Kategorie

Zwrot unijnych środków na zapłatę VAT po wyroku TSUE

Agnieszka Bieńkowska
Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
VAT/ Fot. Fotolia
fot. Fotolia
W świetle wyroku trybunału należy scentralizować rozliczenia VAT gminy i jej jednostek. Na tej podstawie trzeba złożyć korekty deklaracji VAT za okresy przeszłe i tam, gdzie jest prawna możliwość odliczenia podatku, należy go odliczyć. Ponadto trzeba zbadać, czy zwrócić do UE wydatek kwalifikowany w postaci odpowiedniej części podatku VAT - twierdz Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w MDDP.

Gminy powinny zwrócić część unijnych dotacji, ale bez odsetek

Reklama

Gminy dostawały często fundusze unijne na pokrycie nie tylko wydatków inwestycyjnych, lecz także na zapłatę związanego z nimi VAT, którego – jak się wydawało – nie mogły odliczyć. VAT był więc dla nich wydatkiem kwalifikowanym. Teraz, po wyroku TSUE stanowiącym, że jednostki budżetowe samorządów nie mogą być podatnikami VAT, może się okazać, że w wielu przypadkach podatek był jednak do odzyskania (gdyby gmina razem z jednostkami rozliczała się jako jeden podatnik), a nawet że można go odzyskać teraz, korygując poprzednie rozliczenia. Czy w takich przypadkach samorząd ma obowiązek zwrócić część unijnego wsparcia? W komunikacie opublikowanym po wyroku trybunału Ministerstwo Finansów napisało, że „przewiduje brak konieczności zwrotu”. Ale czy ministerstwo ma w ogóle coś do powiedzenia w tej kwestii?

Komunikat jest w tej części dość zaskakujący. Resort finansów zapowiedział, że zaproponuje szczegółowe rozwiązania. Niezależnie od tego, jakie będą, trzeba pamiętać, że Unia Europejska może się nie zgodzić na nie.

Zobacz również: Gminne jednostki budżetowe nie są podatnikami VAT

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, które nadzoruje rozliczanie unijnych funduszy w Polsce, poinformowało nas, że zgadza się ze stanowiskiem MF i że wspólnie z nim będzie pracować nad szczegółowymi rozwiązaniami.

To byłaby nowość. Po uchwale NSA z czerwca 2013 r. mówiącej, że jednostka budżetowa nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, resort oraz podległe mu urzędy marszałkowskie twierdziły, że gminy powinny ponownie ocenić, czy VAT jest wydatkiem kwalifikowanym, i ponownie przesłać oświadczenia wskazujące, czy w danym przypadku mają prawne możliwości jego odzyskania. Ministerstwo stało na stanowisku, że w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, gminy powinny zwrócić tę część wsparcia, która była przeznaczona na opłacenie VAT od wydatków.

Przypomnijmy, kiedy VAT może być wydatkiem kwalifikowanym, a więc takim, który może sfinansować Unia.

Zgodnie z wytycznymi – wówczas, gdy został przez beneficjenta faktycznie zapłacony i nie ma prawnej możliwości jego odzyskania. Można założyć, że do ogłoszenia wyroku TSUE takiej prawnej możliwości w wielu przypadkach nie było. Jednak wyrok zmienił tę sytuację, co oznacza, że obecnie taka możliwość istnieje.

Nie ma więc prawnej możliwości odzyskania VAT? Jakiś przykład?

Jeśli uznajemy, że szkoła jako jednostka budżetowa gminy jest odrębnym podatnikiem VAT, a jednocześnie jej sprzedaż nie przekracza 150 tys. zł w ciągu roku i w związku z tym korzysta ona z zwolnienia podmiotowego z podatku, to nie ma ona prawnej możliwości odzyskania VAT naliczonego. Innymi słowy, ze względu na zwolnienie nie nalicza ona podatku należnego, ale co za tym idzie – nie ma również możliwości odliczenia podatku naliczonego.

Polecamy: Rewolucja w rozliczaniu VAT przez samorządy


Co w takiej sytuacji zmienia wyrok TSUE?

Wynika z niego, że gmina powinna rozliczać VAT, uwzględniając szkołę i inne jednostki budżetowe (np. miejski ośrodek sportu, przedszkole). W efekcie o zwolnieniu podmiotowym z VAT w bardzo wielu przypadkach nie będzie już mowy (zostanie przekroczony próg rocznej sprzedaży w wysokości 150 tys. zł, ponieważ musimy zsumować sprzedaż wszystkich jednostek i samej gminy). W rezultacie po scentralizowaniu rozliczeń gmina ma prawną możliwość odliczenia przynajmniej części podatku naliczonego od wydatków poniesionych przez jednostkę budżetową.

Czy zatem gminy, które dostały z UE środki na zapłatę VAT, będą teraz musiały zwrócić pieniądze?

Moim zdaniem tak. Myślę, że ten problem dotyczy większości gmin, które zaliczały VAT do wydatków kwalifikowanych.

A kogo ten problem nie będzie dotyczył?

Oczywiście problem nie dotyczy gmin, które otrzymały dofinansowanie z programów, w ramach których podatek VAT od początku nie był uznawany za wydatek kwalifikowany, na przykład z programu PROW. Problem nie dotyczy również gmin, które zrealizowały inwestycje, zaliczyły podatek do wydatków kwalifikowanych, ale inwestycji nie wykorzystywały do działalności opodatkowanej VAT. Przykładowo jeśli gmina wybudowała salę sportową, przeznaczyła ją wyłącznie na lekcje wf-u i nigdy jej nie wynajmowała (działalność komercyjna), to ta inwestycja nie jest związana ze sprzedażą opodatkowaną VAT. W jej przypadku gmina nie miała prawnej możliwości odliczenia podatku naliczonego i nadal jej nie ma, pomimo wyroku TSUE. W tej sytuacji VAT pozostanie wydatkiem kwalifikowanym i gmina nie będzie musiała go zwracać. W praktyce takie sytuacje się zdarzają, ale nie są zbyt częste.

Co z gminami, które w opisanym przykładzie wynajmują salę, np. na zajęcia karate?

Takie gminy dostają czynsz za wynajem. W konsekwencji mają sprzedaż opodatkowaną związaną z inwestycją w salę. Mogą więc choćby częściowo odliczyć VAT naliczony, co oznacza, że w części, w jakiej ten VAT był sfinansowany przez UE, należy zwrócić pieniądze do instytucji zarządzającej unijnymi funduszami.

Co zatem powinny obecnie zrobić samorządy?

Reklama

W świetle wyroku trybunału należy scentralizować rozliczenia VAT gminy i jej jednostek. Na tej podstawie trzeba złożyć korekty deklaracji VAT za okresy przeszłe i tam, gdzie jest prawna możliwość odliczenia podatku, należy go odliczyć. Ponadto trzeba zbadać, czy zwrócić do UE wydatek kwalifikowany w postaci odpowiedniej części podatku VAT.

Z komunikatu Ministerstwa Finansów wynika, że gminy mają wybór: mogą skorygować wstecz deklaracje VAT, ale nie muszą. Jednak czy rzeczywiście mają taki wybór i czy dotyczy on również przypadków, gdy uzyskiwały unijne środki na pokrycie podatku jako wydatku kwalifikowanego?

Niewątpliwie po wyroku gminom przysługuje prawo do korekty wstecznej. Można z niego skorzystać lub nie. Ministerstwo Finansów mówi, że gminy mają taki wybór. Co do zasady nie sposób się z tym nie zgodzić, bo gminy to taki sam podatnik jak każdy inny – ma obowiązki, które musi wykonać, i prawa, z których może skorzystać lub nie. Rezygnacja z praw, w szczególności z odliczenia podatku, ma jednak swoje konsekwencje finansowe (podatku trzeba zapłacić więcej). Dlatego moim zdaniem gminy powinny dążyć do korekty za przeszłe okresy. Jeśli nie skorygują VAT, to stracą na tym finansowo. Sugerowany przez resort finansów wybór co do korekt mają jednak wyłącznie gminy, które nie prowadziły inwestycji finansowanych ze środków unijnych w ramach programów, w których VAT był wydatkiem kwalifikowanym.

Czy UE może nałożyć na samorządy kary za błędne rozliczenia wydatków kwalifikowanych?

Co do zasady, beneficjent, który pobrał więcej środków, niż powinien, lub pobrał je nienależnie, zobowiązany jest zwrócić je z odsetkami. W polskim przypadku nie mamy jednak moim zdaniem do czynienia z taką sytuacją, ponieważ gminy pobrały środki w zgodzie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, które dopiero teraz TSUE uznał za błędne. W 2013 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przyznawało, że gminy nie mogą być obarczane odsetkami w sytuacji, gdy postępowały zgodnie ze stanowiskiem resortu finansów, nie ponoszą więc odpowiedzialności za błędne rozliczenia w tym zakresie.

©?

Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w MDDP

Rozmawiał Łukasz Zalewski

Polecamy serwis: Podatki

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    20 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?