REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność kierownika samorządowej jednostki organizacyjnej za działanie lub zaniechanie stanowiące naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Odpowiedzialność kierownika samorządowej jednostki organizacyjnej za działanie lub zaniechanie stanowiące naruszenie dyscypliny finansów publicznych./ fot. Fotolia
Odpowiedzialność kierownika samorządowej jednostki organizacyjnej za działanie lub zaniechanie stanowiące naruszenie dyscypliny finansów publicznych./ fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych co do zasady nie podlegają jednostki organizacyjne należące do sektora finansów publicznych ani ich organy, lecz osoby fizyczne. Odpowiedzialność ponoszą osoby kierujące tymi jednostkami, będące ich pracownikami lub wchodzące w skład organów tych jednostek.

Krąg osób, które mogą ponosić odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, obejmuje osoby wymienione w art. 4 i 4a ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: u.n.d.f.). Są to przede wszystkim osoby zajmujące stanowiska kierowników jednostek. Aby przypisać kierownikowi jednostki odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - popełnione na skutek bezprawnego działania lub zaniechania wykonania obowiązku nakazanego prawem - należy przede wszystkim ustalić, czy i w jakim zakresie obowiązek określonego działania spoczywał na kierowniku jednostki, czy może na podległych mu pracownikach.

REKLAMA

Polecamy: Klasyfikacja budżetowa 2019

Kierownik i pracownik jednostki

Pojęcie "kierownik jednostki sektora finansów publicznych" nie zostało zdefiniowane ani w ustawie o dyscyplinie finansów publicznych ani w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.). Zwyczajowo za kierownika jednostki uznaje się osobę, która kieruje (zarządza) tą jednostką.

Normatywne definicje kierownika jednostki są zawarte w różnych ustawach. Ustalają one wówczas zakres znaczeniowy tego pojęcia na własne potrzeby.

Definicje kierownika jednostki zawarte są np. w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: u.r.) oraz w art. 2 pkt 3 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (dalej: Pzp).

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Występuje bardzo duża różnorodność form samorządowych jednostek organizacyjnych. Stosuje się przy tym różne nazwy na określenie stanowiska kierownika jednostki (przykładowo: dyrektor, kierownik, zarząd, przewodniczący zarządu itp.). Dlatego ustalenie, kto jest kierownikiem jednostki w odniesieniu do określonego typu jednostek, wymaga korzystania z przepisów ustaw szczególnych. Chodzi tu zwłaszcza o przepisy normujące zasady tworzenia i funkcjonowania tych jednostek.

O tym, kto jest kierownikiem jednostek organizacyjnych tworzonych na podstawie odrębnych ustaw, decydują przepisy tych ustaw. I tak np. kierownikiem:

  • urzędu gminy - jest wójt (art. 33 ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym),
  • starostwa powiatowego - jest starosta (art. 35 ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym),
  • urzędu marszałkowskiego - jest marszałek województwa (art. 43 ust. 3 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa),
  • szkoły publicznej - jest jej dyrektor (art. 62 ust. 1 i 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe),
  • instytucji kultury - jest dyrektor (art. 17 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej).

W przypadku konieczności ustalenia, kto jest kierownikiem samorządowej jednostki nieposiadającej osobowości prawnej, tworzonej na podstawie u.o.f.p. (jednostki budżetowej, samorządowego zakładu budżetowego) - należy brać pod uwagę przepisy wewnętrzne tych jednostek (czyli statuty, regulaminy organizacyjne).

Zgodnie z zapisem statutu, kierownikiem Zakładu Gospodarki Komunalnej, działającego w formie samorządowego zakładu budżetowego - jest dyrektor zakładu.

Pracownikami jednostek sektora finansów publicznych są osoby, które są w nich zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania (art. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy). Statusu pracownika nie dają umowy zawierane na podstawie ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (czyli np. umowa-zlecenie czy umowa o dzieło). Kierownik danej jednostki organizacyjnej jest zwierzchnikiem służbowym tylko zatrudnionych w niej pracowników.

Podstawy prawne odpowiedzialności kierownika

Do kierownika samorządowej jednostki sektora finansów publicznych należy wykonywanie obowiązków obejmujących:

  • całość gospodarki finansowej tej jednostki - art. 53 u.f.p.,
  • zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej - art. 69 ust. 1 pkt 3 u.f.p.,
  • zapewnienie warunków niezbędnych do niezależnego, obiektywnego i efektywnego prowadzenia audytu wewnętrznego - art. 282 u.f.p.,
  • prowadzenie rachunkowości jednostki - art. 4 ust. 5 u.r.,
  • przygotowanie i przeprowadzanie postępowań o udzielenie zamówień publicznych - art. 18 ust. 1 Pzp,
  • rzetelne i prawidłowe pod względem merytorycznym i formalno-rachunkowym spo­rządzanie sprawozdań budżetowych - § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 9 stycznia 2018 r. r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej.

Do generalnych zasad wykonywania obowiązków i odpowiedzialności został wprowadzony jeden wyjątek. Dotyczy on powierzania obowiązków z zakresu gospodarki finansowej, rachunkowości i sprawozdawczości kierownikom samorządowych centrów usług wspólnych (art. 53 ust. 5 u.f.p.).

Centra usług wspólnych a odpowiedzialność

W przypadku utworzenia samorządowego centrum usług wspólnych kierownik jednostki obsługującej jest odpowiedzialny za gospodarkę finansową oraz rachunkowość i sprawozdawczość jednostek obsługiwanych. Przeniesienie odpowiedzialności dotyczy jednostek organizacyjnych gmin, powiatów i województw, zaliczanych do sektora finansów publicznych, tworzonych na podstawie przepisów u.f.p. (jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe) oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich instytucji kultury.

Przekazaniu podlegają obowiązki wskazane w:

  • uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego - dotyczy to jednostek budżetowych oraz samorządowych zakładów budżetowych,
  • porozumieniu zawieranym między kierownikiem jednostki obsługiwanej i obsługującej - dotyczy to samorządowych instytucji kultury.

Kierownikowi jednostki obsługującej nie mogą być przekazane obowiązki kierowników jednostek obsługiwanych z zakresu gospodarki finansowej, obejmujące kompetencje do:

  • dysponowania środkami publicznymi oraz do zaciągania zobowiązań w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych,
  • sporządzania i zatwierdzania planu finansowego,
  • dokonywania przeniesień wydatków w tym planie.

W przypadku powierzenia kierownikowi jednostki obsługującej obowiązków z zakresu rachunkowości i sprawozdawczości obsługiwanych jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych oraz samorządowych instytucji kultury - obowiązki te są przekazywane w całości.

Granice odpowiedzialności kierownika i pracowników

Kierownik jednostki, zgodnie z zasadami odpowiedzialności ustalonymi w u.n.d.f., może ponosić odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w sytuacji, gdy dopuścił się działania lub zaniechania stanowiącego czyn zabroniony.

Odpowiedzialność kierownika jednostki za popełnienie czynu zabronionego nie jest wyłączana przez fakt, że to nie on osobiście wykonuje określone czynności.

Z ORZECZNICTWA

Odpowiedzialność kierownika jednostki sektora finansów publicznych za nieprawidłowości występujące w tej jednostce nie jest tożsama z odpowiedzialnością osób, które bezpośrednio spowodowały ich wystąpienie. Kierownik jednostki za błędy popełnione przez pracowników odpowiada osobiście. Może natomiast zastosować wobec pracowników przewidziane prawem pracy sankcje służbowe.

Orzeczenie GKO z 10 listopada 2016 r., sygn. akt BDF1.4800.49.2016

Jeśli określone obowiązki z zakresu gospodarki finansowej i rachunkowości jednostki oraz z zakresu udzielania zamówień publicznych zostały przypisane pracownikom jednostki przez kierownika jednostki na podstawie odrębnej ustawy (np. u.r., u.f.p.) - za nieprawidłowe wykonanie bądź niewykonanie tych obowiązków będą odpowiadały te osoby. Wyjątkiem jest sytuacja, w których to nie one faktycznie dopuściły się czynu zabronionego (art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 19 ust. 1 u.n.d.f.).

Z ORZECZNICTWA

Do podmiotów odpowiedzialnych za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych zalicza w pierwszej kolejności kierowników jednostek sektora finansów publicznych, a następnie tych pracowników jednostek sektora, którym odrębną ustawą lub na jej podstawie powierzono wykonywanie obowiązków, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych.

Orzeczenie GKO z 25 lutego 2016 r., sygn. akt BDF1.4800.143.2015

REKLAMA

Do tego, aby pracownikowi jednostki móc przypisać odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie wystarczy jednak samo ustalenie, że miał on powierzone obowiązki w zakresie, w którym doszło do tego naruszenia. Konieczne jest także ustalenie, że to rzeczywiście ten pracownik - przez swoje działanie lub zaniechanie - dopuścił się tego naruszenia.

Samo udowodnienie powierzenia obowiązków w zakresie gospodarki finansowej przez kierownika jednostki pracownikowi nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności kierownika, który nie traci na skutek powierzenia obowiązków kompetencji do działania w powierzonym zakresie.

Dlatego najpierw należy ustalić, kto faktycznie dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych (czyli poprzez swoje działanie lub zaniechanie wypełnił znamiona czynu określonego w przepisach u.n.d.f.). Jeśli okaże się, że był to pracownik jednostki, trzeba ustalić, czy zostały mu powierzone obowiązki w tym zakresie. Jeśli tak, to odpowiedzialność będzie ponosił ten pracownik. Jeśli nie - odpowiedzialność poniesie kierownik jednostki.

W przypadku powierzenia obowiązków na podstawie odrębnej ustawy, przepisy ustawowe stanowią delegację do powierzenia określonych obowiązków przez kierownika jednostki pracownikom tej jednostki.

Podstawy prawne powierzania obowiązków, których nieprawidłowe wykonanie lub niewykonanie stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych:

art. 53 ust. 2 u.f.p. - zgodnie z którym określone obowiązki z zakresu gospodarki finansowej mogą być powierzone pracownikom jednostki w formie odrębnego imiennego upoważnienia lub wskazania w regulaminie organizacyjnym jednostki,

art. 4 ust. 5 uor - według którego określone obowiązki z zakresu rachunkowości mogą być powierzone innym osobom, w formie zgody na ich przyjęcie, potwierdzonej w formie pisemnej,

art. 18 ust. 2 Pzp - na podstawie którego wykonywanie określonych czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego może być w formie pisemnej powierzone pracownikom jednostki.

Powierzenie obowiązków przez kierownika jednostki pracownikom tej jednostki jest fakultatywne.

Powierzenie obowiązków zależy wyłącznie od decyzji kierownika jednostki. Powierzenie może nastąpić na rzecz dowolnie wybranego pracownika jednostki (mającego odpowiednią wiedzę i doświadczenie). Do skuteczności powierzenia jest konieczne zachowanie wskazanej prawem formy.

Skuteczne powierzenie obowiązków z zakresu rachunkowości (art. 4 ust. 5 u.r.) wymaga potwierdzenia na piśmie. W odpowiednim dokumencie (upoważnieniu, zakresie obowiązków) należy wskazać powierzone obowiązki. Trzeba tu opisać dokładnie, na czym polega każdy z nich. Przyjęcie obowiązków przez pracownika musi być potwierdzone jego podpisem na tym dokumencie - wraz ze wskazaniem daty.

Skuteczne powierzenie obowiązków pracownikowi jednostki wyłącza odpowiedzialność kierownika jednostki za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie tych obowiązków.

Nie wszystkie obowiązki, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych, mogą być powierzone przez kierownika jednostki pracownikom tej jednostki.

Do obowiązków niezbywalnych należą:

zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej - art. 69 ust. 1 pkt 3 u.f.p.,

zapewnienie funkcjonowania w jednostce audytu wewnętrznego - art. 282 ust. 1 u.f.p.,

sporządzanie sprawozdań budżetowych - art. 41 ust. 1 u.f.p.,

przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury - art. 4 ust. 5 uor.

Z ORZECZNICTWA

Ani ustawa o finansach publicznych ani wydane w oparciu o tę ustawę rozporządzenia określające sposób sporządzania zakwestionowanych w rozpoznawanej sprawie sprawozdań nie przewidują możliwości przekazywania kompetencji do sporządzania tych sprawozdań na inne osoby, wraz z przeniesieniem na te podmioty ewentualnej odpowiedzialności. (...) Wykazanie danych w sprawozdaniu należy łączyć z reprezentacją jednostki. Jednostka jest reprezentowana przez kierownika jednostki (...). Dane zawarte w sprawozdaniu są wykazywane dopiero po podpisaniu sprawozdania przez kierownika jednostki i przekazaniu sprawozdania do jego odbiorcy. Wcześniej istnieje tylko projekt sprawozdania.

Orzeczenie GKO z 29 czerwca 2015 r., sygn. akt BDF1.4800.68.2015

Izabela Motowilczuk

magister administracji, były wieloletni inspektor kontroli gospodarki finansowej w regionalnej izbie obrachunkowej

Podstawy prawne

art. 62 ust. 1 i 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 996; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1669)

art. 53, art. 69 ust. 1 pkt 3, art. 282 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 2077; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1693)

art. 4 i 4a, art. 19 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1458; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1693)

art. 2 pkt 3, art. 18 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1986)

art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 4 ust. 5 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 395; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1629)

art. 17 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1983)

§ 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 9 stycznia 2018 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 109; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1395)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Od 1 kwietnia 2024 r. 128 799 zł jednorazowego odszkodowania i 1431 zł za procent uszczerbku na zdrowiu [wypadki przy pracy]

    Monitor Polski: obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, które będą obowiązywały od 1 kwietnia 2024 r. do 31 marca 2025 r.

    Od 1 marca świadczenie wyniesie 336,36 zł. Ważniejsze, ze Senat chce objąć nim samorządowców sprzed 1990 r.

    Skrócenie do 7 lat okresu pełnienia funkcji sołtysa uprawniającego do otrzymania świadczenia i przyznanie świadczeń dla sołtysów pełniących funkcję przed 1990

    Każda pensja w budżetówce ma być wyższa o 20% (i więcej) od pensji minimalnej dla "wszystkich". Na dziś 5090 zł. Tego chcą związkowcy

    Pensja minimalna w budżetówce ma być wyższa o 20% od pensji minimalnej dla "wszystkich". Tego chcą związkowcy ze "Związkowa Alternatywa".

    Trzeba określić maksymalny poziom wynagrodzeń zasadniczych pracowników

    W regulaminach wynagrodzenie zasadnicze ustala się dla danego stanowiska pracy widełkowo – z podaniem kwoty minimalnej i maksymalnej.

    REKLAMA

    Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne to odpowiednik emerytur pomostowych. Ile osób je pobiera?

    W grudniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,1 tys. osób, a przeciętna wysokość "kompensówki" wynosiła 3617,29 zł. Tak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

    Nowe Standardy - Global Internal Audit Standards™

    Nowe Standardy mówią jasno – jako audytorzy jesteśmy częścią organizacji, i – oczywiście zachowując pełen obiektywizm – pomagamy jej osiągnąć właściwe cele.

    Roczne sprawozdanie o udzielonych zamówieniach a likwidacja gminnej jednostki budżetowej

    Na jakim podmiocie ciąży obowiązek złożenia rocznego sprawozdania o udzielonych zamówieniach w przypadku likwidacji gminnej jednostki budżetowej?

    Ustawa budżetowa na 2024 rok bez poprawek Senatu. Trafi teraz do podpisu Prezydenta

    Prezydent RP może podpisać ustawę budżetową, ewentualnie - zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o ocenę zgodności jej zapisów z ustawą zasadniczą.;

    REKLAMA

    Samorządy mogą odetchnąć – w 2024 roku nie będzie obowiązkowego KSeF

    Wdrożenie KSeF budzi wiele emocji, a szczególnie dużo jest ich w jednostkach budżetowych objętych centralizacją. Z uwagi na ich szczególną strukturę, wdrożenie KSeF wiązałoby się w ich przypadku z jeszcze większymi komplikacjami, niż u pozostałych podatników.

    To już ostatni dzień na złożenie części A sprawozdania SP-1. Sprawdź czy wiesz jakie dane w nim wykazać.

    Sprawozdanie SP-1, czyli sprawozdanie w zakresie podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego na stałe weszło do katalogu sprawozdawczości budżetowej. Trzeba poświęcić mu uwagę dwa razy w roku. Po raz pierwszy już w styczniu, bo wójt, burmistrz lub prezydent miasta, jako organy podatkowe właściwe w sprawach podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku leśnego mają obowiązek złożyć część A sprawozdania w terminie do 10 stycznia.

    REKLAMA