Kategorie

Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji, połączenia lub podziału instytucji kultury

Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji, połączenia lub podziału instytucji kultury./ fot. Fotolia
Zasadą ustawową jest, że dyrektor instytucji kultury może zostać odwołany wyłącznie w ustawowo określonych przypadkach. Na kanwie tej zasady powstają jednak wątpliwości, co do tego, w jakim trybie i na jakich zasadach może zostać on odwołany w przypadku reorganizacji instytucji kultury.
Reklama

Jednym z podstawowych zadań jednostek samorządu terytorialnego są sprawy związane z kulturą. Podstawy realizacji tego zadania wyznaczają przepisy ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 862), a w odniesieniu do niektórych dziedzin tej działalności także ustawy szczególne (np. ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, Dz. U. z 2012 r. poz. 1330 ze zm., ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.).

Realizacja zadań z zakresu kultury następuje przede wszystkim za pośrednictwem instytucji kultury tworzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Instytucje kultury posiadają własną osobowość prawną stanowiąc podmioty odrębne od jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotowa odrębność gwarantuje instytucjom kultury relatywnie wysoki stopień niezależności od macierzystych jednostek samorządu terytorialnego, czego wyrazem jest szereg, mniej lub bardziej zrozumiałych, ograniczeń ustawowych w zakresie sprawowania zwierzchnictwa organizacyjnego jednostek samorządu terytorialnego nad własnymi jednostkami organizacyjnymi.

Jednym z ww. ograniczeń w zakresie sprawowania zwierzchnictwa organizacyjnego jednostek samorządu terytorialnego nad samorządowymi instytucjami kultury są zasady i tryb odwoływania dyrektorów tych instytucji.

Odwołanie dyrektora instytucji kultury nie jest objęte swobodą organizatora (jednostki samorządu terytorialnego). Wymaga ono bowiem dochowania ustawowo określonego trybu i wskazania konkretnej podstawy (przyczyny) aktu odwołania. Przyjęta przez ustawodawcę regulacja wyłącza zatem zastosowanie do dyrektorów instytucji kultury zasady ogólnej przewidzianej w art. 70 § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którą pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie (i bez podania konkretnej przyczyny) odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał.

Zobacz: ZUS

Reklama

Przesłanki odwołania dyrektora instytucji kultury określa w sposób enumeratywny przepis art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, który wskazuje, że dyrektora instytucji kultury można odwołać m.in. z powodu naruszenia przez niego przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem, czy też z powodu odstąpienia od realizacji zawartej z organizatorem umowy określającej warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania. Praktyczną konsekwencją przytoczonej regulacji jest z jednej strony niedopuszczalność odwołania dyrektora z przyczyn innych niż ustawowo wskazane, z drugiej konieczność każdoczesnego szczegółowego uzasadnienia aktu odwołania potwierdzającego zasadność jego podjęcia. Podkreślić bowiem trzeba, że odwołanie dyrektora instytucji kultury podlega kontroli sądowej pod kątem tego, czy podane w uzasadnieniu aktu o odwołaniu okoliczności są prawdziwe, rzeczywiste i zgodne z prawem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 65/97, OSNAPiUS 1998, Nr 1, poz. 6).

W kontekście wyżej poczynionych uwag wprowadzających zauważyć trzeba, że ustawodawca formułując katalog podstaw odwołania dyrektora instytucji kultury nie zamieścił w nich reorganizacji instytucji kultury, w której piastuje on swoje stanowisko. Wśród podstaw odwołania przepis art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wymienia wyłącznie przekazanie instytucji kultury jednostce samorządu terytorialnego w celu wykonywania zadań własnych tej jednostki. Ustawodawca nie przesądził natomiast, czy i na jakich zasadach możliwe jest odwołanie dyrektora instytucji kultury w sytuacji likwidacji instytucji kultury (o której mowa w art. 22 ustawy), połączenia instytucji kultury (o którym mowa w art. 19 ustawy) oraz podziału instytucji kultury (o którym mowa w art. 20 ustawy). W konsekwencji, zasadnym jest pytanie, czy w związku z wdrażaniem jednej z wyżej wymienionych procedur reorganizacyjnych możliwe jest rozwiązanie stosunku pracy z dyrektorem instytucji kultury, czy też koniecznym jest zaproponowanie mu nowych warunków pracy i płacy w nowotworzonej instytucji kultury lub w innej samorządowej jednostce organizacyjnej.

Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji instytucji kultury

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach organizator może zlikwidować instytucję kultury. Z likwidacją samorządowej instytucji kultury przepisy ustawy wiążą zasadę sukcesji uniwersalnej, w myśl której organizator likwidowanej instytucji kultury, wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była likwidowana instytucja, bez względu na charakter prawny tych stosunków.

Przepisy ww. ustawy przewidując możliwość likwidacji instytucji kultury nie zawierają jednak, istotnych z punktu widzenia tematu podjętego w niniejszym artykule, regulacji własnych odnoszących się do dalszego zajmowania stanowiska przez dyrektora tej instytucji na wypadek likwidacji.

Wspomniany powyżej problem był przedmiotem analizy Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt I PK 85/02 (OSNAPiUS 2004 nr 13, poz. 228, str. 602). Stwierdził on mianowicie, że w przypadku likwidacji instytucji kultury zastosowanie znajduje art. 411 §1 Kodeksu pracy, który uzasadnia uchylenie ochrony stosunku pracy dyrektora przewidzianej w przepisach szczególnych. Regulacja kodeksowa, na którą powołał się Sąd Najwyższy, stanowi mianowicie, że w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41 Kodeksu pracy, ani też przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Tym samym, Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ograniczające swobodę organizatora w odwołaniu dyrektora nie znajdują zastosowania w przypadku likwidacji instytucji kultury.

Zobacz: Urlopy

W świetle wyżej powołanego stanowiska SN uznać należy, że odwołanie dyrektora w razie likwidacji instytucji kultury, w której piastuje on to stanowisko, dokonywane jest na podstawie ogólnego reżimu prawnego dotyczącego rozwiązywania stosunku pracy z powołania. Tym samym organizator jest w takiej sytuacji legitymowany do odwołania dyrektora na podstawie art. 70 Kodeksu pracy, który stanowi, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie – niezwłocznie lub w określonym terminie – odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony.

Odwołanie dyrektora w przypadku połączenia instytucji kultury

Kolejną formą reorganizacji instytucji kultury jest połączenie instytucji kultury. Zgodnie z art. 19 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej organizator może połączyć instytucje kultury, przy czym połączenie może nastąpić wyłącznie w drodze fuzji tj. utworzenia nowej instytucji z instytucji łączonych. Wspomniany przepis stanowi także, że w skład nowoutworzonej z połączenia instytucji kultury wchodzą załogi i mienie należące do instytucji podlegających połączeniu. W konsekwencji, przyjmuje się, że pracownicy łączonych instytucji kultury stają się pracownikami instytucji kultury powstałej w wyniku połączenia i zachowują uprawnienia wynikające ze stosunku pracy na podstawie art. 231 Kodeks pracy, który określa zasady przejścia zakładu pracy.

W kontekście powyższego powstaje pytanie, czy któryś (i ewentualnie który) z dyrektorów łączonych instytucji kultury powinien objąć stanowisko dyrektora w nowoutworzonej instytucji. Odpowiedź na nie musi być negatywna. Zauważyć bowiem trzeba, że akt powołania jest szczególną podstawą nawiązania stosunku pracy, który ma ściśle określony zakres przedmiotowy (dotyczy oznaczonej instytucji kultury). Akt powołania na stanowisko dyrektora określonej instytucji kultury nie może tym samym stanowić podstawy do sprawowania przez osobę wyłonioną na to stanowisko funkcji dyrektora w innej instytucji kultury (instytucji powstałej z połączenia). Oznacza to tym samym, że dyrektor instytucji podlegającej połączeniu nie może automatycznie stać się dyrektorem instytucji utworzonej wskutek połączenia. Nowy dyrektor musi zostać powołany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Rozwijając powyższe, wskazać dalej trzeba, że w odniesieniu do dyrektorów instytucji kultury podlegających połączeniu wyłączyć należy także dopuszczalność zastosowania tzw. wypowiedzenia zmieniającego. O niedopuszczalności zastosowania przedmiotowej instytucji do rozwiązania stosunku pracy z powołania przesądził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II PK 43/09 (OSNP 2011 Nr 7-8, poz.102).

Mając na uwadze powyższe ustalenia, uznać trzeba, że w przypadku połączenia instytucji kultury koniecznym jest odwołanie dyrektorów instytucji łączonych na ogólnych zasadach kodeksowych tzn. na podstawie wspomnianego w poprzedniej części artykułu przepisu art. 70 Kodeksu pracy.

Odwołanie dyrektora w przypadku podziału instytucji kultury

Ostatnią formą reorganizacji instytucji kultury jest podział instytucji kultury. Zgodnie z art. 20 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej organizator może podzielić instytucję kultury. Podział instytucji kultury polega na utworzeniu dwóch lub więcej instytucji kultury w oparciu o załogę i mienie należące do instytucji kultury ulegającej podziałowi. Podział instytucji kultury może również polegać na wyłączeniu z instytucji kultury wyodrębnionej jednostki lub jednostek organizacyjnych w celu włączenia ich do innej instytucji kultury lub utworzenia nowej instytucji kultury w oparciu o pracowników i mienie tej jednostki lub jednostek. Zasady przekazania składników majątkowych ujętych w bilansie wyłączonych jednostek określa organizator.

Podobnie jak w dwóch pozostałych przypadkach reorganizacji instytucji kultury, tak i w odniesieniu do podziału, ustawodawca nie określa zasad rozwiązania, tudzież kontynuowania stosunku pracy z osobą piastującą stanowisko dyrektora w instytucji podlegającej podziałowi. Rzecz jasna, przedmiotowy problem dotyczy wyłącznie sytuacji, w której poddana podziałowi instytucja kultury przestaje istnieć, a zatem nie wystąpi w sytuacji, gdy podział polega wyłącznie na wydzieleniu wyodrębnionej jednostki lub jednostek organizacyjnych z jednej instytucji celem włączenia ich do innej instytucji lub utworzenia z nich nowej instytucji.

Wobec braku rozwiązań szczególnych w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, uznać trzeba, że aktualna na gruncie procedury podziału instytucji kultury pozostaje przedstawiona w poprzedniej części artykułu, interpretacja przepisów dotycząca odwołania dyrektora w związku z połączeniem instytucji kultury. Brak jest bowiem podstaw prawnych do tego, by akt powołania na stanowisko dyrektora instytucji dzielonej stanowił podstawę do sprawowania przez niego tej funkcji w jednej z instytucji wydzielonych wskutek podziału. Oznacza to tym samym, że dla każdej z nowotworzonych z podziału instytucji kultury należy powołać osobno nowego dyrektora w prawem przewidzianym trybie.

Biorąc pod uwagę natomiast fakt, że do stosunków pracy z powołania nie mają zastosowania przepisy dotyczące wypowiedzenia zmieniającego (o czym przesądził SN w powołanym w poprzedniej części artykułu wyroku), uznać należy, że również w sytuacji podziału instytucji kultury konieczne staje się odwołanie dyrektora przez organizatora na ogólnych zasadach kodeksowych (tj. przy zastosowaniu przepisu art. 70 Kodeksu pracy).

Podsumowanie

Z przeprowadzeniem procesu reorganizacji instytucji kultury, czy to poprzez jej likwidację, czy też połączenie lub podział, wiąże się konieczność odwołania dyrektora instytucji poddanej procesom reorganizacyjnym na ogólnych zasadach kodeksowych. W takich przypadkach szczególna ochrona pracownicza sprawowania tej funkcji przewidziana w art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej zostaje wyłączona. Ustawodawca nie stwarza także możliwości dla prostego przejścia dyrektora poddawanej reorganizacji instytucji kultury na tożsame stanowisko w nowotworzonej instytucji.

Anna Kudra

prawnik, doktorant WPiA UAM, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem prawa samorządowego

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    18 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?