Za brak segregacji odpadów podwyższona opłata. Zbiorowa odpowiedzialność mieszkańców do zmiany?

• Wyższe opłaty za śmieci - mieszkańcy mówią o niesprawiedliwości
• Czy są możliwe zmiany? Odpowiedź MKiŚ

Wyższe opłaty za śmieci - mieszkańcy mówią o niesprawiedliwości

Na problem zwraca uwagę poseł Dariusz Piontowski. Jak pisze w interpelacji, mieszkańcy otrzymują informacje o podwyższeniu opłat z powodu stwierdzenia nieprawidłowej segregacji odpadów, jednak często nie są informowani, kiedy i w jakich okolicznościach doszło do stwierdzenia naruszenia ani jakie dowody stanowiły podstawę do zastosowania wyższej stawki. "W praktyce rodzi to uzasadnione poczucie niesprawiedliwości. Mieszkańcy wskazują, że nie mają możliwości zweryfikowania zasadności takich informacji ani ustalenia, kto faktycznie dopuścił się niewłaściwej segregacji odpadów. Co więcej, nie otrzymują decyzji administracyjnej zawierającej podstawę prawną i uzasadnienie, lecz jedynie informację o naliczeniu podwyższonej opłaty" - czytamy w piśmie.

Zdaniem posła egzekwowanie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów powinno odbywać się w sposób przejrzysty, oparty na jasnych procedurach oraz gwarantujący mieszkańcom możliwość obrony swoich praw.

Czy są możliwe zmiany? Odpowiedź MKiŚ

Na kilka ważnych pytań o aktualne zasady i możliwe zmiany odpowiedziała Anita Sowińska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Odpowiedź publikujemy w całości:

Jakie są obowiązujące standardy dokumentowania przypadków stwierdzenia braku selektywnej zbiórki odpadów w budynkach wielorodzinnych?

W przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Przez właścicieli nieruchomości rozumie się natomiast także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością - w szczególności wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe.

Czy przepisy nakładają obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości, spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej o miejscu, czasie oraz okolicznościach stwierdzenia nieprawidłowości wraz z przedstawieniem materiału dowodowego?

Na podstawie powiadomienia, o którym mowa we wcześniejszej części pisma, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W przypadku wszczęcia takiego postępowania, zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązujące organ administracji publicznej m. in. do:

• prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,
• należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym, w przypadku prowadzenia postępowania, mającego na celu ustalenie podwyższonej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, właściciel nieruchomości ma prawo do uzyskiwania informacji na temat zgromadzonych dowodów niedopełnienia obowiązku.

Czy Ministerstwo posiada informacje dotyczące liczby skarg składanych przez mieszkańców w związku z naliczaniem podwyższonych opłat za odpady komunalne?

Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, to rada gminy jest organem kontrolnym.

W przypadku, gdy mieszkańcy uważają, że gmina nieprawidłowo wywiązuje się z obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, to właśnie do niej ma prawo złożyć skargę. W przypadku braku reakcji rady gminy na zgłaszane nieprawidłowości można złożyć skargę do wojewody – ponieważ to wojewoda jest organem nadzorującym działalność gminną.

Czy obowiązujące przepisy zapewniają mieszkańcom skuteczną możliwość zakwestionowania ustaleń dotyczących rzekomego braku segregacji odpadów?

W przypadku prowadzenia postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W związku z tym, jeżeli gmina wszczęła wobec właściciela nieruchomości postępowanie w sprawie naliczenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ma on możliwość zakwestionowania takich ustaleń.

Czy Ministerstwo planuje doprecyzowanie przepisów w taki sposób, aby decyzje o zastosowaniu podwyższonych stawek były oparte na jednoznacznych, udokumentowanych i możliwych do zweryfikowania dowodach?

Ministerstwo aktualnie prowadzi prace związane z nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – projekt uzyskał wpis do wykazu prac Rady Ministrów pod numerem UD252.

Jednym z elementów prac jest ustanowienie jasnych i czytelnych zasad postępowania w przypadku stwierdzenia braku selektywnej zbiórki odpadów. Projektowane przepisy rozdzielają obowiązki podmiotu odbierającego odpady komunalne oraz organu wykonawczego gminy. Podmiot odbierający odpady komunalne będzie zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o stwierdzonym naruszeniu, przekazując informacje i dowody potwierdzające jego wystąpienie, natomiast obowiązek formalnego zawiadomienia właściciela nieruchomości wraz z pouczeniem o skutkach prawnych będzie spoczywał na organie gminy.

W projekcie ustawy UD252 zostało również zaproponowane nowe brzmienie art. 6ka ust. 2 ustawy, umożliwiające odstąpienie od obligatoryjnego wszczynania postępowania administracyjnego.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie ww. powiadomienia lub ustaleń dokonanych w toku kontroli przeprowadzonej przez upoważnionych pracowników urzędu gminy lub straż gminną będzie mógł wszcząć postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Podejmując decyzję o wszczęciu postępowania, organ będzie brał pod uwagę charakter naruszenia, jego powtarzalność, zakres stwierdzonego niedopełnienia oraz wiarygodność zgromadzonych dowodów.

Przyjęta konstrukcja pozostawia organowi niezbędną elastyczność i umożliwia uwzględnienie okoliczności danej sprawy. Rozwiązanie to przyczynia się do ograniczenia obciążeń administracyjnych po stronie gmin, zmniejszenia poczucia represyjności systemu po stronie mieszkańców, a jednocześnie zapewnia skuteczność egzekwowania obowiązków i realizację celów środowiskowych.

Czy rozważane jest wprowadzenie rozwiązań eliminujących odpowiedzialność zbiorową mieszkańców budynków wielorodzinnych za działania pojedynczych osób?

W obecnym stanie prawnym istnieje takie rozwiązanie. W przypadku gdy właściciel nieruchomości w uzgodnieniu z gminą zapewni techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach w budynkach wielolokalowych, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych.

Źródło: Interpelacja nr 18998 w sprawie zasad naliczania podwyższonych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku stwierdzenia braku selektywnej zbiórki odpadów