Urlop udzielony poza planem urlopów

• PRZESUNIĘCIE URLOPU
• Wniosek pracownika o przesunięcie urlopu
• Przesunięcie urlopu przez pracodawcę
• NARZUCENIE TERMINU URLOPU

PROBLEM: Czy pracodawca może udzielać pracownikom urlopów wypoczynkowych w innych terminach, niż to wynika z ustalonych wcześniej planów urlopowych?

ODPOWIEDŹ: Pracodawca może jednostronnie narzucić urlop wypoczynkowy poza planem urlopów tylko w okresie wypowiedzenia umowy o pracę oraz w przypadku urlopu zaległego. Udzielenie bieżącego urlopu w innym terminie, niż wpisano w planie urlopowym, wymaga ustalenia tego z pracownikiem.

UZASADNIENIE: Urlopy wypoczynkowe powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów (art. 163 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, dalej: k.p.). Istnieje również możliwość rezygnacji z tworzenia planów urlopowych. Wówczas pracodawca ustala termin urlopu po każdorazowym porozumieniu z pracownikiem.

Stworzony plan urlopów ma moc wiążącą pracownika. W terminie przewidzianego w planie wypoczynku pracodawca może nie dopuścić podwładnego do pracy.

PRZESUNIĘCIE URLOPU

Przepisy k.p. przewidują kilka sytuacji, w których urlop wypoczynkowy może być z różnych powodów przesunięty. Są to następujące przypadki:

1. ważne przyczyny wskazane przez pracownika, niestanowiące jednak przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy,

2. szczególne potrzeby pracodawcy,

3. przyczyny usprawiedliwiające nieobecność w pracy.

Wniosek pracownika o przesunięcie urlopu

Ważne przyczyny wskazane przez pracownika, które motywują przesunięcie planowanego urlopu, nie oznaczają dowolności - pracownik musi albo przedstawić obiektywne przesłanki (np. niezdolność do pracy), albo uzgodnić z pracodawcą przełożenie urlopu na inny termin. Powody te podlegają jednak ocenie pracodawcy, który może nie zgodzić się na przesunięcie urlopu, w szczególności wówczas, gdy okoliczności wskazane przez pracownika są błahe, a zmiana terminu urlopu dezorganizowałaby pracę zakładu pracy.

Przesunięcie urlopu przez pracodawcę

Przesunięcie urlopu na inny termin bez wniosku pracownika, w razie zaistnienia potrzeby pracodawcy, jest stosunkowo proste. Uzasadniać to może szczególna potrzeba pracodawcy, nieznana w chwili ustalania planu. Potencjalnie możliwości są duże. Przesunięcie jednostronnie przez pracodawcę polega jednak na samym nieudzieleniu urlopu w terminie wynikającym z planu. Należy jednak wziąć pod uwagę, że konkretny "zastępczy" termin urlopu nie może być pracownikowi narzucony. W okolicznościach uzasadniających przesunięcie urlopu na inny termin niż określony w planie urlopów lub ustalony po porozumieniu z pracownikiem, pracodawca udziela pracownikowi niewykorzystany urlop w terminie z nim uzgodnionym.

NARZUCENIE TERMINU URLOPU

Pracodawca może narzucić konkretny termin wykorzystania urlopu tylko w dwóch przypadkach:

1. w okresie wypowiedzenia umowy o pracę (art. 167¹ k.p.),

2. do końca września następnego roku kalendarzowego, w odniesieniu do niewykorzystanego urlopu w roku ubiegłym (art. 168 k.p.).

Drugi przypadek wskazany w ramce najprawdopodobniej nie dotyczy sytuacji opisanej w pytaniu. Opinię o możliwości narzucenia pracownikowi konieczności wykorzystania zaległego urlopu w kolejnym roku kalendarzowym potwierdza orzecznictwo sądowe. Sąd Najwyższy w wyroku z 24 stycznia 2006 r. (sygn. akt I PK 124/05) wskazał, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody.

Pracodawcy pozostaje - zakładając, że nie mówimy o okresie wypowiedzenia ani o urlopie zaległym - ustalenie z pracownikiem terminu wykorzystania urlopu. Nie jest możliwe wydanie osobie zatrudnionej konkretnego polecenia służbowego w tym zakresie.

PODSTAWY PRAWNE

• art.163, art. 167¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 917; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 730)

• § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2 poz. 14; ost.zm. Dz.U. 2009 Nr 174, poz. 1353)

©℗

MAREK ROTKIEWICZ

prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, autor licznych publikacji prasowych oraz książkowych z tego zakresu, wykładowca, trener