Przeznaczenie budynku na działalność gospodarczą a podatek od nieruchomości

Budynek, część budynku lub grunt zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej a podatek od nieruchomości

Obecnie dobrze prosperujący przedsiębiorca rozpoczyna planowanie prowadzenia działalności gospodarczej nie tylko od samego jej przedmiotu i źródła zysku, sporządzania wstępnych kosztorysów i nierzadko zaciągania kredytów, ale również poszukuje dobrej lokalizacji na swoją działalność. Jaki podatek i jakie obowiązki w podatku od nieruchomości musi wypełniać podmiot prowadzący działalność?

Jeśli przedsiębiorca przeznaczy grunt, budynek lub jego część, czy też budowlę lub jej część na swoją działalność, musi wiedzieć, że wśród licznych zobowiązań podatkowych pojawia się wówczas obowiązek zapłaty podatek od nieruchomości. Określenie, czym jest budynek lub budowla w potocznym rozumieniu, nie sprawia nikomu większego problemu. Jednakże dla celów podatkowych pomocniczo należy sięgnąć do prawa budowlanego, bowiem zawarta w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych definicja budynku wskazuje, że jest to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiada fundament oraz dach. Podobnie jest w przypadku definicji budowli, gdzie ustawa o podatkach i opłatach lokalnych mówi, że jest to również obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego, niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak również urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Zobacz również: Zmiany w podatkach lokalnych 2016

Oprócz tych podstawowych informacji, istotne jest także wyjaśnienie, jak ustawodawca rozumie pojęcie gruntu, budynku czy budowli przeznaczonych na działalność gospodarczą. Należy sięgnąć do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, pamiętając, że na potrzeby ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za działalność gospodarczą nie uważamy działalności rolnej i leśnej oraz polegającej na wynajmowaniu turystom pokoi gościnnych w budynkach mieszkalnych znajdujących się na obszarach wiejskich przez osoby ze stałym miejscem pobytu w gminie położonej na tym terenie, przy założeniu, że liczba pokoi przeznaczonych do wynajęcia nie przekroczy 5.

Kto tak właściwie jest podatnikiem podatku od tego rodzaju nieruchomości? W ramach podmiotów zobowiązanych znajdują się przede wszystkim właściciele – to nie ulega wątpliwości. Oprócz nich znajdziemy również posiadaczy samoistnych. To osoby, które faktycznie władają nieruchomością jak właściciel, jednakże nie mają tytułu prawnego do niej. W omawianym przypadku będą to podmioty prowadzące działalność gospodarczą.

Podstawą opodatkowania w przypadku budynków lub ich części przeznaczonych na działalność gospodarczą jest wartość ustalona na potrzeby podatku dochodowego, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, która stanowi podstawę obliczenia amortyzacji w tym roku, jednakże nie jest pomniejszona o odpisy amortyzacyjne. W sytuacji, gdy budynek już został zamortyzowany, wartość należy ustalić na dzień 1 stycznia roku podatkowego, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. W przypadku gruntu podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia (nie ma znaczenia rodzaj gruntu, bowiem nawet jeśli mamy do czynienia np. z użytkami rolnymi, to ich przeznaczenie na działalność gospodarczą powoduje, że podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości). Warto jeszcze dodać, że jeśli obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości powstał w ciągu roku podatkowego, wówczas podstawą opodatkowania jest wartość stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji na dzień powstania obowiązku podatkowego. Natomiast gdyby przedsiębiorca postanowił skorzystać z leasingu i objąć taką umową swoją budowlę przeznaczoną na działalność, a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający – w przypadku jej przejęcia przez właściciela, do celów określenia podstawy opodatkowania przyjmuje się wartość początkową przed zawarciem pierwszej umowy leasingu, zaktualizowaną i powiększoną o dokonane ulepszenia oraz niepomniejszona o spłatę wartości początkowej.

Jeszcze inny sposób obliczenia podstawy wystąpi w przypadku, gdy od budowli lub ich części nie dokonujemy odpisów amortyzacyjnych. Wówczas podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez przedsiębiorcę na dzień powstania obowiązku podatkowego. Na koniec warto dodać, że również ulepszenie (lub gdy zgodnie z przepisami o podatkach dochodowych nastąpiła aktualizacja wyceny środka trwałego) budowli przeznaczonej na działalność gospodarczą nie jest bez znaczenia dla ustalenia, co stanowi podstawę opodatkowania. W takiej sytuacji podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego następującego po roku, w którym dokonano ulepszenia lub aktualizacji wyceny środków trwałych.

Jeśli przedsiębiorca podejmie decyzję, aby nie określić wartości budowli lub poda wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego, który ustali tę wartość. Jeśli wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33% od wartości określonej przez przedsiębiorcę, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi właśnie przedsiębiorca.

Jak wyglądają stawki? Rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, ze uwzględnieniem faktu, że stawki nie mogą przekroczyć rocznie:

• dla budynku: 23,13 zł od 1 m2 powierzchni,
• dla gruntu: 0,90 zł od 1 m2 powierzchni,
• dla budowli: 2 % ich wartości określonej w sposób opisany przeze mnie powyżej.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy? Co do zasady od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Należy jednak pamiętać, że ustawodawca określił również szczególne przypadku ustalania momentu powstania obowiązku podatkowego:

• jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem;
• jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie.

Jakie obowiązki ma do wykonania przedsiębiorca? Po pierwsze, musi poinformować właściwy organ podatkowy o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Informacja powinna być sporządzona na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku. Zatem jeśli przedsiębiorca jest osobą fizyczną winien złożyć informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych również w przypadku zaistnienia zdarzeń powodujących np. zmianę przeznaczenia nieruchomości (w takim samym przypadku przedsiębiorca będący osobą fizyczną będzie zobowiązany do złożenia korekty).

Po drugie, przedsiębiorca musi zapłacić podatek, który jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Warto zwrócić uwagę, że jeśli przedsiębiorca jest  osobą prawną, jednostką organizacyjną lub spółką niemającą osobowości prawnej, jest zobowiązany złożyć w terminie do dnia 31 stycznia organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku. Natomiast jeśli mowa o obowiązku zapłaty podatku, w tej sytuacji również  winien go wpłacić na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, jednakże w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.

Co w praktyce rodzi największe trudności? Otóż aby uznać, że grunt jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, musi istnieć jakiekolwiek powiązanie z prowadzoną działalnością. W przypadku budynków wskazuje się, że są to obiekty, które posiada przedsiębiorca lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jednakże nie zaliczamy do tej grupy budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami. Aby uznać, że dany budynek nie jest zajęty w celach prowadzonej działalności, ustawodawca wskazał, że musi on nie nadawać się do wykorzystania (dla tej działalności) ze względów technicznych. Największe zatem problemy w praktyce to ustalenie, czy dany grunt lub budynek są zajęte na prowadzenie działalności i od którego momentu albo czy mogą być wyłączone z kategorii budynków zajętych na działalność z uwagi na niemożność ich wykorzystania ze względów technicznych.

Marta Mikosz

Specjalista z zakresu prawa podatkowego. Związana z Kancelarią Ślązak, Zapiór i Wspólnicy, gdzie jest odpowiedzialna za bieżącą obsługę klientów, w szczególności w zakresie związanym z prowadzeniem postępowań podatkowych oraz administracyjnych, a także w ramach kontroli podatkowej i skarbowej.

Autorka bloga na temat zmian, obowiązków oraz uprawnień, a przede wszystkim możliwości, jakie daje prawo podatkowe osobom prawnym i fizycznym – www.opodatkowany.pl 

Polecamy serwis: Podatki