie. Od 1 stycznia 2018 roku w przypadku dziedzin priorytetowych wysokość wynagrodzenia w dwóch pierwszych latach rezydentury będzie wynosić 4190 złotych, a w kolejnych 4520 złotych. W przypadku pozostałych specjalizacji wysokość wynagrodzeniach młodych lekarzy w pierwszych dwóch latach rezydentury będzie wnosić 3675 złotych, a w następnych latach 4006 złoty. Ponadto rozporządzenia określa również ile będą wynosić zarobki rezydentów w 2019 roku.

Ponado Minister zdrowia poinformował, że rząd w 2018 r. przeznaczy 1 mld 179 mln zł na wynagrodzenia lekarzy rezydentów i stażystów. "Każdy lekarz rezydent w Polsce może liczyć na stopniowe podwyżki, które zostaną wypłacone z mocą obowiązującą od 1 lipca 2017 r. i będą realizowane kolejne co roku, od stycznia 2018 r., czyli już bardzo niedługo, aż do 2021 r. Mogę stwierdzić jednoznacznie, że na koniec 2021 r. nie będzie w Polsce lekarza rezydenta, który by zarabiał mniej niż 5 tys. 250 zł."- powiedział Minister Zdrowia Konstanty Radziwiłł.

Czas pracy lekarza rezydenta

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej określa, że czas pracy pracowników zatrudnionych w podmiocie leczniczym, w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Okres rozliczeniowy nie może przekraczać 3 miesięcy. Ponadto pracownicy wykonujący zawód medyczny i posiadający wyższe wykształcenie, zatrudnieni w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, mogą być zobowiązani do pełnienia w zakładzie leczniczym tego podmiotu dyżuru medycznego. Dyżurem medycznym jest wykonywanie poza normalnymi godzinami pracy czynności zawodowych przez osoby, w podmiocie leczniczym wykonującym stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. Czas pełnienia dyżuru medycznego wlicza się do czasu pracy.

Zatem rezydenci jako podmioty zatrudnione na podstawie umowy o pracę mogą odbywać dyżury medyczne. Należy podkreślić, że program studiów zarówno uprawnienia jak i zobowiązuje rezydentów do odbywania dyżurów medycznych. Mogą być one zastąpione pracą w systemie zmianowym lub w równoważnym czasie pracy. Ponadto to kierownik specjalizacji decyduje jak, kiedy i czy w ogóle może dopuścić rezydenta do samodzielnego dyżuru. Kontrowersyjną kwestią jest odbywanie przez rezydentów dyżurów dodatkowych czyli takich, do których nie zobowiązuje ich program studiów. W przypadku dyżurów dodatkowych potrzebna jest zgoda rezydentów do ich odbywania podpisują wówczas tzw. klauzulę opt-out, oczywiście mogą  również odmówić.

Rezydentura kończy się Państwowym Egzaminem Specjalizacyjnym, jeżeli rezydent uzyska pozytywny wynik uzyskuje dyplom specjalisty w określonej dziedzinie i zyskuje zaszczytne miano geriatry, pediatry czy też patomorfologa itp.