Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ograniczenie prawa do strajku w służbie cywilnej

Niewęgłowska Karolina
Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Strajk/ Fot. Fotolia
Strajk/ Fot. Fotolia
Ograniczenie prawa do strajku zostało wprowadzone ustawą z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych Na mocy przepisów tej ustawy prawa do strajku zostali pozbawieni pracownicy zatrudnieni w organach władzy państwowej, administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz prokuraturze.

W polskim urzędzie nie wszystkie formy protestu są dopuszczalne, ale można oflagować budynek

Członkowie korpusu służby cywilnej objęci są całkowitym zakazem strajku. Mogą jednak brać udział w sporach zbiorowych. Pytanie, czy tak szerokie wyłączenie jest zgodne z Konwencją MOP

Organizacje związkowe reprezentujące prawa i interesy tej grupy pracowników mogą wszczynać spór zbiorowy i prowadzić go. Jednak końcowym etapem nie będzie mógł być strajk.

Podstawy ograniczenia

Zgodnie z art. 59 ust. 3 i 4 Konstytucji RP związkom zawodowym przysługuje prawo do organizowania strajków pracowniczych i innych form protestu w granicach określonych w ustawie. Ze względu na dobro publiczne ustawa może ograniczyć prowadzenie strajku lub zakazać go w odniesieniu do określonych kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach. Zakres wolności zrzeszania się w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców oraz innych wolności związkowych może podlegać tylko takim ograniczeniom ustawowym, jakie są dopuszczalne przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe. Ograniczenie prawa do strajku zostało wprowadzone ustawą z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. z 1991 r. nr 55, poz. 236 ze zm.). Na mocy art. 19 ust. 3 tej ustawy prawa do strajku zostali pozbawieni pracownicy zatrudnieni w organach władzy państwowej, administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz prokuraturze.

Spór zbiorowy

Pozbawienie prawa do strajku członków korpusu służby cywilnej wprowadzone ustawą z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1111 ze zm.) jest konsekwencją zakazu ustanowionego ustawą o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.

Zgodnie z art. 78 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej członkowi korpusu służby cywilnej nie wolno uczestniczyć w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócającej normalne funkcjonowanie urzędu. To oznacza, że członkowie korpusu służby cywilnej objęci są całkowitym zakazem strajku, w tym strajku ostrzegawczego, zakładowego, wielozakładowego i solidarnościowego. Mogą brać udział w akcjach protestacyjnych, których przebieg nie zakłóca normalnego funkcjonowania urzędu.

Pozbawienie członków korpusu służby cywilnej prawa do strajku nie oznacza, że nie mogą oni prowadzić sporu zbiorowego. Organizacje związkowe reprezentujące prawa i interesy tej grupy pracowników mogą wszczynać spór zbiorowy i prowadzić go, z tym że jego końcowym etapem nie może być strajk (zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych strajk jest ostatecznym sposobem rozwiązywania konfliktu zaistniałego w sporze zbiorowym).

Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nie wyłącza w stosunku do organizacji związkowych reprezentujących prawa i interesy członków korpusu służby cywilnej możliwości prowadzenia sporu zbiorowego z wykorzystaniem narzędzi określonych ustawą, tj. rokowań, mediacji i arbitrażu, na takich samych zasadach, na jakich uprawnienia te przysługują organizacjom związkowym reprezentującym pracowników nieobjętych wyłączeniem prawa do strajku.

Zobacz również: Odmowa wykonania polecenia służbowego

Przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych wyposażyły związki zawodowe także w inne formy wywierania nacisku na pracodawców w trakcie trwania legalnego sporu. Z uprawnień tych mogą korzystać także pracownicy niemający prawa do strajku, a zatem również członkowie korpusu służby cywilnej, w przypadku gdy rokowania nie doprowadzą do rozwiązania sporu. Po zakończeniu rokowań i podpisaniu protokołu rozbieżności związki zawodowe mogą organizować akcję inną niż strajk. Taką, która: nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzkiemu, nie powoduje przerwania pracy, nie narusza obowiązującego porządku prawnego, jest prowadzona w obronie warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych (może to być np. oflagowanie urzędu).

Ważne! Podjęcie akcji protestacyjnej przed zakończeniem rokowań jest niedopuszczalne.

Na międzynarodowym tle

Wśród ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych tylko Międzynarodowy pakt praw społecznych i gospodarczych z 16 grudnia 1966 r. zawiera w art. 8 ust. 1 lit. d wyraźny zapis dotyczący prawa do strajku. Jest to zapis bardzo ogólny, pozostawiający ustawodawstwu krajowemu określenie granic korzystania z tego prawa. Zgodnie z przywołanym przepisem państwa strony tego paktu zobowiązują się zapewnić m.in. prawo do strajku – pod warunkiem że będzie ono wykonywane zgodnie z ustawodawstwem danego kraju.

W konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy nie ma wyraźnego uregulowania prawa pracowników do strajku. Organy kontrolne MOP uznają istnienie tego prawa na podstawie wykładni postanowień konwencji MOP nr 87 dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych. Organy kontrolne MOP podkreślają jednak, że prawo do strajku nie może być traktowane jako prawo absolutne. Prawo krajowe może nie tylko wyłączać możliwość korzystania z tego prawa w okolicznościach wyjątkowych, lecz także ustanowić warunki lub ograniczenia jego wykonywania. Organy kontrolne MOP uznają za dopuszczalne ograniczenie prawa do strajku w odniesieniu do:

1) urzędników służby publicznej, którzy działają jako przedstawiciele władzy publicznej,

2) pracowników zatrudnionych przy wykonywaniu usług użyteczności publicznej, które mają charakter podstawowy, tj. których przerwanie zagrażałoby życiu, zdrowiu lub osobistemu bezpieczeństwu całości lub części ludności; odnosi się to do pracowników zatrudnionych zarówno w publicznych, jak i w prywatnych instytucjach.

Zobacz również: Monitoring w miejscu pracy - ochrona danych osobowych

Organy kontrolne MOP jednocześnie zaznaczają, że ograniczeniu lub wyłączeniu prawa do strajku określonej kategorii pracowników powinno towarzyszyć zapewnienie tym pracownikom innych odpowiednich środków obrony ich interesów w postaci postępowania pojednawczego lub rozjemczego oraz postępowania arbitrażowego, gdyby postępowanie pojednawcze lub rozjemcze nie przyniosło skutków.

Zgodnie z art. 8 konwencji nr 151 MOP do rozstrzygania sporów powstających w związku z określaniem warunków zatrudnienia należy dążyć w sposób odpowiadający warunkom krajowym, w drodze rokowań między stronami lub w drodze postępowania dającego gwarancje niezależności i bezstronności, takich jak mediacje, pojednawstwo i arbitraż, organizowane tak, aby wzbudzały zaufanie stron objętych sporem.

Z kolei art. 9 konwencji nr 151 MOP stanowi, że pracownicy publiczni będą korzystali, tak jak inni pracownicy, z praw obywatelskich i politycznych mających podstawowe znaczenie dla normalnego korzystania z wolności związkowej, z zastrzeżeniem jedynie obowiązków wynikających z ich statusu i charakteru funkcji przez nich wykonywanych.

W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy konwencji MOP nie określają katalogu obowiązków bądź funkcji wykonywanych przez pracowników publicznych, które uzasadniałyby ograniczenie korzystania z wolności związkowej (w tym z prawa do strajku). Katalog ten powinien stworzyć ustawodawca krajowy, decydując, w jakim zakresie jest uzasadnione ograniczenie praw zbiorowych pracowników publicznych, tak aby korzystanie z tych praw nie stało w sprzeczności z ochroną dobra publicznego. ©?

Związki chcą zmian

W styczniu 2015 r. Związek Zawodowy NSZZ „Solidarność” złożył skargę do Międzynarodowego Biura Pracy na naruszenie przez Polskę konwencji nr 151 MOP ze względu na pozbawienie prawa do strajku niektórych pracowników zatrudnionych w organach władzy państwowej, administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz prokuraturze.

W ocenie NSZZ „Solidarność” polski ustawodawca nie zdecydował się na wyraźne określenie kategorii pracowników, którzy z uwagi na przesłanki określone w konwencji mieliby ograniczone prawa do strajku, a potraktował wszystkich pracowników jednakowo. Tymczasem konwencja nr 151 MOP pozwala ustawodawcy krajowemu na wprowadzenie odstępstw w odniesieniu do osób zatrudnionych przez władze publiczne w zakresie, w jakim nie stosuje się do nich korzystniejszych postanowień międzynarodowych dotyczących pracy. Konwencja do tej kategorii zalicza pracowników na wysokich stanowiskach, których czynności uważa się z reguły za związane z tworzeniem polityki albo za funkcje kierownicze, albo do pracowników, których obowiązki mają w wysokim stopniu poufny charakter. Zdaniem NSZZ „Solidarność” prawo do strajku powinno być zagwarantowane szerokiej grupie pracowników, a ograniczenia tego prawa mogą być tylko wyjątkowe.

Karolina Niewęgłowska

prawnik, pracownik administracji publicznej

Polecamy serwis: Kadry i płace

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź >>
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Tylko teraz
349,00 zł
614,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    2 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kierownik zamawiającego musi określić wymogi weryfikacyjne dla zatrudnionych pracowników wykonawcy
    Czy według nowego Prawa zamówień publicznych istnieje konieczność określenia w opisie przedmiotu zamówienia zapisów dotyczących sposobu dokumentowania zatrudnienia pracowników wykonawcy w zakresie m.in. rodzaju czynności, które oni wykonują, czy sposobu weryfikacji zatrudnienia tych osób (chodzi np. o kierownika budowy, robót, ochronę budowy, pracowników administracyjnych)? Zamówienie, które gmina chce udzielić, dotyczy budowy nowej hali sportowej, a w okresie COVID-19 takie wymogi mogą zniechęcić oferentów.
    Uhonorowanie pomocy społecznej - wypłata nagród z okazji Dnia Pracownika Socjalnego
    Dzień Pracownika Socjalnego jest świętem wszystkich pracowników służb społecznych, a w szczególności pracowników socjalnych. Z tej okazji 21 listopada każdego roku, poza uroczystymi obchodami, przyznawane są nagrody.
    Egzekucja świadczeń z ZFŚS - jakie zapisy w zajęciu pozwalają na dokonywanie potrąceń
    Świadczenia z ZFŚS podlegają egzekucji do pełnej wysokości, jeśli zajęcie dotyczy innych wierzytelności.
    Wyższe zarobki ekspertów cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym
    Wyższe zarobki ekspertów cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym już niedługo.
    Zmiany w ustawie o podatku akcyzowym
    Zmiany w ustawie o podatku akcyzowym przyjęte przez Radę Ministrów.
    Gotowe posiłki w bufecie basenowym a stawka VAT
    Jednostka samorządowa (ośrodek sportowy) prowadzi basen. W ramach infrastruktury obiektu utworzono także sklepik/bufet, w którym sprzedawane są posiłki typu fast-food: hot-dogi, kanapki, zapiekanki. Jest to tzw. sprzedaż na wynos - nie posiadamy zaplecza umożliwiającego spożywanie posiłków na miejscu, a sprzedawane posiłki kupujemy w formie gotowej (kanapki) lub w formie półproduktów (hot-dogi, zapiekanki). Jaką stawką VAT należy opodatkować taką sprzedaż - 5% czy 8%?
    Jak inwentaryzować odnawialne źródła energii?
    Urząd gminy korzysta z programu Unii Europejskiej „Czyste powietrze” i ma na stanie urządzenia (panele, słoneczne, pompy ciepła) zamontowane na domach jednorodzinnych mieszkańców, którzy korzystali z dofinansowania. Zgodnie z założeniami programu, gmina jest właścicielem tych urządzeń jeszcze przez 5 lat. Mieszkańców, którzy korzystają z programu, jest ok. 1000. Jak należy inwentaryzować te urządzenia - spis z natury czy weryfikacja (oświadczenie mieszkańca, że ma to nadal na stanie)?
    Wspólna działalność socjalna w sektorze finansów publicznych
    Przepisy dają możliwość prowadzenia wspólnej działalności socjalnej przez kilku pracodawców zobowiązanych do tworzenia ZFŚS. Jest to na pewno korzystne zwłaszcza dla mniejszych jednostek, dysponujących niewielkimi środkami finansowymi. Wspólna działalność musi się opierać na zawarciu umowy pomiędzy pracodawcami. Skorzystanie z tego rozwiązania jest w pełni dopuszczalne także dla jednostek sfery budżetowej. W praktyce myśleć o tym mogą pracodawcy ze sobą powiązani, np. urząd gminy i gminne jednostki organizacyjne.
    Zmiany w rachunkowości od 1 stycznia 2022 r.
    Sprawdź co się zmieni w ustawie o rachunkowości w 2022 r.
    Zmiany dla nauczycieli od 1 września 2022 r.
    Zmiany dla nauczycieli 2022. Jakie zmiany czekają nauczycieli od nowego roku szkolnego? Czy będą podwyżki zarobków? Czy zostanie zwiększony czas pracy nauczycieli?
    Nagroda jubileuszowa nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach
    Nagroda jubileuszowa nauczyciela. Jak prawidłowo naliczać staż uprawniający do nagrody jubileuszowej nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach?
    Specjalne dodatki motywacyjne dla pracowników budżetówki
    Specjalne dodatki motywacyjne dla pracowników budżetówki - kto może otrzymać?
    Możliwość finansowania upominków z ZFŚS - analiza
    Możliwość finansowania upominków z ZFŚS. Czy z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych można dofinansować prezenty na święta, Dzień Kobiet, Dzień Dziecka, z okazji jubileuszu itp.?
    Stypendia dla uczniów - jaki paragraf?
    Stypendia dla uczniów - klasyfikacja. W jakim paragrafie wydatków powinno się ujmować wypłacane uczniom stypendia socjalne oraz stypendia za wyniki w nauce i za osiągnięcia sportowe?
    Zatrudnienie głównego księgowego bez konkursu - czy jest możliwe?
    Zatrudnienie głównego księgowego. Czy można zatrudnić głównego księgowego w jednostce budżetowej bez przeprowadzenia konkursu?
    Czy odsetki ewidencjonowane na koncie 909 z tytułu kredytów i pożyczek należy ująć za cały okres kredytowania?
    Czy odsetki ewidencjonowane na koncie 909 z tytułu kredytów i pożyczek należy ująć za cały okres kredytowania czy tylko na następny rok budżetowy?
    Jak uregulować dyżury domowe w przypadku telepracy?
    Telepraca - dyżury domowe. Jaki zapis należy umieścić w porozumieniu o telepracy, żeby nadal dyżur pełniony w miejscu zamieszkania był traktowany jako dyżur domowy, a nie dyżur w miejscu pracy?
    Czy można zatrudnić cudzoziemca w zakładzie budżetowym?
    Czy w Zakładzie Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej można zatrudnić osobę nieposiadającą obywatelstwa polskiego (obywatel Ukrainy) na stanowisku pomocniczym i obsługi? Jakie warunki musi spełniać?
    Podwyżki dla lekarzy i pielęgniarek 2022
    Podwyżki dla lekarzy i pielęgniarek 2022 - minister zdrowia Adam Niedzielski poinformował po posiedzeniu Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia, że osiągnięto porozumienie. Od kiedy i o ile wzrosną wynagrodzenia medyków?
    Wizja lokalna w terenie
    Wizja lokalna, uregulowana w ustawie ‒ Prawo zamówień publicznych, jest szczególnym narzędziem, z którego zamawiający może skorzystać, określając warunki udziału w postępowaniu. Próżno szukać definicji legalnej tego pojęcia albo wyraźnych wymogów określonych przez ustawodawcę w tym zakresie. Jednak niezastosowanie się przez wykonawcę do wytycznych określonych w specyfikacji warunków zamówienia w tym względzie może skutkować odrzuceniem oferty, co rodzi konkretne konsekwencje w sferze proceduralnej.
    Klasyfikacja budżetowa wykonania instalacji fotowoltaiki

    Jaki paragraf klasyfikacji budżetowej będzie właściwy dla wydatków związanych ze sporządzeniem kosztorysu szacunkowego na wykonanie instalacji CO i fotowoltaiki (kwota 5500 zł)?

    Jak rozliczyć VAT od usług pośrednictwa sprzedaży zestawów fotowoltaicznych
    Jaką stawką ryczałtu opodatkować usługi wywozu odpadów przez firmę budowlaną – interpretacja MF

    Przychody z tytułu obciążania klientów opłatami za wywóz odpadów budowlanych stanowiącymi element kompleksowej usługi budowlanej należy opodatkować ryczałtem w wysokości 5,5%. Takie stanowisko potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji, której fragment przedstawiamy.

    Służba cywilna - uelastycznienie naboru i czasu pracy
    Projekt nowelizacji ustawy o służbie cywilnej zakłada m.in. uelastycznienie procesu naboru do służby cywilnej i zmiany w czasie pracy.
    Wynagrodzenie rachmistrzów - problemy z liczbą spisanych osób
    Wynagrodzenie rachmistrzów nie jest proste do rozliczenia. Urzędy statystyczne mają problemy z liczbą osób spisanych przez poszczególnych rachmistrzów. Rachmistrzowie stają się również ofiarami oszustw.