Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność członków zarządu spółek komunalnych za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Maria Witkowska
Liberski Piotr
Dyscyplina finansów publicznych/ Fot. Fotolia
Dyscyplina finansów publicznych/ Fot. Fotolia
Zarząd spółki komunalnej może ponosić odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w razie dysponowania przez spółkę środkami publicznymi albo zarządzania samorządowym mieniem. Problemem w tym kontekście jest wskazanie m.in. tego, czy wszystkie środki przekazane spółce przez samorząd mają charakter publiczny.

Obecnie powszechną praktyką stało się tworzenie przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) spółek prawa handlowego w celu powierzenia im do wykonywania zadań samorządowych. Kapitał zakładowy w takich spółkach jest najczęściej wnoszony w całości ze środków publicznych JST. Pojawia się zatem kwestia ponoszenia odpowiedzialności spółki publicznej za gospodarowanie powierzonymi środkami. Zwłaszcza gdy można mówić o niewłaściwym wydatkowaniu środków publicznych.

Zobacz również: Kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Zakres odpowiedzialności

Podmioty zaliczane do jednostek sektora finansów publicznych ponoszą odpowiedzialność za niewłaściwe wydatkowanie środków publicznych na podstawie ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: u.d.f.p.). Spółki kapitałowe, których jedynym właścicielem są JST, zgodnie z art. 9 pkt 14 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), nie należą do jednostek sektora finansów publicznych. Niemniej jednak nie przesądza to, że podmioty zarządzające spółkami komunalnymi są wolne od odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Okolicznością warunkującą powstanie takiej odpowiedzialności jest gospodarowanie środkami publicznymi. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 u.d.f.p., odpowiedzialności podlegają „osoby wchodzące w skład organu zarządzającego podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych, któremu przekazano do wykorzystania lub dysponowania środki publiczne, lub zarządzającego mieniem tych jednostek lub podmiotów. Ponadto odpowiedzialność ponoszą osoby wykonujące w imieniu podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych, któremu przekazano do wykorzystania lub dysponowania środki publiczne, czynności związane z wykorzystaniem tych środków lub dysponowaniem tymi środkami”. Dotyczy to w szczególności podmiotów spoza sektora, które otrzymały dotacje ze środków publicznych.

Najbardziej aktualna na rynku książka dotycząca klasyfikacji budżetowej

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych przez zarząd spółki komunalnej może być m.in. niepobranie opłat należnych gminie z tytułu najmu nieruchomości komunalnych przekazanych spółce w trwały zarząd.

Mając na uwadze wskazane przepisy, należy rozstrzygnąć kwestię podmiotowej podległości członków zarządu spółek komunalnych pod reżim odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Odpowiedzialność zarządu spółek komunalnych może powstać w dwóch sytuacjach:

1) w razie dysponowania przez spółkę środkami publicznymi oraz

2) zarządzania mieniem jednostek sektora finansów publicznych.

Definicja z art. 5 ust. 1 u.f.p. zawiera katalog środków finansowych będących środkami publicznymi. Są nimi:

  • dochody publiczne,
  • środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),
  • inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi,
  • przychody budżetu państwa i budżetów JST oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące ze sprzedaży papierów wartościowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku JST, ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów, z innych operacji finansowych,
  • przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz
  • pochodzące z innych źródeł.

Na tej podstawie nie można przyjąć, że należą do nich także środki spółki samorządowej wchodzące w skład jej kapitału zakładowego, Z tego względu należy uznać, że gospodarowanie majątkiem spółki nie stanowi dysponowania środkami publicznymi. Spółki komunalne, co do zasady, wydatkują środki należące do spółki w imieniu własnym, na potrzeby realizowanych przez nie celów statutowych.

Zobacz również: Zadania kontroli zarządczej w zapobieganiu i wykrywaniu nadużyć

Inaczej należy ocenić sytuację, kiedy JST powierza spółce realizację określonych zadań w imieniu i na rzecz danej jednostki. W takim przypadku może mieć miejsce dysponowanie środkami publicznymi należącymi do jednostki, które nie wchodzą do majątku spółki, a którymi ona jedynie zarządza. Podobny mechanizm dotyczy zarządzania mieniem należącym do samorządu. Aby postawić członkom zarządu zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych z tytułu nieprawidłowego zarządzania majątkiem komunalnym, wydaje się konieczne rozstrzygnięcie zarówno pochodzenia środków finansowych, trybu ich wydatkowania, jak i roli spółki w relacji finansowej z JST.

Zarządzanie mieniem komunalnym

To, że spółka komunalna została przez macierzystą JST wyposażona w majątek, nie oznacza automatycznego objęcia członków jej zarządu odpowiedzialnością na naruszenie dyscypliny. Jeżeli bowiem spółka wyposażona została w majątek komunalny na podstawie umowy cywilnoprawnej, przekazującej jej do wykorzystania np. nieruchomość, z której spółka może czerpać pożytki, to zarówno sposób wykorzystania nieruchomości, jak i środki pozyskane z jej eksploatacji nie mogą być traktowane jak zarządzanie mieniem komunalnym. Inaczej byłoby w przypadku, gdyby spółce nieruchomość została przekazana w trwały zarząd albo zostało powierzone zarządzanie nieruchomością JST, w imieniu i na rzecz tej jednostki. Przykładem naruszenia dyscypliny finansów publicznych w tej sytuacji może być niepobieranie opłat należnych gminie z tytułu najmu nieruchomości komunalnych albo nienaliczanie odsetek od nieuregulowanych należności tego typu przez spółkę powołaną w celu zarządzania mieniem komunalnym.

W tym kontekście nie wydaje się, aby podobnie należało traktować przekazanie spółce komunalnej majątku w postaci środków finansowych wniesionych na kapitał zakładowy spółki. Mimo że środki pochodzą z budżetu JST i przed ich wniesieniem do spółki mają charakter środków publicznych, z chwilą ich wniesienia do spółki tracą ten przymiot, stając się majątkiem spółki. Z tego względu gospodarowanie przez spółkę majątkiem własnym, w tym kapitałem zakładowym, nie powinno zostać uznane za gospodarowanie środkami publicznymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.f.p. Gdyby jednak spółka wykonywała powierzone zadania nie we własnym imieniu, ale w imieniu i na rzecz JST, wydatkując na ten cel środki tej jednostki, wówczas osoby nią zarządzające z całą pewnością ponosiłyby ustawową odpowiedzialność.

MARIA WITKOWSKA

Autorka jest radcą prawnym w Kancelarii Prawnej Piszcz, Norek i Wspólnicy

PIOTR LIBERSKI

Autor jest wspólnikiem, radcą prawnym w Kancelarii Prawnej Piszcz, Norek i Wspólnicy

PODSTAWY PRAWNE

  • art. 9 pkt 14 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 885; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1146)
  • art. 4 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 168)

Polecamy serwis: Finanse

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wzór upoważnienia dla zastępcy głównego księgowego
    Pytanie: Jak powinno wyglądać upoważnienie wystawione przez głównego księgowego dla zastępcy głównego księgowego do pełnienia obowiązków w zastępstwie za głównego księgowego w czasie jego urlopu wypoczynkowego? Jakie trzeba w nim podać podstawy prawne?
    Pytania o urlop wychowawczy udzielany w częściach
    Pytanie: Pracownica urodziła dziecko w styczniu 2017 r. i kolejne w styczniu 2021 r. Wzięła urlop wychowawczy na 8 miesięcy na pierwsze dziecko (od stycznia 2021 r.), a od marca 2022 r., po urlopie macierzyńskim na drugie dziecko, chce korzystać dalej, do końca 2023 r., z urlopu wychowawczego na pierwsze dziecko, a później z urlopu wychowawczego na drugie dziecko. Czy jest to dopuszczalne?
    Kiedy kobieta w ciąży może rozwiązać umowę o pracę?
    Kobieta w ciąży może wypowiedzieć lub rozwiązać swoją umowę o pracę.
    Jak opodatkować wypłatę nagrody jubileuszowej i odprawy emerytalnej przed rozwiązaniem z emerytem umowy o pracy
    Pytanie: W dniu 31 grudnia 2022 r. pracownica przejdzie na emeryturę. Ostatnią wypłatę, za grudzień 2022 r., otrzyma 23 grudnia. Natomiast 24 grudnia ukończy 60 lat. Czy od wypłaconej z dniem rozwiązania stosunku pracy i nagrody jubileuszowej oraz odprawy emerytalno-rentowej można nie odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy, jeśli pracownica złoży w ostatnich dniach zatrudnienia oświadczenie o uldze dla seniorów?
    Komunikat MF: Wyższe zaliczki na PIT od 1 lipca zapłacą zleceniobiorcy, niektórzy pracownicy, emeryci i mundurowi
    Wchodząca w życie nowelizacja może doprowadzić do wzrostu miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od lipca 2022 r. – uprzedza Ministerstwo Finansów w opublikowanym 27 czerwca br. komunikacie
    PIP o urlopach: Szeregowy pracownik, kierownik, menadżer. Kto z nich i kiedy odbiera telefon od pracodawcy w trakcie wakacji 2022 r.?
    Pracownik nie musi odebrać telefonu od pracodawcy w trakcie urlopu wypoczynkowego.
    5900 zł brutto, to netto 4351,91 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    Pytanie: Ile przy pensji brutto 5900 zł, otrzymam wypłaty netto na „rękę” po 1 lipca 2022 r.?
    Kiedy korekta w rachunkowości budżetowej?
    PYTANIE - W 2015 roku sporządzono aneks do umowy (chodzi o umowę na usługę), w którym wskazany został obowiązek waloryzacji, ale nie był on realizowany z powodu przeoczenia. Na jaki okres wstecz powinniśmy dokonać korekt i w jaki sposób (czy powinniśmy wystawić 12 korekt na każdy rok począwszy od roku 2016, kiedy ten obowiązek powinien być realizowany czy w inny sposób) i do jakiego okresu zaliczyć przychody z tego tytułu?
    Czy wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty, to inwestycja – odpowiedź MF na interpelację poselską
    Stanowisko MF: „wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty (w rozumieniu prawa bilansowego) nie są inwestycją.”
    W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania na dziecko w żłobku?
    PYTANIE: W związku z otrzymaną informacją z ZUS obniżymy opłatę stałą za pobyt dzieci w żłobku, które otrzymały dofinansowanie. Środki za maj ZUS przeleje do dnia 20 czerwca na rachunek gminy, a gmina je nam przekaże. Po dokonaniu rozliczenia w księgach rachunkowych powinniśmy oddać środki do gminy jako dochody budżetowe W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania: na dziecko czy na ZUS? Rozliczenie ma być z ZUS-em czy z gminą?
    Szkolenia online: Akademia budżetowa
    Zapraszamy na szkolenia online z cyklu "Akademia budżetowa", na których przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r. Szkolenia odbędą się w miesiącach wrzesień-grudzień 2022 r. Zapisz się już dziś!
    Grupa VAT w samorządzie terytorialnym - korzyści i zagrożenia
    Przepisy unijne umożliwiają państwom członkowskim wprowadzenie pewnych fakultatywnych regulacji prawnych, odnoszących się do definiowania podatników. W Polsce do tej pory w zasadzie ustawodawca z tego nie korzystał. Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie (pod warunkiem konsultacji z Komitetem ds. Podatku od Wartości Dodanej) w poszczególnych państwach członkowskich tzw. grup podatkowych.
    Czy gmina może umorzyć opłaty za odbiór śmieci mieszkańcom pomagającym uchodźcom?
    W gminach stosujących metodę naliczania opłaty śmieciowej od liczby osób zamieszkujących nieruchomość pojawia się następujący problem. Udzielenie zakwaterowania uchodźcom zwiększa wartość opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Czy gmina może umorzyć osobom pomagającym uciekinierom te opłaty?
    Czy gmina może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki zamieszkałe przez uchodźców?
    Odpowiedzi na to pytanie udzieliła RIO w Kielcach (znak WI.54.19.2022)
    MF: Jak wykazać w Rb-27S wpłaty na przełomie dwóch miesięcy albo lat?
    Oprócz dochodów wykonanych na podstawie ewidencji analitycznej do rachunku bieżącego należy też doliczyć „środki w drodze” – tłumaczy MF odpowiadając na wątpliwości dotyczące wykazywania w sprawozdaniach dochodów zaksięgowanych na przełomie miesięcy lub roku.
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela można pokryć z doskonalenia nauczycieli
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela do Brukseli, który jest realizacją wygranej nagrody głównej w konkursie "Cześć Europo", można pokryć z doskonalenia nauczycieli z § 442?
    Ewidencja księgowa środków pochodzących z dotacji
    Jak prawidłowo zaksięgować wpływ środków z dotacji (np. na aktualizację stałego rejestru wyborców, na zwrot akcyzy), jeżeli jest jedno konto bankowe dla urzędu i organu?
    „Aktywna tablica”: 70 mln zł dla szkół. [Wnioski do 15 i 31 maja 2022 r.]
    Szkoły podstawowe, ponadpodstawowe oraz placówki kształcące uczniów ze specjalnymi potrzebami mogą wnioskować o dofinansowanie na zakup pomocy dydaktycznych w ramach programu „Aktywna tablica”.
    MF: Jak gminy powinny rozliczać środki z Funduszu Pomocy na zadania oświatowe
    Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki przygotowało wyjaśnienia dotyczące środków z Funduszu Pomocy dla jednostek samorządu terytorialnego na dodatkowe zadania oświatowe.
    Deficyt w 2022 r. zwiększony z 1,8% na 4,3%. Jak sfinansować ten dług?
    Soboń: deficyt sektora wyniesie 4,3 proc. PKB.
    Ewidencja obciążenia pracownika za prywatne rozmowy telefoniczne
    Jak ująć notę księgową wystawioną pracownikowi za prywatne rozmowy telefoniczne?
    Kiedy można pozbawić nauczyciela dodatku za prowadzenie zajęć w warunkach trudnych lub uciążliwych
    Nie można pozbawić nauczyciela dodatku za warunki pracy, gdy w zdalny lub inny przyjęty sposób zrealizował zajęcia w warunkach trudnych lub uciążliwych. Prawo do tego świadczenia potwierdza Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie.
    Jaka stawka ryczałtu dla usługi opieki nad osobami starszymi
    Jaką stawką ryczałtu objęta jest usługa opieki nad osobami starszymi, bez zakwaterowania, świadczona przez jednoosobową działalność PKWIu 88.10.12, świadczona w domach?
    Jaka klasyfikacja budżetowa wydatków na podpis elektroniczny
    Jednostka sektora finansów publicznych prowadzi pełną księgowość. W zeszłym roku odnowiła pracownikowi podpis kwalifikowany (faktura została wystawiona na firmę) za okres od maja 2021 r. do kwietnia 2022 r. kwota faktury rozliczana jest w czasie poprzez konto „Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów”. Pracownik rozwiązał umowę o pracę z końcem stycznia 2022 r. Czy kwotę faktury za okres od lutego do kwietnia 2022 r. można zaksięgować w koszty rodzajowe, czy jednak należy tą kwotę przeksięgować na pozostałe koszty operacyjne?
    Czy przysługuje ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych dla kierowcy-konserwatora OSP
    Czy za udział w działaniach ratowniczych, strażakom ratownikom OSP zatrudnionym jako kierowca-konserwator samochodu strażackiego w urzędzie gminy na umowie o pracę lub umowie zlecenia należy wypłacić ekwiwalent pieniężny niezależnie od wynagrodzenia?