Samorządy mogą wspólnie udzielać zamówień publicznych

• Swoboda współpracy - podstawa prawna

Z danych zawartych w ostatnim opublikowanym Sprawozdaniu Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) z funkcjonowania systemu zamówień publicznych wynika, że w 2024 roku przeprowadzono łącznie ponad 560 postępowań zgodnych z regulacją art. 38 Prawa zamówień publicznych (dalej: Pzp). Większość z nich dotyczyła dostaw i usług (odpowiednio 44% i 37% wszystkich postępowań prowadzonych w omawianym trybie). Ich łączna wartość mogła wynieść ponad 1 mld zł.

Swoboda współpracy - podstawa prawna

Przepis art. 38 Pzp bazuje na dużej swobodzie przekazanej przez ustawodawcę zamawiającym. Materializuje się ona w możliwości dowolnego kształtowania zakresu i formy współpracy. Można w tym miejscu wskazać na następujące rodzaje swobód:

1. przedmiotową – zamówienie może obejmować dostawy, usługi, jak również roboty budowlane. W praktyce najczęściej można się spotkać z wykorzystaniem współdziałania dwóch lub większej liczby jednostek samorządu terytorialnego (JST) w obszarze dostaw i usług – w szczególności przy zakupie energii elektrycznej lub dostawie materiałów biurowych. Łatwo można jednak wyobrazić sobie także inne pola współpracy – np. w zakresie usług teleinformatycznych, utrzymania dróg, dowozu uczniów do szkół czy ubezpieczenia mienia. Warto pamiętać, że tak udzielane zamówienie nie musi być jednorodne. Tym samym, brak jest przeciwwskazań, aby wspólne postępowanie obejmowało np. świadczenie usług telefonii komórkowej w jednej gminie oraz dostawę Internetu i telefonii VoIP w drugiej JST. Wątpliwe może być uzasadnienie ekonomiczne takiego postępowania, bowiem praktyka pokazuje, że dla wykonawców korzystniej jest realizować zamówienia o ujednoliconych cechach przedmiotowych – są wówczas w stanie zaoferować lepsze warunki i bardziej profesjonalną realizację;

2. podmiotową – dobór partnera oraz ich liczba w ramach danego postępowania nie są ograniczone dyspozycją art. 38 Pzp. Oznacza to, że możliwe jest wspólne prowadzenie postępowania przez zamawiających posiadających różny status na gruncie przepisów Pzp, jak również włączenie do wspólnego procedowania podmiotu spoza systemu zamówień publicznych. Także liczba podmiotów nawiązujących współpracę nie została ograniczona. Należy jednak w tym miejscu przestrzec przed tworzeniem zbyt dużej grupy zamawiających, a przez to nazbyt obszernego zakresu zamówienia. Może to bowiem w sposób niezamierzony ograniczyć konkurencję i dostęp do postępowania mniejszym wykonawcom. Wyjściem z tej sytuacji będzie podział zamówienia na części, co przywróci wolnorynkową rywalizację;

3. proceduralną – współpraca może obejmować takie czynności, jak: przygotowanie postępowania o udzielenie zamówienia, przeprowadzenie takiego postępowania, zorganizowanie konkursu, udzielenie zamówienia, zawarcie umowy ramowej, ustanowienie dynamicznego systemu zakupów czy udzielenie zamówienia na podstawie umowy ramowej lub objętego dynamicznym systemem zakupów. Od wspólnej decyzji zamawiających zależy, czy współdziałaniem zostanie objęta tylko jedna z czynności – np. przygotowanie specyfikacji warunków zamówienia wraz załącznikami – czy też kompleksowe przeprowadzenie całego postępowania i zawarcie wspólnej umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego;

4. kontraktową – uregulowanie współpracy pomiędzy zamawiającymi będzie zależne od woli wszystkich stron – zarówno w zakresie podziału obowiązków, jak również długości czy zakresu współdziałania.

(...)