Układ podmiotowy w RB-Z i RB-N (stan prawny na 17 lipca 2026 r.)

• Czym jest układ podmiotowy i przedmiotowy w Rb-Z?
• Układ podmiotowy (Rb-Z):
• Układ podmiotowy (Rb-Z)
• Sprawozdanie RB-N - Co to jest?
• Układ przedmiotowy (Rb-N)
• Układ podmiotowy (Rb-N)

Czym jest układ podmiotowy i przedmiotowy w Rb-Z?

Sprawozdawczość budżetowa (a dokładniej sprawozdanie Rb-Z – kwartalne sprawozdanie o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji) opiera się na dwóch kluczowych ujęciach: podmiotowym i przedmiotowym.

Rachunkowość Budżetowa (miesięcznik) – abonament

Układ podmiotowy (Rb-Z):

W układzie przedmiotowym prezentowane są zobowiązania, o których mowa w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 72 ust. 2 ustawy, wynikające z tytułów dłużnych:

1) papiery wartościowe - rozumiane jako zobowiązania wynikające z wyemitowanych papierów wartościowych, dopuszczone do obrotu zorganizowanego, czyli takie, dla których istnieje płynny rynek wtórny. Kategoria ta nie obejmuje papierów udziałowych oraz praw pochodnych;

2) kredyty i pożyczki - rozumiane jako zobowiązania wynikające z zaciągniętych kredytów i pożyczek, jak również z umów sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach (tzw. sprzedaż na raty), umów leasingu zawartych z producentem lub finansującym, w których ryzyko i korzyści z tytułu własności są przeniesione na korzystającego z rzeczy (tzw. leasing finansowy), a także z umów nienazwanych o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związanych z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu. Do kredytów i pożyczek należy również zaliczać zobowiązania z tytułu umów o partnerstwie publiczno-prywatnym i umów o poprawę efektywności energetycznej, w przypadku gdy taka umowa ma wpływ na poziom długu publicznego. W tej kategorii mieszczą się również papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona (tzn. nie istnieje dla nich płynny rynek wtórny), z wyłączeniem akcji oraz innych papierów udziałowych. Do kredytów i pożyczek nie zalicza się zobowiązań krótkoterminowych wynikających z umów nienazwanych, powstających w wyniku bezpośredniego udzielenia przez dostawców lub producentów odroczenia terminu zapłaty za transakcje dotyczące usług, wyrobów i robót (tzw. kredyt handlowy);

3) przyjęte depozyty - rozumiane jako zobowiązania wynikające z depozytów przyjętych na rachunek jednostki, które są ujmowane w planach finansowych tych jednostek oraz są środkiem finansowania, np. spłaty wcześniej zaciągniętych zobowiązań lub niedoboru środków danej jednostki. Do depozytów nie należy zaliczać depozytów mających charakter gwarancji należytego wykonania zobowiązania (np. kaucje mieszkaniowe, depozyty przyjęte przez jednostkę sprawozdającą się w celu zabezpieczenia należytego wykonania umów), gdyż depozyty tego typu nie służą sfinansowaniu deficytu ani długu jednostki, i w związku z tym nie należy wykazywać depozytów tego typu. Przyjęte depozyty stanowią zobowiązania finansowe głównie instytucji sektora bankowego, ale także pojawiają się w innych sektorach, np. w ramach lokowania przez jednostki wolnych środków u Ministra Finansów;

4) wymagalne zobowiązania - rozumiane jako wszystkie bezsporne zobowiązania, których termin płatności dla dłużnika minął, a które nie zostały ani przedawnione, ani umorzone. Są to zobowiązania wynikające głównie z dostaw towarów i usług (np. faktur niezapłaconych w terminie), prawomocnych orzeczeń sądu, udzielonych poręczeń i gwarancji. Kategoria ta nie obejmuje zobowiązań wymagalnych z tytułu papierów wartościowych, pożyczek i kredytów oraz przyjętych depozytów, a także odsetek za opóźnienie od wymagalnych zobowiązań. W tej kategorii zobowiązań wykazywane są niezwrócone w terminie depozyty mające charakter gwarancji należytego wykonania zobowiązania (np. kaucje mieszkaniowe, depozyty przyjęte przez jednostkę sprawozdającą się w celu zabezpieczenia należytego wykonania umów). W sytuacji, w której zostanie zawarta ugoda pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem, i zobowiązanie uprzednio wymagalne zostanie zrestrukturyzowane (tj. wierzyciel wyznaczy nowy harmonogram spłat), zobowiązanie przestaje być wymagalne i nie wykazuje się go w wierszu E4. W przypadku gdy termin spłaty zrestrukturyzowanego zobowiązania wykracza poza jeden rok, licząc od pierwotnego terminu powstania zobowiązania do płatności, takie zobowiązanie może spełniać przesłanki umowy nienazwanej kwalifikowanej do kategorii kredyty i pożyczki. Zobowiązanie staje się wymagalne w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, licząc od dnia następnego po upływie terminu płatności wskazanego w dokumencie zapłaty lub zapisanego w umowie.

Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta

Kalkulator dat

Układ podmiotowy (Rb-Z)

W układzie podmiotowym prezentowane są zobowiązania wobec następujących wierzycieli:

1) jednostek należących do sektora finansów publicznych, w tym wobec:

a) grupy I, obejmującej organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały, państwowe jednostki budżetowe oraz państwowe fundusze celowe, o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy, z wyłączeniem funduszy wskazanych w grupie IV,

b) grupy II, obejmującej agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, uczelnie publiczne, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest minister, centralny organ administracji rządowej, wojewoda lub uczelnia medyczna, Polską Akademię Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne, państwowe instytucje kultury, państwowe fundusze celowe posiadające osobowość prawną oraz inne państwowe osoby prawne, utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw państwowych, instytutów badawczych, instytutów działających w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, banków i spółek prawa handlowego. Do grupy II zalicza się również Bankowy Fundusz Gwarancyjny,

c) grupy III, obejmującej jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, związki jednostek samorządu terytorialnego, w tym związki metropolitalne, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest jednostka samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury oraz samorządowe osoby prawne, utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem banków i spółek prawa handlowego,

d) grupy IV, obejmującej Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze, Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Narodowy Fundusz Zdrowia;

2) banku centralnego - rozumianego jako Narodowy Bank Polski;

3) banków - rozumianych jako banki z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (banki państwowe, banki spółdzielcze, banki w formie spółek akcyjnych), oddziały banków znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utworzone przez banki będące nierezydentami oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe;

4) pozostałych krajowych instytucji finansowych - rozumianych jako jednostki, których główną działalnością jest pośrednictwo finansowe (przy równoczesnym zaciąganiu zobowiązań na własny rachunek w wyniku przeprowadzania transakcji finansowych), z wyłączeniem banków, oraz jednostki świadczące usługi pomocnicze w stosunku do pośrednictwa finansowego. Do tej grupy podmiotów zalicza się w szczególności fundusz inwestycyjny, towarzystwo funduszy inwestycyjnych, zakład ubezpieczeń, towarzystwo emerytalne, fundusz emerytalny oraz dom maklerski, mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) przedsiębiorstw niefinansowych - rozumianych jako jednostki będące producentami rynkowymi, których główną działalnością jest produkcja wyrobów i obrót nimi lub świadczenie usług niefinansowych, w szczególności przedsiębiorstwa państwowe, spółki prawa handlowego, spółdzielnie, oddziały przedsiębiorców zagranicznych, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek zatrudniające powyżej 9 osób, grupy producenckie, niepubliczne szkoły wyższe, spółki prowadzące działalność leczniczą. Przy obliczaniu zatrudnienia uwzględnia się etaty w pełnym oraz niepełnym wymiarze czasu pracy na koniec danego okresu sprawozdawczego. W przypadku braku wyczerpujących informacji na temat przynależności kontrahenta do danej grupy wierzycieli dopuszcza się dokonywanie szacunków w tym zakresie;

6) gospodarstw domowych - rozumianych jako osoby lub grupy osób będące konsumentami lub producentami rynkowymi wyrobów i usług. Do tego sektora zaliczane są osoby fizyczne, w tym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek zatrudniające do 9 osób włącznie oraz rolnicy indywidualni, szkoły niepubliczne prowadzone przez osoby fizyczne, o ile zatrudniają do 9 osób włącznie. Przy obliczaniu zatrudnienia uwzględnia się etaty w pełnym oraz niepełnym wymiarze czasu pracy na koniec danego okresu sprawozdawczego. Kategoria ta obejmuje również zobowiązania wobec osób fizycznych zatrudnionych w jednostce sporządzającej sprawozdanie. W przypadku braku wyczerpujących informacji na temat przynależności do danej grupy wierzycieli dopuszcza się dokonywanie szacunków w tym zakresie;

7) instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych - rozumianych jako instytucje niekomercyjne stanowiące odrębne jednostki organizacyjne, działające na rzecz gospodarstw domowych i będące prywatnymi pozostałymi producentami nierynkowymi. Ich podstawowe przychody pochodzą z dobrowolnych wpłat pieniężnych lub wkładów w naturze oraz z dochodów z tytułu własności. Sektor ten obejmuje związki zawodowe, fundacje, stowarzyszenia, partie polityczne, kościoły lub związki wyznaniowe mające uregulowane stosunki z Rzeczpospolitą Polską oraz kluby społeczne, kluby kultury, rekreacyjne i sportowe, instytucje dobroczynne i inne organizacje społeczne oraz zawodowe finansowane z dobrowolnych wpłat pieniężnych lub w naturze od innych jednostek instytucjonalnych;

8) wierzycieli zagranicznych - rozumianych jako nierezydenci będący osobami fizycznymi mającymi miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz osobami prawnymi mającymi siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także inne podmioty mające siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu. Nierezydentami są również znajdujące się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone przez rezydentów, a także obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne obce przedstawicielstwa oraz misje specjalne i organizacje międzynarodowe korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych;

9) podmiotów należących do strefy euro - rozumianych jako nierezydenci mający miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym obowiązującym środkiem płatniczym jest euro;

10) pozostałych podmiotów zagranicznych - rozumianych jako nierezydenci mający miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą w innym państwie niż w państwie członkowskim Unii Europejskiej, o którym mowa w pkt 9.

Sprawozdanie RB-N - Co to jest?

Układ przedmiotowy w sprawozdaniu Rb-N (kwartalnym sprawozdaniu o stanie należności oraz wybranych aktywów finansowych) określa rodzaj (tytuł prawny lub ekonomiczny) aktywów i należności, jakie posiada jednostka sektora finansów publicznych. Układ ten odpowiada on na pytanie:

1) „Z jakiego tytułu należą nam się pieniądze?” lub

2) „W jakiej formie fizycznej/finansowej trzymamy nasze środki?”.

Układ przedmiotowy (Rb-N)

W układzie przedmiotowym prezentowane są należności wynikające z następujących tytułów:

1) papiery wartościowe - rozumiane jako wartość należności jednostki wynikających z nabytych papierów wartościowych, które zostały dopuszczone do obrotu zorganizowanego (m.in. bony, obligacje, certyfikaty inwestycyjne, listy zastawne), czyli takie, dla których istnieje płynny rynek wtórny. Kategoria ta nie obejmuje papierów udziałowych oraz praw pochodnych;

2) pożyczki - rozumiane jako wartość należności wynikających z udzielonych kredytów i pożyczek, jak również z umów leasingu finansowego oraz sprzedaży na raty. W tej kategorii mieszczą się również papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona (tzn. nie istnieje dla nich płynny rynek wtórny), z wyłączeniem papierów udziałowych. Z kategorii tej są natomiast wyłączone udzielone kredyty handlowe, czyli zobowiązania powstające w wyniku bezpośredniego udzielenia kredytu (przez dostawców lub producentów) na transakcje dotyczące wyrobów i usług o terminie spłaty nie przekraczającym roku;

3) gotówka - rozumiana jako stan gotówki w kasie jednostki wraz z pogotowiem kasowym. Wartość tych aktywów finansowych należy zaprezentować w grupie jednostek, do której należy jednostka sporządzająca sprawozdanie. W przypadku gotówki w drodze, środki pieniężne należy wykazać w miejscu docelowym danej jednostki, z wyjątkiem gdy dotyczy to gotówki przekazywanej przez państwowe jednostki budżetowe na rachunek bieżący państwowej jednostki budżetowej, w takim przypadku do momentu zapisania środków na rachunku jednostka wykazuje środki jako gotówkę w kasie;

4) depozyty - rozumiane jako wartość należności wynikających ze złożonych depozytów. Do depozytów zalicza się przede wszystkim depozyty złożone w banku. W przypadku takich depozytów wykazuje się stan środków zapisanych na rachunku bankowym w banku, w kolumnie 10 (banki) albo jeżeli rachunek bankowy jest prowadzony przez Narodowy Bank Polski w kolumnie 9 (bank centralny). Natomiast wolne środki przekazane przez jednostkę sektora finansów publicznych w depozyt lub w zarządzanie Ministrowi Finansów wykazuje się w kolumnie 5 (grupa I). Depozyty mające charakter gwarancji należytego wykonania zobowiązania (np. depozyty złożone w celu zabezpieczenia należytego wykonania umów) są również objęte tą kategorią, w związku z tym należy wykazywać ten typ depozytów, jeżeli jednostka sporządzająca sprawozdanie złożyła taki depozyt w innym podmiocie. Depozyty, o których mowa powyżej, wpłacone na rachunek jednostki przez podmioty zewnętrzne biorące udział w postępowaniu przetargowym (lub podobnym) nie powinny być wykazywane. W kategorii depozyty:

a) w sprawozdaniu za IV kwartał - jednostka nie wykazuje środków znajdujących się na rachunku bankowym na koniec IV kwartału, otrzymanych od innej jednostki lub na rzecz innej jednostki, które będzie zobowiązana zwrócić w wyniku rozliczenia w następnym kwartale, z uwzględnieniem okresu przejściowego, np. dotacji. Takie środki wykazuje jednostka, której zostały one zwrócone w kwartale następnego roku budżetowego i zaliczone przez nią do środków poprzedniego okresu sprawozdawczego, czyli IV kwartału. Jednostka nie wykazuje również środków, które otrzymała na rachunek, a które dotyczą wykonania zobowiązań przyszłego okresu sprawozdawczego - kwartału następnego roku budżetowego. Takie środki jako depozyt wykazuje jednostka, która przekazała te środki np. na wynagrodzenia dla pracowników innej jednostki ponoszone w następnym okresie sprawozdawczym, tj. w I kwartale roku budżetowego,

b) państwowe jednostki budżetowe, niezależnie od okresu sprawozdawczego, którego dotyczy sprawozdanie, nie wykazują w kategorii depozyt środków znajdujących się na rachunkach bieżących prowadzonych w ramach obsługi budżetu państwa. Środki te są wykazywane jedynie w ramach centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa przez dysponenta tego rachunku;

5) wymagalne należności - rozumiane jako wartość wszystkich bezspornych należności, których termin płatności dla dłużnika minął, a które nie zostały ani przedawnione, ani umorzone. Są to należności wynikające głównie z dostaw towarów i usług (np. niezapłaconych w terminie faktur), prawomocnych orzeczeń sądu, udzielonych poręczeń i gwarancji. Kategoria ta nie obejmuje należności wymagalnych z tytułu papierów wartościowych, pożyczek i kredytów, depozytów, odsetek od wymagalnych należności czy też innych należności ubocznych. W sytuacji, w której zostanie zawarta ugoda pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem i należność uprzednio wymagalna zostanie zrestrukturyzowana (tj. wierzyciel wyznaczy nowy harmonogram spłat), należność przestaje być wymagalna i nie podlega wykazaniu w wierszu N4.

W przypadku gdy termin spłaty zrestrukturyzowanej należności wykracza poza jeden rok, licząc od pierwotnego terminu powstania zobowiązania do spłaty, taka należność może spełniać przesłanki umowy nienazwanej podobnej w skutkach ekonomicznych do umowy pożyczki lub kredytu i być zakwalifikowana do kategorii pożyczki. Należność staje się wymagalna w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, licząc od dnia następnego po upływie terminu płatności wskazanego w dokumencie zapłaty lub zapisanego w umowie;

6) pozostałe należności - rozumiane jako bezsporne należności niewymagalne z tytułu dostaw towarów i usług, podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz z wszelkich innych tytułów nieobjętych pozostałymi kategoriami przedmiotowego sprawozdania, wyłączając odsetki i inne należności uboczne.

Układ podmiotowy (Rb-N)

W układzie podmiotowym prezentowane są należności od następujących dłużników:

1) jednostek należących do sektora finansów publicznych, w tym wobec:

a) grupy I, obejmującej organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały, państwowe jednostki budżetowe oraz państwowe fundusze celowe, o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy, z wyłączeniem funduszy wskazanych w grupie IV,

b) grupy II, obejmującej agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, uczelnie publiczne, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest minister, centralny organ administracji rządowej, wojewoda lub uczelnia medyczna, państwowe instytucje kultury, Polską Akademię Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne, państwowe fundusze celowe posiadające osobowość prawną oraz inne państwowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw państwowych, instytutów badawczych, instytutów działających w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, banków i spółek prawa handlowego. Do grupy II zalicza się również Bankowy Fundusz Gwarancyjny,

c) grupy III, obejmującej jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, związki jednostek samorządu terytorialnego, w tym związki metropolitalne, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, dla których podmiotem tworzącym jest jednostka samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury oraz samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem banków i spółek prawa handlowego,

d) grupy IV, obejmującej Zakład Ubezpieczeń Społecznych i fundusze zarządzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Narodowy Fundusz Zdrowia;

2) banku centralnego - rozumianego jako Narodowy Bank Polski;

3) banków - rozumianych jako banki z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (banki państwowe, banki spółdzielcze, banki w formie spółek akcyjnych), oddziały banków znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utworzone przez banki będące nierezydentami oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe;

4) pozostałych krajowych instytucji finansowych - rozumianych jako jednostki, których główną działalnością jest pośrednictwo finansowe, przy równoczesnym zaciąganiu zobowiązań na własny rachunek w wyniku przeprowadzania transakcji finansowych, z wyłączeniem banków, oraz jednostki świadczące usługi pomocnicze w stosunku do pośrednictwa finansowego. W szczególności do tej grupy podmiotów zalicza się fundusz inwestycyjny, towarzystwo funduszy inwestycyjnych, zakład ubezpieczeń, towarzystwo emerytalne, fundusz emerytalny, dom maklerski mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) przedsiębiorstw niefinansowych - rozumianych jako jednostki będące producentami rynkowymi, których główną działalnością jest produkcja dóbr i obrót tymi dobrami lub świadczenie usług niefinansowych, w szczególności przedsiębiorstwa państwowe, spółki, spółdzielnie, oddziały przedsiębiorców zagranicznych, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek zatrudniające powyżej 9 osób, grupy producenckie, niepubliczne szkoły wyższe, spółki prowadzące działalność leczniczą. Przy obliczaniu zatrudnienia uwzględnia się etaty w pełnym oraz niepełnym wymiarze czasu pracy na koniec danego okresu sprawozdawczego. W przypadku braku wyczerpujących informacji na temat przynależności do danej grupy dłużników dopuszcza się dokonywanie szacunków w tym zakresie;

6) gospodarstw domowych - rozumianych jako osoby lub grupy osób będące konsumentami lub producentami rynkowymi wyrobów i usług. Do tego sektora zaliczane są osoby fizyczne, w tym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek zatrudniające do 9 osób włącznie oraz rolnicy indywidualni, szkoły niepubliczne prowadzone przez osoby fizyczne, o ile zatrudniają do 9 osób włącznie. Przy obliczaniu zatrudnienia uwzględnia się etaty w pełnym oraz niepełnym wymiarze czasu pracy na koniec danego okresu sprawozdawczego. Do przyporządkowania sektorowego jest brany stan zatrudnienia występujący na koniec danego okresu sprawozdawczego. Kategoria ta obejmuje również należności od osób fizycznych zatrudnionych w jednostce sporządzającej sprawozdanie. W przypadku braku wyczerpujących informacji na temat przynależności do danej grupy dłużników dopuszcza się dokonywanie szacunków w tym zakresie;

7) instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych - rozumianych jako instytucje niekomercyjne stanowiące odrębne jednostki organizacyjne. Ich podstawowe przychody pochodzą z dobrowolnych wpłat pieniężnych lub wkładów w naturze oraz z dochodów z tytułu własności. Sektor ten obejmuje związki zawodowe, fundacje, stowarzyszenia, partie polityczne, kościoły lub związki wyznaniowe mające uregulowane stosunki z Rzecząpospolitą Polską oraz kluby społeczne, kultury, rekreacyjne i sportowe, instytucje dobroczynne i inne organizacje społeczne oraz zawodowe finansowane z dobrowolnych wpłat pieniężnych lub w naturze od innych jednostek instytucjonalnych;

8) dłużników zagranicznych - rozumianych jako nierezydenci będący osobami fizycznymi mającymi miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz osobami prawnymi mającymi siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także inne podmioty mające siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu. Nierezydentami są również znajdujące się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone przez rezydentów, a także obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne obce przedstawicielstwa oraz misje specjalne i organizacje międzynarodowe korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych;

9) podmiotów należących do strefy euro - rozumianych jako nierezydenci mający miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym obowiązującym środkiem płatniczym jest euro;

10) pozostałych podmiotów zagranicznych - rozumianych jako nierezydenci mający miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą w innym państwie niż w państwie członkowskim Unii Europejskiej, o którym mowa w pkt 9.