Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zwrot unijnych środków na zapłatę VAT po wyroku TSUE

Agnieszka Bieńkowska
Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
VAT/ Fot. Fotolia
VAT/ Fot. Fotolia
fot. Fotolia
W świetle wyroku trybunału należy scentralizować rozliczenia VAT gminy i jej jednostek. Na tej podstawie trzeba złożyć korekty deklaracji VAT za okresy przeszłe i tam, gdzie jest prawna możliwość odliczenia podatku, należy go odliczyć. Ponadto trzeba zbadać, czy zwrócić do UE wydatek kwalifikowany w postaci odpowiedniej części podatku VAT - twierdz Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w MDDP.

Gminy powinny zwrócić część unijnych dotacji, ale bez odsetek

Gminy dostawały często fundusze unijne na pokrycie nie tylko wydatków inwestycyjnych, lecz także na zapłatę związanego z nimi VAT, którego – jak się wydawało – nie mogły odliczyć. VAT był więc dla nich wydatkiem kwalifikowanym. Teraz, po wyroku TSUE stanowiącym, że jednostki budżetowe samorządów nie mogą być podatnikami VAT, może się okazać, że w wielu przypadkach podatek był jednak do odzyskania (gdyby gmina razem z jednostkami rozliczała się jako jeden podatnik), a nawet że można go odzyskać teraz, korygując poprzednie rozliczenia. Czy w takich przypadkach samorząd ma obowiązek zwrócić część unijnego wsparcia? W komunikacie opublikowanym po wyroku trybunału Ministerstwo Finansów napisało, że „przewiduje brak konieczności zwrotu”. Ale czy ministerstwo ma w ogóle coś do powiedzenia w tej kwestii?

Komunikat jest w tej części dość zaskakujący. Resort finansów zapowiedział, że zaproponuje szczegółowe rozwiązania. Niezależnie od tego, jakie będą, trzeba pamiętać, że Unia Europejska może się nie zgodzić na nie.

Zobacz również: Gminne jednostki budżetowe nie są podatnikami VAT

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, które nadzoruje rozliczanie unijnych funduszy w Polsce, poinformowało nas, że zgadza się ze stanowiskiem MF i że wspólnie z nim będzie pracować nad szczegółowymi rozwiązaniami.

To byłaby nowość. Po uchwale NSA z czerwca 2013 r. mówiącej, że jednostka budżetowa nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, resort oraz podległe mu urzędy marszałkowskie twierdziły, że gminy powinny ponownie ocenić, czy VAT jest wydatkiem kwalifikowanym, i ponownie przesłać oświadczenia wskazujące, czy w danym przypadku mają prawne możliwości jego odzyskania. Ministerstwo stało na stanowisku, że w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, gminy powinny zwrócić tę część wsparcia, która była przeznaczona na opłacenie VAT od wydatków.

Przypomnijmy, kiedy VAT może być wydatkiem kwalifikowanym, a więc takim, który może sfinansować Unia.

Zgodnie z wytycznymi – wówczas, gdy został przez beneficjenta faktycznie zapłacony i nie ma prawnej możliwości jego odzyskania. Można założyć, że do ogłoszenia wyroku TSUE takiej prawnej możliwości w wielu przypadkach nie było. Jednak wyrok zmienił tę sytuację, co oznacza, że obecnie taka możliwość istnieje.

Nie ma więc prawnej możliwości odzyskania VAT? Jakiś przykład?

Jeśli uznajemy, że szkoła jako jednostka budżetowa gminy jest odrębnym podatnikiem VAT, a jednocześnie jej sprzedaż nie przekracza 150 tys. zł w ciągu roku i w związku z tym korzysta ona z zwolnienia podmiotowego z podatku, to nie ma ona prawnej możliwości odzyskania VAT naliczonego. Innymi słowy, ze względu na zwolnienie nie nalicza ona podatku należnego, ale co za tym idzie – nie ma również możliwości odliczenia podatku naliczonego.

Polecamy: Rewolucja w rozliczaniu VAT przez samorządy


Co w takiej sytuacji zmienia wyrok TSUE?

Wynika z niego, że gmina powinna rozliczać VAT, uwzględniając szkołę i inne jednostki budżetowe (np. miejski ośrodek sportu, przedszkole). W efekcie o zwolnieniu podmiotowym z VAT w bardzo wielu przypadkach nie będzie już mowy (zostanie przekroczony próg rocznej sprzedaży w wysokości 150 tys. zł, ponieważ musimy zsumować sprzedaż wszystkich jednostek i samej gminy). W rezultacie po scentralizowaniu rozliczeń gmina ma prawną możliwość odliczenia przynajmniej części podatku naliczonego od wydatków poniesionych przez jednostkę budżetową.

Czy zatem gminy, które dostały z UE środki na zapłatę VAT, będą teraz musiały zwrócić pieniądze?

Moim zdaniem tak. Myślę, że ten problem dotyczy większości gmin, które zaliczały VAT do wydatków kwalifikowanych.

A kogo ten problem nie będzie dotyczył?

Oczywiście problem nie dotyczy gmin, które otrzymały dofinansowanie z programów, w ramach których podatek VAT od początku nie był uznawany za wydatek kwalifikowany, na przykład z programu PROW. Problem nie dotyczy również gmin, które zrealizowały inwestycje, zaliczyły podatek do wydatków kwalifikowanych, ale inwestycji nie wykorzystywały do działalności opodatkowanej VAT. Przykładowo jeśli gmina wybudowała salę sportową, przeznaczyła ją wyłącznie na lekcje wf-u i nigdy jej nie wynajmowała (działalność komercyjna), to ta inwestycja nie jest związana ze sprzedażą opodatkowaną VAT. W jej przypadku gmina nie miała prawnej możliwości odliczenia podatku naliczonego i nadal jej nie ma, pomimo wyroku TSUE. W tej sytuacji VAT pozostanie wydatkiem kwalifikowanym i gmina nie będzie musiała go zwracać. W praktyce takie sytuacje się zdarzają, ale nie są zbyt częste.

Co z gminami, które w opisanym przykładzie wynajmują salę, np. na zajęcia karate?

Takie gminy dostają czynsz za wynajem. W konsekwencji mają sprzedaż opodatkowaną związaną z inwestycją w salę. Mogą więc choćby częściowo odliczyć VAT naliczony, co oznacza, że w części, w jakiej ten VAT był sfinansowany przez UE, należy zwrócić pieniądze do instytucji zarządzającej unijnymi funduszami.

Co zatem powinny obecnie zrobić samorządy?

W świetle wyroku trybunału należy scentralizować rozliczenia VAT gminy i jej jednostek. Na tej podstawie trzeba złożyć korekty deklaracji VAT za okresy przeszłe i tam, gdzie jest prawna możliwość odliczenia podatku, należy go odliczyć. Ponadto trzeba zbadać, czy zwrócić do UE wydatek kwalifikowany w postaci odpowiedniej części podatku VAT.

Z komunikatu Ministerstwa Finansów wynika, że gminy mają wybór: mogą skorygować wstecz deklaracje VAT, ale nie muszą. Jednak czy rzeczywiście mają taki wybór i czy dotyczy on również przypadków, gdy uzyskiwały unijne środki na pokrycie podatku jako wydatku kwalifikowanego?

Niewątpliwie po wyroku gminom przysługuje prawo do korekty wstecznej. Można z niego skorzystać lub nie. Ministerstwo Finansów mówi, że gminy mają taki wybór. Co do zasady nie sposób się z tym nie zgodzić, bo gminy to taki sam podatnik jak każdy inny – ma obowiązki, które musi wykonać, i prawa, z których może skorzystać lub nie. Rezygnacja z praw, w szczególności z odliczenia podatku, ma jednak swoje konsekwencje finansowe (podatku trzeba zapłacić więcej). Dlatego moim zdaniem gminy powinny dążyć do korekty za przeszłe okresy. Jeśli nie skorygują VAT, to stracą na tym finansowo. Sugerowany przez resort finansów wybór co do korekt mają jednak wyłącznie gminy, które nie prowadziły inwestycji finansowanych ze środków unijnych w ramach programów, w których VAT był wydatkiem kwalifikowanym.

Czy UE może nałożyć na samorządy kary za błędne rozliczenia wydatków kwalifikowanych?

Co do zasady, beneficjent, który pobrał więcej środków, niż powinien, lub pobrał je nienależnie, zobowiązany jest zwrócić je z odsetkami. W polskim przypadku nie mamy jednak moim zdaniem do czynienia z taką sytuacją, ponieważ gminy pobrały środki w zgodzie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, które dopiero teraz TSUE uznał za błędne. W 2013 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przyznawało, że gminy nie mogą być obarczane odsetkami w sytuacji, gdy postępowały zgodnie ze stanowiskiem resortu finansów, nie ponoszą więc odpowiedzialności za błędne rozliczenia w tym zakresie.

©?

Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w MDDP

Rozmawiał Łukasz Zalewski

Polecamy serwis: Podatki

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź >>
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Tylko teraz
349,00 zł
614,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    7 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Fitch: Polskie samorządy na liście obserwacyjnej ze wskazaniem negatywnym
    Fitch umieścił 14 JST w Polsce na liście obserwacyjnej ze wskazaniem negatywnym - przekazała agencja ratingowa. Według ekspertów gminy będą zmuszone do podnoszenia podatków i opłat lokalnych oraz ograniczania wydatków bieżących, aby zrównoważyć ubytek dochodów związany z reformą Polski Ład.
    Korzystanie z samochodu służbowego przez burmistrza
    Korzystanie z samochodu służbowego. Czy, aby móc korzystać z samochodu służbowego do wykonywania zadań służbowych, burmistrz powinien podpisać odrębną umowę, tj. umowę o odpowiedzialności majątkowej za powierzone mienie? Czy taką umowę w imieniu gminy może podpisać z burmistrzem sekretarz, który podpisuje burmistrzowi również urlopy, delegacje? Czy jednak umowa taka jest zbędna, biorąc pod uwagę przepisy ustawy o samorządzie gminnym wskazujące, że burmistrz gospodaruje mieniem komunalnym? Czy ewentualnie do podpisania takiej umowy sekretarz powinien posiadać stosowne upoważnienie?
    Budżety samorządów z nadwyżką za III kwartał 2021 r.
    Z danych opublikowanych przez Ministerstwo Finansów, wynika, iż nadwyżka w budżetach samorządów za III kwartał 2021 r. wyniosła 23 mld 436 mln zł, przy planowanym deficycie w wysokości 31 mld 67 mln zł.
    Świadczenie ratownicze - dla kogo dodatek do emerytury?
    Świadczenie ratownicze zostało przewidziane w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych. Komu ma przysługiwać?
    Senior+ w edycji na 2022 rok
    Program Senior+ w edycji na 2022 rok adresowany jest do jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego, powiatowego oraz wojewódzkiego. Jakie wymagania należy spełnić?
    Kierownik zamawiającego musi określić wymogi weryfikacyjne dla zatrudnionych pracowników wykonawcy
    Czy według nowego Prawa zamówień publicznych istnieje konieczność określenia w opisie przedmiotu zamówienia zapisów dotyczących sposobu dokumentowania zatrudnienia pracowników wykonawcy w zakresie m.in. rodzaju czynności, które oni wykonują, czy sposobu weryfikacji zatrudnienia tych osób (chodzi np. o kierownika budowy, robót, ochronę budowy, pracowników administracyjnych)? Zamówienie, które gmina chce udzielić, dotyczy budowy nowej hali sportowej, a w okresie COVID-19 takie wymogi mogą zniechęcić oferentów.
    Uhonorowanie pomocy społecznej - wypłata nagród z okazji Dnia Pracownika Socjalnego
    Dzień Pracownika Socjalnego jest świętem wszystkich pracowników służb społecznych, a w szczególności pracowników socjalnych. Z tej okazji 21 listopada każdego roku, poza uroczystymi obchodami, przyznawane są nagrody.
    Egzekucja świadczeń z ZFŚS - jakie zapisy w zajęciu pozwalają na dokonywanie potrąceń
    Świadczenia z ZFŚS podlegają egzekucji do pełnej wysokości, jeśli zajęcie dotyczy innych wierzytelności.
    Wyższe zarobki ekspertów cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym
    Wyższe zarobki ekspertów cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym już niedługo.
    Zmiany w ustawie o podatku akcyzowym
    Zmiany w ustawie o podatku akcyzowym przyjęte przez Radę Ministrów.
    Gotowe posiłki w bufecie basenowym a stawka VAT
    Jednostka samorządowa (ośrodek sportowy) prowadzi basen. W ramach infrastruktury obiektu utworzono także sklepik/bufet, w którym sprzedawane są posiłki typu fast-food: hot-dogi, kanapki, zapiekanki. Jest to tzw. sprzedaż na wynos - nie posiadamy zaplecza umożliwiającego spożywanie posiłków na miejscu, a sprzedawane posiłki kupujemy w formie gotowej (kanapki) lub w formie półproduktów (hot-dogi, zapiekanki). Jaką stawką VAT należy opodatkować taką sprzedaż - 5% czy 8%?
    Jak inwentaryzować odnawialne źródła energii?
    Urząd gminy korzysta z programu Unii Europejskiej „Czyste powietrze” i ma na stanie urządzenia (panele, słoneczne, pompy ciepła) zamontowane na domach jednorodzinnych mieszkańców, którzy korzystali z dofinansowania. Zgodnie z założeniami programu, gmina jest właścicielem tych urządzeń jeszcze przez 5 lat. Mieszkańców, którzy korzystają z programu, jest ok. 1000. Jak należy inwentaryzować te urządzenia - spis z natury czy weryfikacja (oświadczenie mieszkańca, że ma to nadal na stanie)?
    Wspólna działalność socjalna w sektorze finansów publicznych
    Przepisy dają możliwość prowadzenia wspólnej działalności socjalnej przez kilku pracodawców zobowiązanych do tworzenia ZFŚS. Jest to na pewno korzystne zwłaszcza dla mniejszych jednostek, dysponujących niewielkimi środkami finansowymi. Wspólna działalność musi się opierać na zawarciu umowy pomiędzy pracodawcami. Skorzystanie z tego rozwiązania jest w pełni dopuszczalne także dla jednostek sfery budżetowej. W praktyce myśleć o tym mogą pracodawcy ze sobą powiązani, np. urząd gminy i gminne jednostki organizacyjne.
    Zmiany w rachunkowości od 1 stycznia 2022 r.
    Sprawdź co się zmieni w ustawie o rachunkowości w 2022 r.
    Zmiany dla nauczycieli od 1 września 2022 r.
    Zmiany dla nauczycieli 2022. Jakie zmiany czekają nauczycieli od nowego roku szkolnego? Czy będą podwyżki zarobków? Czy zostanie zwiększony czas pracy nauczycieli?
    Nagroda jubileuszowa nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach
    Nagroda jubileuszowa nauczyciela. Jak prawidłowo naliczać staż uprawniający do nagrody jubileuszowej nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach?
    Specjalne dodatki motywacyjne dla pracowników budżetówki
    Specjalne dodatki motywacyjne dla pracowników budżetówki - kto może otrzymać?
    Możliwość finansowania upominków z ZFŚS - analiza
    Możliwość finansowania upominków z ZFŚS. Czy z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych można dofinansować prezenty na święta, Dzień Kobiet, Dzień Dziecka, z okazji jubileuszu itp.?
    Stypendia dla uczniów - jaki paragraf?
    Stypendia dla uczniów - klasyfikacja. W jakim paragrafie wydatków powinno się ujmować wypłacane uczniom stypendia socjalne oraz stypendia za wyniki w nauce i za osiągnięcia sportowe?
    Zatrudnienie głównego księgowego bez konkursu - czy jest możliwe?
    Zatrudnienie głównego księgowego. Czy można zatrudnić głównego księgowego w jednostce budżetowej bez przeprowadzenia konkursu?
    Czy odsetki ewidencjonowane na koncie 909 z tytułu kredytów i pożyczek należy ująć za cały okres kredytowania?
    Czy odsetki ewidencjonowane na koncie 909 z tytułu kredytów i pożyczek należy ująć za cały okres kredytowania czy tylko na następny rok budżetowy?
    Jak uregulować dyżury domowe w przypadku telepracy?
    Telepraca - dyżury domowe. Jaki zapis należy umieścić w porozumieniu o telepracy, żeby nadal dyżur pełniony w miejscu zamieszkania był traktowany jako dyżur domowy, a nie dyżur w miejscu pracy?
    Czy można zatrudnić cudzoziemca w zakładzie budżetowym?
    Czy w Zakładzie Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej można zatrudnić osobę nieposiadającą obywatelstwa polskiego (obywatel Ukrainy) na stanowisku pomocniczym i obsługi? Jakie warunki musi spełniać?
    Podwyżki dla lekarzy i pielęgniarek 2022
    Podwyżki dla lekarzy i pielęgniarek 2022 - minister zdrowia Adam Niedzielski poinformował po posiedzeniu Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia, że osiągnięto porozumienie. Od kiedy i o ile wzrosną wynagrodzenia medyków?
    Wizja lokalna w terenie
    Wizja lokalna, uregulowana w ustawie ‒ Prawo zamówień publicznych, jest szczególnym narzędziem, z którego zamawiający może skorzystać, określając warunki udziału w postępowaniu. Próżno szukać definicji legalnej tego pojęcia albo wyraźnych wymogów określonych przez ustawodawcę w tym zakresie. Jednak niezastosowanie się przez wykonawcę do wytycznych określonych w specyfikacji warunków zamówienia w tym względzie może skutkować odrzuceniem oferty, co rodzi konkretne konsekwencje w sferze proceduralnej.