| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Finanse publiczne > Dotacje > Dotacje celowe pod lupą RIO

Dotacje celowe pod lupą RIO

Błędne uchwały radnych mogą skutkować uznaniem ich przez regionalne izby obrachunkowe za nieważne? Jakie nieprawidłowości najczęściej pojawiają się w uchwałach dotacyjnych?

RIO często kwestionuje uchwały dotacyjne – czego się wystrzegać

Gminy coraz częściej przyznają osobom fizycznym czy firmom dotacje celowe, dzięki którym możliwa jest ochrona środowiska, np. na kolektory słoneczne, ekologiczne piece czy usuwanie azbestu. Wymaga to wcześniej podjęcia stosownej uchwały przez radnych. W dokumentach tych pojawia się jednak wiele błędów. Skutkować mogą one, mimo słusznych intencji uchwałodawców, orzeczeniem przez regionalną izbę obrachunkową o ich nieważności – w części lub w całości. Dziś pokazujemy, czego należy unikać.

Polecamy produkt: Zasady sporządzania i kontroli dowodów księgowych w jednostkach sektora finansów publicznych (książka)

Dotacje celowe, które nazwiemy skrótowo środowiskowymi, są udzielane na podstawie ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm., dalej: p.o.ś.). Konkretnie chodzi o art. 403 ust. 4–6.

Jak wynika z art. 403 ust. 4, finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej może polegać na udzielaniu dotacji celowej w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) z budżetu gminy lub budżetu powiatu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji:

1) podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych, w szczególności:

a) osób fizycznych,

b) wspólnot mieszkaniowych,

c) osób prawnych,

d) przedsiębiorców,

2) jednostek sektora finansów publicznych będących gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi.

Zgodnie z ust. 5 zasady udzielania dotacji celowej obejmujące w szczególności kryteria wyboru inwestycji do finansowania oraz tryb postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania określa odpowiednio rada gminy albo rada powiatu w drodze uchwały. I wreszcie w ust. 6 wskazano, że udzielenie dotacji celowej, o której mowa w ust. 4, następuje na podstawie umowy zawartej przez gminę lub powiat z podmiotami określonymi w ust. 4. Gdy dotacja stanowi pomoc publiczną lub pomoc de minimis, jej udzielenie następuje z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy w przepisach unijnych.

Obok pokazujemy najczęstsze błędy. [ramka]

Niezgodność z prawem dotyczy nie tylko p.o.ś., ale i ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 ze zm.), a także ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).

Niezbędna opinia UOKiK

W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na nieuzyskanie stosownych opinii organów (w tym UOKiK) odnośnie do projektu uchwały dotacyjnej. Czynnikiem determinującym potrzebę ich uzyskania są zapisy, które przewidują możliwość udzielenia dotacji również przedsiębiorcom. A udzielenie dotacji tym podmiotom powinno nastąpić z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej lub pomocy de minimis. Jak bowiem wynika z art. 403 ust. 6 zdanie drugie p.o.ś., w przypadku gdy dotacja stanowi pomoc publiczną lub pomoc de minimis, jej udzielenie następuje z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy określonych w prawie Unii Europejskiej. Ponadto wprowadzenie i udzielanie pomocy de minimis jest obwarowane szczególnymi wymogami określonymi w ustawie z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W szczególności powinnością przedstawienia projektu uchwały przewidującej udzielenie pomocy de minimis prezesowi UOKiK, który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy (art. 7 ust. 3 ustawy). Niezależnie projekt uchwały w sprawie dotacji (dotyczący podmiotów, które mogą spełniać warunki do objęcia pomocą de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie) może podlegać również opinii ministra właściwego do spraw rolnictwa, który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia co do przejrzystości zasad udzielania pomocy.

Niektóre RIO stoją zaś na stanowisku, że ww. obowiązek jest jednym z elementów procedury podejmowania uchwały w zakresie przedmiotowym. Nieuzyskanie zaś opinii stanowi w ich ocenie istotne naruszenie prawa skutkujące koniecznością orzeczenia nieważności całej uchwały. Podobnie zresztą jak nieuwzględnienie zgłoszonych uwag w uchwałach dotacyjnych.

Niezaleganie z płatnościami – bez znaczenia

Inną wadą jest taki warunek udzielenia dotacji, by beneficjenci terminowo wywiązywali się z zobowiązań finansowych w stosunku do danej gminy. Wydaje się, że takie zapisy wykraczają poza delegację ustawową określoną w art. 403 ust. 4–6 p.o.ś. Rada gminy nie może bowiem uzależniać przyznania dotacji od spełnienia warunków całkowicie niezwiązanych z przedmiotem i celem, na jaki ma być przyznana dotacja. Ponadto zgodnie z zasadą legalizmu (art. 7 konstytucji) organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z zasady tej wynika, że organ stanowiący JST może podejmować uchwały tylko wtedy, gdy istnieje przepis uprawniający go do takiego działania. Warunkiem zgodności z prawem jest nie tylko przestrzeganie przez organ zakresu własnych kompetencji, wymaganej procedury, lecz także zgodność aktu z dyspozycją prawa materialnego. Ponadto w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 1997 r. (sygn. akt III SA 534/96) do działalności organów samorządu terytorialnego nie stosuje się zasady „co nie jest zakazane, jest dozwolone”, lecz regułę „dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje”. Wydaje się zatem, że nie ma przepisów upoważniających radę gminy do wprowadzania zapisów warunkujących przyznanie dotacji celowej wynikającej z art. 403 p.o.ś. od niezalegania przez wnioskodawcę z płatnościami wobec gminy.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

Kadry i płace 2019

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

ANGIELSKI DLA KSIĘGOWYCH

Eksperci portalu infor.pl

Monika Kwiatek Kancelaria Radcy Prawnego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »