Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji, połączenia lub podziału instytucji kultury

Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji, połączenia lub podziału instytucji kultury./ fot. Fotolia
Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji, połączenia lub podziału instytucji kultury./ fot. Fotolia
Zasadą ustawową jest, że dyrektor instytucji kultury może zostać odwołany wyłącznie w ustawowo określonych przypadkach. Na kanwie tej zasady powstają jednak wątpliwości, co do tego, w jakim trybie i na jakich zasadach może zostać on odwołany w przypadku reorganizacji instytucji kultury.

Jednym z podstawowych zadań jednostek samorządu terytorialnego są sprawy związane z kulturą. Podstawy realizacji tego zadania wyznaczają przepisy ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 862), a w odniesieniu do niektórych dziedzin tej działalności także ustawy szczególne (np. ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, Dz. U. z 2012 r. poz. 1330 ze zm., ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.).

Realizacja zadań z zakresu kultury następuje przede wszystkim za pośrednictwem instytucji kultury tworzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Instytucje kultury posiadają własną osobowość prawną stanowiąc podmioty odrębne od jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotowa odrębność gwarantuje instytucjom kultury relatywnie wysoki stopień niezależności od macierzystych jednostek samorządu terytorialnego, czego wyrazem jest szereg, mniej lub bardziej zrozumiałych, ograniczeń ustawowych w zakresie sprawowania zwierzchnictwa organizacyjnego jednostek samorządu terytorialnego nad własnymi jednostkami organizacyjnymi.

Jednym z ww. ograniczeń w zakresie sprawowania zwierzchnictwa organizacyjnego jednostek samorządu terytorialnego nad samorządowymi instytucjami kultury są zasady i tryb odwoływania dyrektorów tych instytucji.

Odwołanie dyrektora instytucji kultury nie jest objęte swobodą organizatora (jednostki samorządu terytorialnego). Wymaga ono bowiem dochowania ustawowo określonego trybu i wskazania konkretnej podstawy (przyczyny) aktu odwołania. Przyjęta przez ustawodawcę regulacja wyłącza zatem zastosowanie do dyrektorów instytucji kultury zasady ogólnej przewidzianej w art. 70 § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którą pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie (i bez podania konkretnej przyczyny) odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał.

Zobacz: ZUS

Przesłanki odwołania dyrektora instytucji kultury określa w sposób enumeratywny przepis art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, który wskazuje, że dyrektora instytucji kultury można odwołać m.in. z powodu naruszenia przez niego przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem, czy też z powodu odstąpienia od realizacji zawartej z organizatorem umowy określającej warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania. Praktyczną konsekwencją przytoczonej regulacji jest z jednej strony niedopuszczalność odwołania dyrektora z przyczyn innych niż ustawowo wskazane, z drugiej konieczność każdoczesnego szczegółowego uzasadnienia aktu odwołania potwierdzającego zasadność jego podjęcia. Podkreślić bowiem trzeba, że odwołanie dyrektora instytucji kultury podlega kontroli sądowej pod kątem tego, czy podane w uzasadnieniu aktu o odwołaniu okoliczności są prawdziwe, rzeczywiste i zgodne z prawem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 65/97, OSNAPiUS 1998, Nr 1, poz. 6).

W kontekście wyżej poczynionych uwag wprowadzających zauważyć trzeba, że ustawodawca formułując katalog podstaw odwołania dyrektora instytucji kultury nie zamieścił w nich reorganizacji instytucji kultury, w której piastuje on swoje stanowisko. Wśród podstaw odwołania przepis art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wymienia wyłącznie przekazanie instytucji kultury jednostce samorządu terytorialnego w celu wykonywania zadań własnych tej jednostki. Ustawodawca nie przesądził natomiast, czy i na jakich zasadach możliwe jest odwołanie dyrektora instytucji kultury w sytuacji likwidacji instytucji kultury (o której mowa w art. 22 ustawy), połączenia instytucji kultury (o którym mowa w art. 19 ustawy) oraz podziału instytucji kultury (o którym mowa w art. 20 ustawy). W konsekwencji, zasadnym jest pytanie, czy w związku z wdrażaniem jednej z wyżej wymienionych procedur reorganizacyjnych możliwe jest rozwiązanie stosunku pracy z dyrektorem instytucji kultury, czy też koniecznym jest zaproponowanie mu nowych warunków pracy i płacy w nowotworzonej instytucji kultury lub w innej samorządowej jednostce organizacyjnej.

Odwołanie dyrektora w przypadku likwidacji instytucji kultury

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach organizator może zlikwidować instytucję kultury. Z likwidacją samorządowej instytucji kultury przepisy ustawy wiążą zasadę sukcesji uniwersalnej, w myśl której organizator likwidowanej instytucji kultury, wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była likwidowana instytucja, bez względu na charakter prawny tych stosunków.

Przepisy ww. ustawy przewidując możliwość likwidacji instytucji kultury nie zawierają jednak, istotnych z punktu widzenia tematu podjętego w niniejszym artykule, regulacji własnych odnoszących się do dalszego zajmowania stanowiska przez dyrektora tej instytucji na wypadek likwidacji.

Wspomniany powyżej problem był przedmiotem analizy Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt I PK 85/02 (OSNAPiUS 2004 nr 13, poz. 228, str. 602). Stwierdził on mianowicie, że w przypadku likwidacji instytucji kultury zastosowanie znajduje art. 411 §1 Kodeksu pracy, który uzasadnia uchylenie ochrony stosunku pracy dyrektora przewidzianej w przepisach szczególnych. Regulacja kodeksowa, na którą powołał się Sąd Najwyższy, stanowi mianowicie, że w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41 Kodeksu pracy, ani też przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Tym samym, Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ograniczające swobodę organizatora w odwołaniu dyrektora nie znajdują zastosowania w przypadku likwidacji instytucji kultury.

Zobacz: Urlopy

W świetle wyżej powołanego stanowiska SN uznać należy, że odwołanie dyrektora w razie likwidacji instytucji kultury, w której piastuje on to stanowisko, dokonywane jest na podstawie ogólnego reżimu prawnego dotyczącego rozwiązywania stosunku pracy z powołania. Tym samym organizator jest w takiej sytuacji legitymowany do odwołania dyrektora na podstawie art. 70 Kodeksu pracy, który stanowi, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie – niezwłocznie lub w określonym terminie – odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony.

Odwołanie dyrektora w przypadku połączenia instytucji kultury

Kolejną formą reorganizacji instytucji kultury jest połączenie instytucji kultury. Zgodnie z art. 19 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej organizator może połączyć instytucje kultury, przy czym połączenie może nastąpić wyłącznie w drodze fuzji tj. utworzenia nowej instytucji z instytucji łączonych. Wspomniany przepis stanowi także, że w skład nowoutworzonej z połączenia instytucji kultury wchodzą załogi i mienie należące do instytucji podlegających połączeniu. W konsekwencji, przyjmuje się, że pracownicy łączonych instytucji kultury stają się pracownikami instytucji kultury powstałej w wyniku połączenia i zachowują uprawnienia wynikające ze stosunku pracy na podstawie art. 231 Kodeks pracy, który określa zasady przejścia zakładu pracy.

W kontekście powyższego powstaje pytanie, czy któryś (i ewentualnie który) z dyrektorów łączonych instytucji kultury powinien objąć stanowisko dyrektora w nowoutworzonej instytucji. Odpowiedź na nie musi być negatywna. Zauważyć bowiem trzeba, że akt powołania jest szczególną podstawą nawiązania stosunku pracy, który ma ściśle określony zakres przedmiotowy (dotyczy oznaczonej instytucji kultury). Akt powołania na stanowisko dyrektora określonej instytucji kultury nie może tym samym stanowić podstawy do sprawowania przez osobę wyłonioną na to stanowisko funkcji dyrektora w innej instytucji kultury (instytucji powstałej z połączenia). Oznacza to tym samym, że dyrektor instytucji podlegającej połączeniu nie może automatycznie stać się dyrektorem instytucji utworzonej wskutek połączenia. Nowy dyrektor musi zostać powołany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Rozwijając powyższe, wskazać dalej trzeba, że w odniesieniu do dyrektorów instytucji kultury podlegających połączeniu wyłączyć należy także dopuszczalność zastosowania tzw. wypowiedzenia zmieniającego. O niedopuszczalności zastosowania przedmiotowej instytucji do rozwiązania stosunku pracy z powołania przesądził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II PK 43/09 (OSNP 2011 Nr 7-8, poz.102).

Mając na uwadze powyższe ustalenia, uznać trzeba, że w przypadku połączenia instytucji kultury koniecznym jest odwołanie dyrektorów instytucji łączonych na ogólnych zasadach kodeksowych tzn. na podstawie wspomnianego w poprzedniej części artykułu przepisu art. 70 Kodeksu pracy.

Odwołanie dyrektora w przypadku podziału instytucji kultury

Ostatnią formą reorganizacji instytucji kultury jest podział instytucji kultury. Zgodnie z art. 20 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej organizator może podzielić instytucję kultury. Podział instytucji kultury polega na utworzeniu dwóch lub więcej instytucji kultury w oparciu o załogę i mienie należące do instytucji kultury ulegającej podziałowi. Podział instytucji kultury może również polegać na wyłączeniu z instytucji kultury wyodrębnionej jednostki lub jednostek organizacyjnych w celu włączenia ich do innej instytucji kultury lub utworzenia nowej instytucji kultury w oparciu o pracowników i mienie tej jednostki lub jednostek. Zasady przekazania składników majątkowych ujętych w bilansie wyłączonych jednostek określa organizator.

Podobnie jak w dwóch pozostałych przypadkach reorganizacji instytucji kultury, tak i w odniesieniu do podziału, ustawodawca nie określa zasad rozwiązania, tudzież kontynuowania stosunku pracy z osobą piastującą stanowisko dyrektora w instytucji podlegającej podziałowi. Rzecz jasna, przedmiotowy problem dotyczy wyłącznie sytuacji, w której poddana podziałowi instytucja kultury przestaje istnieć, a zatem nie wystąpi w sytuacji, gdy podział polega wyłącznie na wydzieleniu wyodrębnionej jednostki lub jednostek organizacyjnych z jednej instytucji celem włączenia ich do innej instytucji lub utworzenia z nich nowej instytucji.

Wobec braku rozwiązań szczególnych w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, uznać trzeba, że aktualna na gruncie procedury podziału instytucji kultury pozostaje przedstawiona w poprzedniej części artykułu, interpretacja przepisów dotycząca odwołania dyrektora w związku z połączeniem instytucji kultury. Brak jest bowiem podstaw prawnych do tego, by akt powołania na stanowisko dyrektora instytucji dzielonej stanowił podstawę do sprawowania przez niego tej funkcji w jednej z instytucji wydzielonych wskutek podziału. Oznacza to tym samym, że dla każdej z nowotworzonych z podziału instytucji kultury należy powołać osobno nowego dyrektora w prawem przewidzianym trybie.

Biorąc pod uwagę natomiast fakt, że do stosunków pracy z powołania nie mają zastosowania przepisy dotyczące wypowiedzenia zmieniającego (o czym przesądził SN w powołanym w poprzedniej części artykułu wyroku), uznać należy, że również w sytuacji podziału instytucji kultury konieczne staje się odwołanie dyrektora przez organizatora na ogólnych zasadach kodeksowych (tj. przy zastosowaniu przepisu art. 70 Kodeksu pracy).

Podsumowanie

Z przeprowadzeniem procesu reorganizacji instytucji kultury, czy to poprzez jej likwidację, czy też połączenie lub podział, wiąże się konieczność odwołania dyrektora instytucji poddanej procesom reorganizacyjnym na ogólnych zasadach kodeksowych. W takich przypadkach szczególna ochrona pracownicza sprawowania tej funkcji przewidziana w art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej zostaje wyłączona. Ustawodawca nie stwarza także możliwości dla prostego przejścia dyrektora poddawanej reorganizacji instytucji kultury na tożsame stanowisko w nowotworzonej instytucji.

Anna Kudra

prawnik, doktorant WPiA UAM, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem prawa samorządowego

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    2 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kierownik zamawiającego musi określić wymogi weryfikacyjne dla zatrudnionych pracowników wykonawcy
    Czy według nowego Prawa zamówień publicznych istnieje konieczność określenia w opisie przedmiotu zamówienia zapisów dotyczących sposobu dokumentowania zatrudnienia pracowników wykonawcy w zakresie m.in. rodzaju czynności, które oni wykonują, czy sposobu weryfikacji zatrudnienia tych osób (chodzi np. o kierownika budowy, robót, ochronę budowy, pracowników administracyjnych)? Zamówienie, które gmina chce udzielić, dotyczy budowy nowej hali sportowej, a w okresie COVID-19 takie wymogi mogą zniechęcić oferentów.
    Uhonorowanie pomocy społecznej - wypłata nagród z okazji Dnia Pracownika Socjalnego
    Dzień Pracownika Socjalnego jest świętem wszystkich pracowników służb społecznych, a w szczególności pracowników socjalnych. Z tej okazji 21 listopada każdego roku, poza uroczystymi obchodami, przyznawane są nagrody.
    Egzekucja świadczeń z ZFŚS - jakie zapisy w zajęciu pozwalają na dokonywanie potrąceń
    Świadczenia z ZFŚS podlegają egzekucji do pełnej wysokości, jeśli zajęcie dotyczy innych wierzytelności.
    Wyższe zarobki ekspertów cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym
    Wyższe zarobki ekspertów cyberbezpieczeństwa w sektorze publicznym już niedługo.
    Zmiany w ustawie o podatku akcyzowym
    Zmiany w ustawie o podatku akcyzowym przyjęte przez Radę Ministrów.
    Gotowe posiłki w bufecie basenowym a stawka VAT
    Jednostka samorządowa (ośrodek sportowy) prowadzi basen. W ramach infrastruktury obiektu utworzono także sklepik/bufet, w którym sprzedawane są posiłki typu fast-food: hot-dogi, kanapki, zapiekanki. Jest to tzw. sprzedaż na wynos - nie posiadamy zaplecza umożliwiającego spożywanie posiłków na miejscu, a sprzedawane posiłki kupujemy w formie gotowej (kanapki) lub w formie półproduktów (hot-dogi, zapiekanki). Jaką stawką VAT należy opodatkować taką sprzedaż - 5% czy 8%?
    Jak inwentaryzować odnawialne źródła energii?
    Urząd gminy korzysta z programu Unii Europejskiej „Czyste powietrze” i ma na stanie urządzenia (panele, słoneczne, pompy ciepła) zamontowane na domach jednorodzinnych mieszkańców, którzy korzystali z dofinansowania. Zgodnie z założeniami programu, gmina jest właścicielem tych urządzeń jeszcze przez 5 lat. Mieszkańców, którzy korzystają z programu, jest ok. 1000. Jak należy inwentaryzować te urządzenia - spis z natury czy weryfikacja (oświadczenie mieszkańca, że ma to nadal na stanie)?
    Wspólna działalność socjalna w sektorze finansów publicznych
    Przepisy dają możliwość prowadzenia wspólnej działalności socjalnej przez kilku pracodawców zobowiązanych do tworzenia ZFŚS. Jest to na pewno korzystne zwłaszcza dla mniejszych jednostek, dysponujących niewielkimi środkami finansowymi. Wspólna działalność musi się opierać na zawarciu umowy pomiędzy pracodawcami. Skorzystanie z tego rozwiązania jest w pełni dopuszczalne także dla jednostek sfery budżetowej. W praktyce myśleć o tym mogą pracodawcy ze sobą powiązani, np. urząd gminy i gminne jednostki organizacyjne.
    Zmiany w rachunkowości od 1 stycznia 2022 r.
    Sprawdź co się zmieni w ustawie o rachunkowości w 2022 r.
    Zmiany dla nauczycieli od 1 września 2022 r.
    Zmiany dla nauczycieli 2022. Jakie zmiany czekają nauczycieli od nowego roku szkolnego? Czy będą podwyżki zarobków? Czy zostanie zwiększony czas pracy nauczycieli?
    Nagroda jubileuszowa nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach
    Nagroda jubileuszowa nauczyciela. Jak prawidłowo naliczać staż uprawniający do nagrody jubileuszowej nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach?
    Specjalne dodatki motywacyjne dla pracowników budżetówki
    Specjalne dodatki motywacyjne dla pracowników budżetówki - kto może otrzymać?
    Możliwość finansowania upominków z ZFŚS - analiza
    Możliwość finansowania upominków z ZFŚS. Czy z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych można dofinansować prezenty na święta, Dzień Kobiet, Dzień Dziecka, z okazji jubileuszu itp.?
    Stypendia dla uczniów - jaki paragraf?
    Stypendia dla uczniów - klasyfikacja. W jakim paragrafie wydatków powinno się ujmować wypłacane uczniom stypendia socjalne oraz stypendia za wyniki w nauce i za osiągnięcia sportowe?
    Zatrudnienie głównego księgowego bez konkursu - czy jest możliwe?
    Zatrudnienie głównego księgowego. Czy można zatrudnić głównego księgowego w jednostce budżetowej bez przeprowadzenia konkursu?
    Czy odsetki ewidencjonowane na koncie 909 z tytułu kredytów i pożyczek należy ująć za cały okres kredytowania?
    Czy odsetki ewidencjonowane na koncie 909 z tytułu kredytów i pożyczek należy ująć za cały okres kredytowania czy tylko na następny rok budżetowy?
    Jak uregulować dyżury domowe w przypadku telepracy?
    Telepraca - dyżury domowe. Jaki zapis należy umieścić w porozumieniu o telepracy, żeby nadal dyżur pełniony w miejscu zamieszkania był traktowany jako dyżur domowy, a nie dyżur w miejscu pracy?
    Czy można zatrudnić cudzoziemca w zakładzie budżetowym?
    Czy w Zakładzie Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej można zatrudnić osobę nieposiadającą obywatelstwa polskiego (obywatel Ukrainy) na stanowisku pomocniczym i obsługi? Jakie warunki musi spełniać?
    Podwyżki dla lekarzy i pielęgniarek 2022
    Podwyżki dla lekarzy i pielęgniarek 2022 - minister zdrowia Adam Niedzielski poinformował po posiedzeniu Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia, że osiągnięto porozumienie. Od kiedy i o ile wzrosną wynagrodzenia medyków?
    Wizja lokalna w terenie
    Wizja lokalna, uregulowana w ustawie ‒ Prawo zamówień publicznych, jest szczególnym narzędziem, z którego zamawiający może skorzystać, określając warunki udziału w postępowaniu. Próżno szukać definicji legalnej tego pojęcia albo wyraźnych wymogów określonych przez ustawodawcę w tym zakresie. Jednak niezastosowanie się przez wykonawcę do wytycznych określonych w specyfikacji warunków zamówienia w tym względzie może skutkować odrzuceniem oferty, co rodzi konkretne konsekwencje w sferze proceduralnej.
    Klasyfikacja budżetowa wykonania instalacji fotowoltaiki

    Jaki paragraf klasyfikacji budżetowej będzie właściwy dla wydatków związanych ze sporządzeniem kosztorysu szacunkowego na wykonanie instalacji CO i fotowoltaiki (kwota 5500 zł)?

    Jak rozliczyć VAT od usług pośrednictwa sprzedaży zestawów fotowoltaicznych
    Jaką stawką ryczałtu opodatkować usługi wywozu odpadów przez firmę budowlaną – interpretacja MF

    Przychody z tytułu obciążania klientów opłatami za wywóz odpadów budowlanych stanowiącymi element kompleksowej usługi budowlanej należy opodatkować ryczałtem w wysokości 5,5%. Takie stanowisko potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji, której fragment przedstawiamy.

    Służba cywilna - uelastycznienie naboru i czasu pracy
    Projekt nowelizacji ustawy o służbie cywilnej zakłada m.in. uelastycznienie procesu naboru do służby cywilnej i zmiany w czasie pracy.
    Wynagrodzenie rachmistrzów - problemy z liczbą spisanych osób
    Wynagrodzenie rachmistrzów nie jest proste do rozliczenia. Urzędy statystyczne mają problemy z liczbą osób spisanych przez poszczególnych rachmistrzów. Rachmistrzowie stają się również ofiarami oszustw.