Kategorie

Zmiany uchwał podatkowych w trakcie roku tylko na korzyść podatnika

Zmiany uchwał podatkowych w trakcie roku tylko na korzyść podatnika./ fot. Fotolia
Zmiany uchwał podatkowych w trakcie roku tylko na korzyść podatnika./ fot. Fotolia
Wprowadzanie ulg w postaci obniżek stawek podatkowych oraz poszerzanie katalogu zwolnień podatkowych w trakcie roku podatkowego jest jak najbardziej dopuszczalne. Są to bowiem zmiany korzystne dla podatników. Dla gminnego organu podatkowego mogą one być jednak źródłem komplikacji. Powodują bowiem konieczność zmiany wydanych np. osobom fizycznym decyzji ustalających wymiar ich podatku. Takie zmiany mogą być także kłopotliwe dla podatników instytucjonalnych. W przypadku np. osób prawnych zmiana uchwały  będzie się wiązać z koniecznością złożenia korekty deklaracji.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: u.p.o.l.) rada gminy w drodze uchwały określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Przepis powyższy, najogólniej rzecz biorąc, wyraża idee władztwa podatkowego samorządu lokalnego. Stanowi on w istocie realizację zasady samodzielności finansowej samorządu terytorialnego wyrażonej w przepisie art. 168 Konstytucji RP. Możliwość decydowania o kształcie lokalnego opodatkowania nie przejawia się wyłącznie w zakresie ustalania stawek podatkowych. Zgodnie z art. 7 ust. 3 u.p.o.l. rada gminy w drodze uchwały może również zdecydować o wprowadzeniu innych aniżeli przewidziane ustawami zwolnień podatkowych. Wskazane instrumenty stanowią niewątpliwie istotne narzędzia oddziaływania na kształt lokalnego opodatkowania.

Pracowity koniec roku

Koniec roku podatkowego jest okresem, w którym pracownicy gminnych organów podatkowych intensyfikują działania związane z lokalnym prawodawstwem. W przypadku uchwał w sprawie stawek podatku od nieruchomości dzieje się tak dlatego, że limity wskazane wprost w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych podlegają rocznym waloryzacjom (art. 20 ust. 1 u.p.o.l.). Koniec roku jest zatem okazją do tego, aby zweryfikować treść poprzedniej uchwały pod względem formalnym, jak też przede wszystkim z punktu widzenia wysokości stawek podatkowych. Podobnie dzieje się z uchwałami w sprawie zwolnień. Zarówno w stosunku do osób fizycznych, jak też osób prawnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ma charakter roczny. Podjęcie decyzji o zaprzestaniu poboru podatku od określonego rodzaju przedmiotów opodatkowania powinno zatem nastąpić przed rozpoczęciem roku podatkowego. W praktyce zdarzają się jednak przypadki, w których uchwały rady gmin wchodzą w życie po rozpoczęciu roku podatkowego, w którym miały obowiązywać. Dzieje się tak z różnych powodów. Najczęściej rada nie podejmuje uchwały w wymaganym czasie. Często też uchwała, mimo iż podjęta na czas, nie jest opublikowana, przez co nie może wejść w życie. Zdarza się również i tak, że rada gminy w trakcie roku podejmuje decyzję o uchwaleniu określonej kwestii. Powstaje wówczas wiele zagadnień praktycznych, które w istocie skupiają się wokół problematyki rocznego wymiaru podatku od nieruchomości.

Podatek od nieruchomości obowiązuje przez rok

Zgodnie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy. Danina ta jest płatna w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Natomiast z treści art. 6 ust. 8 u.p.o.l.wynika, że jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło np. wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości, wówczas organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Nie inaczej dzieje się w przypadku osób prawnych, które mają obowiązek - w świetle art. 6 ust. 9 u.p.o.l. - składać organowi podatkowemu deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy. Odpowiednio są one obowiązane skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia wpływającego na wysokość daniny. Osoby prawne mają też obowiązek wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do 15. każdego miesiąca. Jedynie w styczniu podatek płacony jest do 31. dnia tego miesiąca. "Roczność" podatku od nieruchomości zdaje się wynikać również z samej już treści art. 5 ust. 1 u.p.o.l. Zgodnie z jego brzmieniem rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie (...). Poza wszelkim sporem jest zatem fakt, że podatek oblicza się z uwzględnieniem stawek o wysokości określonej w odniesieniu do pewnego czasu - roku. Pytanie o roczny charakter podatku od nieruchomości w sposób najpełniejszy materializuje się właśnie w przypadku stawek podatkowych, a także zwolnień. W tym zakresie odpowiedzi wymaga pytanie, czy rada gminy posiada kompetencje do różnicowania stawek podatkowych w odniesieniu do poszczególnych okresów roku podatkowego (w stosunku do tych samych przedmiotów opodatkowania), czy może stawki te są niezmienne przez cały rok. Podobnie problem ten aktualizuje się w przypadku uchwał w sprawie zwolnień podatkowych. Powstaje w tym zakresie pytanie, czy ten sam przedmiot opodatkowania może być różnie - pod względem podatkowym - traktowany w trakcie jednego roku podatkowego.

Zobacz: Finanse publiczne

NSA: zmiany stawek dopuszczalne

Zgodnie z art. 20a ust. 1 u.p.o.l., w przypadku gdy rada gminy nie uchwali stawek podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy, przyjmuje się ich wysokość z roku poprzedzającego dany rok podatkowy. Istotny jest tutaj wymóg uchwalenia oraz ogłoszenia uchwały w terminie do końca roku poprzedzającego rok podatkowy. Tylko bowiem z należycie ogłoszonym aktem prawa podatnik może się zapoznać. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, przykładowo wyrok NSA z 19 listopada 2010 r. (sygn. akt II FSK 1272/09). Regulacja ta wprowadza zakaz uchwalania nowych stawek podatku od nieruchomości w sytuacji, w której rada gminy nie zdąży podjąć stosownej uchwały do końca roku podatkowego (również jeżeli uchwała ta została podjęta, ale nie zostanie opublikowana). Wówczas rada traci tę kompetencję, a podatek wymierza się według uchwały obowiązującej w poprzednim roku podatkowym. Co ciekawe, wskazuje się, że przepis ten nie formułuje bezwzględnego zakazu uchwalania przez radę gminy stawek także w trakcie roku podatkowego.

NSA w wyroku z 25 października 2013 r. (sygn. akt II FSK 2772/11) uznał bowiem, że gdy stawki podatku na dany rok zostały uchwalone w terminie (tj. do 31 grudnia), rada gminy może w trakcie roku wprowadzić ich modyfikacje. W tym zakresie sąd sformułował jednak dwa warunki. Po pierwsze zmodyfikowane stawki muszą się mieścić w granicach określonych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, po drugie mogą obowiązywać wyłącznie od momentu wejścia w życie uchwały je ustalającej. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 22 maja 2001 r. (sygn. akt I SA/Łd 551/99), dodając, że jeżeli uchwała nie ma mocy retroaktywnej, wówczas pobór podatku na podstawie zmodyfikowanych stawek nie narusza prawa.

Obniżka podatku z mocą wsteczną

Warto w tym zakresie odwołać się posiłkowo do regulacji ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (dalej: u.o.a.n.). Zgodnie z art. 4 u.o.a.n. akty prawa miejscowego wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Od tej reguły przewidziany jest jeden istotny wyjątek zawarty w art. 5 u.o.a.n. Przepis ten wskazuje, że nadanie wstecznej mocy obowiązującej aktowi normatywnemu jest dopuszczalne, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Przepis ten zatem dopuszcza możliwość wstecznego działania prawa. Jednocześnie sytuacja obniżenia stawek podatkowych jest zjawiskiem korzystnym dla podatników, przez co wydaje się, że nie można w tym przypadku mówić o pogorszeniu ich sytuacji. Niekonstytucyjna podwyżka stawek podatkowych Przeciwnie sytuacja kształtuje się w przypadku podniesienia stawek podatkowych w trakcie roku i to nawet w ramach limitów ustawowych oraz od momentu wejścia w życie uchwały. Warto bowiem wskazać na sformułowaną w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasadę zakazu wprowadzania zmian w prawie podatkowym w trakcie roku podatkowego. O ile - jak to wskazano powyżej - można uzasadnić zmiany korzystne dla podatników, o tyle bowiem trudno jest szukać argumentów dla uzasadnienia zmian prowadzących do pogarszania ich sytuacji.

Z ORZECZNICTWA

Podatnik powinien mieć poczucie względnej stabilności prawa po to, aby mógł prowadzić swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na niekorzystne skutki prawne swoich decyzji i działań niemożliwe do przewidzenia w chwili podejmowania tych decyzji i działań.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95

Ulgi i zwolnienia

Wprowadzanie zwolnień, podobnie jak obniżka stawek podatkowych, jest dla podatnika zjawiskiem korzystnym. Zatem podobnie jak w przypadku uwag sformułowanych na gruncie obniżki stawek podatkowych należy się wypowiedzieć o poszerzeniu katalogu zwolnień podatkowych w trakcie roku podatkowego. W myśl ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, zasady demokratycznego państwa prawnego nie sprzeciwiają się wprowadzaniu w trakcie roku podatkowego zwolnień podatkowych i to z mocą wsteczną, czyli od początku roku. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz wspomnianej już zasady demokratycznego państwa prawnego zdecydowanie należałoby się sprzeciwić ograniczaniu zwolnień podatkowych w trakcie roku podatkowego i to nawet w sytuacji, w której ograniczenie ich zakresu miałoby obowiązywać od momentu wejścia w życie uchwały (np. uchwała RIO w Zielonej Górze z 5 sierpnia 2009 r., nr 159/09).

Paweł Grzybowski

pracuje w dziale doradztwa podatkowego Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners sp. k. w Poznaniu. Zawodowo zajmuje się zagadnieniami prawa podatkowego, w szczególności podatkiem od nieruchomości, rolnym oraz leśnym

Podstawy prawne

  • art. 4, art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1523)

  • art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 7-9, art. 7 ust. 3, art. 20a ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1785; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 2141)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych od 1 października 2021 r.

    Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych – nowe stawki w kategoriach zaszeregowania. Zmiany wejdą w życie 1 października 2021 r.

    Dodatek wyjazdowy dla ratowników medycznych

    Dodatek wyjazdowy dla ratowników medycznych. W porozumieniu, które zawarliśmy z protestującymi, przywróciliśmy tzw. dodatek wyjazdowy – poinformował w środę wiceminister zdrowia Waldemar Kraska.

    Jaki VAT od umowy z biegłym sądowym zawartej przez gminę?

    Jako gmina chcemy powołać biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych do wydania opinii. Czy czynności takiej osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, dlatego podlegają opodatkowaniu VAT?

    140 mln zł dla samorządów w związku z powrotem dzieci do szkół

    17 września 2021 r. Ministerstwo Finansów przekaże na rachunki JST ponad 140 mln zł z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Kiedy stosować oznaczenie TP w spółce będącej własnością gminy

    Nasza Spółka jest własnością Gminy w 100%. Zajmujemy się głównie dostawą wody i odbiorem ścieków. Forma prawna: Sp. z o.o. Od 01.07.2021 r. nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących dostaw towarów oraz świadczenia usług, gdy powiązanie wynika wyłącznie z powiązania z naszym właścicielem tj. Gminą (gdyż jest to jednostka samorządu terytorialnego). Nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących Burmistrza Gminy gdyż jest to powiązanie z jednostką samorządu terytorialnego. Natomiast uważamy, że mamy obowiązek oznaczenia „TP” nadal transakcji sprzedaży gdy nabywcą jest członek Zarządu Spółki, członek Rady Nadzorczej Spółki, prokurent Spółki, oraz członkowie rodzin ww. podmiotów (tj. w stosunku do małżonków oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia). Czy stanowisko naszej Spółki jest wg Państwa prawidłowe?

    Zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim

    Jak dokonać przesunięcia pracownika samorządowego na zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim?

    Polski Ład a finanse gmin - co się zmieni?

    Polski Ład a finanse gmin. 8 września Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego (JST) w związku z Programem Polski Ład, przedłożony przez ministra finansów, funduszy i polityki regionalnej. Ministerstwo Finansów uważa, że zmiany, które wprowadzi Polski Ład przełożą się na sytuację finansową samorządów. Dlatego zostaną wprowadzone rozwiązania stabilizujące i wzmacniające finanse JST.

    Podwyżki dla funkcjonariuszy służb mundurowych 2022

    Podwyżki dla służb mundurowych 2022. Od 1 stycznia 2022 r. mają wzrosnąć wynagrodzenia funkcjonariuszy. O ile?

    Protest ratowników i środowisk medycznych

    Protest ratowników i środowisk medycznych. Czy będą podwyżki dla medyków?

    Dochody jednostek samorządu terytorialnego - projekt zmian

    Dochody jednostek samorządu terytorialnego. W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy mają w szczególności umożliwić zrekompensowanie gminom ubytku dochodów spowodowanego wdrożeniem zmian podatkowych (głównie w PIT) w ramach tzw. Polskiego Ładu. Co się zmieni w dochodach samorządowych?

    Ile jesteśmy winni instytucjom oświaty?

    Krajowy Rejestr Długów przeanalizował, ile jesteśmy winni instytucjom oświaty. Wśród dłużników oprócz studentów i absolwentów są też przedsiębiorcy.

    Projekt budżetu państwa na 2022 rok - dochody

    Dochody budżetu w 2022 r. wyniosą 475,6 mld zł i będą wyższe od przewidywanych dochodów uzyskanych w roku 2021 o 0,4 proc. W ujęciu realnym dochody budżetu spadną o 2,8 proc. – wynika z projektu ustawy budżetowej na 2022 r.

    Polski Ład - rekompensaty dla samorządów

    Polski Ład - rekompensaty dla samorządów. Z wyliczeń Ministerstwa Finansów wynika, że zmiany podatkowe wprowadzane Polskim Ładem będą kosztować samorządy ok. 150 mld zł w ciągu 10 lat. Trwają prace nad rozwiązaniami legislacyjnymi, które mają te straty zrekompensować. Proponowane zmiany to gwarancja dochodów i subwencja rozwojowa dla aktywnych inwestycyjnie gmin. W efekcie dochody jednostek samorządu terytorialnego (JST) mają być o ok. 10 proc. wyższe niż prognozowane. – Zarówno w trakcie pandemii, jak i obecnie samorządy bardzo dobrze poradziły sobie, jeżeli chodzi o stronę budżetową – mówi Sebastian Skuza, wiceminister finansów.

    Czy nauczyciele masowo uciekają na emerytury?

    Od czasów pandemii spada liczba nauczycieli odchodzących na emeryturę i świadczenia kompensacyjne. Tak wynika z danych ZUS.

    Rower publiczny jednak z odliczeniem VAT

    Prawo do odliczenia VAT od inwestycji w system rowerów publicznych od kilku lat było źródłem sporów pomiędzy gminami (miastami) a organami podatkowymi.

    Powołanie dyrektora gminnej biblioteki publicznej

    Powołanie dyrektora gminnej biblioteki publicznej. Osoba została powołana na stanowisko dyrektora gminnej biblioteki. Zgodnie z ustawą o prowadzeniu i organizowaniu działalności kulturalnej wójt gminy wysłał prośbę do kilku stowarzyszeń o wydanie opinii. Jednak nie otrzymał informacji zwrotnej od żadnego stowarzyszenia. Czy w przypadku braku odpowiedzi ze strony stowarzyszenia można uznać, że opinia jest pozytywna?

    Przekształcenie zakładu komunalnego w spółkę - czy to przejęcie zakładu pracy

    Gminne jednostki organizacyjne realizujące zadania komunalne, każda w wąskim zakresie, z początkiem przyszłego roku mają zostać przekształcone w spółkę prawa handlowego. Dotychczasowi dyrektorzy przekształcanych zakładów komunalnych mają stać się kierownikami poszczególnych komórek organizacyjnych w nowo powołanej spółce gminnej.

    Dodatek terenowy pracownika socjalnego za czas choroby i innych nieobecności w obliczeniach

    Dodatek terenowy pracownika socjalnego. Jak obliczyć kwotę dodatku, jeżeli pracownik nie przepracował całego miesiąca z innego powodu niż choroba? Czy kwotę dodatku dzieli się przez liczbę dni w danym miesiącu, czy przez liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu? Czy dodatek powinien być wypłacony w całości, w sytuacji gdy pracownik przebywa część miesiąca na zwolnieniu lekarskim?

    Program "Centra opiekuńczo-mieszkalne" a rozliczenia VAT

    Program "Centra opiekuńczo-mieszkalne" a rozliczenia VAT. Czy gminy i powiaty, świadcząc usługi w ramach programu, działają w charakterze podatników VAT? Czy VAT związany z wydatkami na tworzenie i utrzymanie centrum jest kosztem kwalifikowalnym?

    Kiedy zamawiający może odstąpić od zawartej umowy w trybie zamówień publicznych

    Kiedy zamawiający może odstąpić od umowy w trybie zamówień publicznych? Czy gmina może wycofać się z umowy i czy potrzebna jest zgoda wykonawcy (w umowie nie było warunków odstąpienia)?

    Zmiany w klasyfikacji budżetowej - rozporządzenie z 26 lipca 2021 r.

    Klasyfikacja budżetowa. Ustawodawca przygotował obszerne zmiany w rozporządzeniu dotyczącym klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, pojawiły się m.in. nowe paragrafy dla oświaty: 479 „Wynagrodzenia osobowe nauczycieli” oraz 480 „Dodatkowe wynagrodzenie roczne nauczycieli”. Zmiany co do zasady wejdą w życie 1 stycznia 2022 r., przy czym część zmian obowiązuje z mocą wsteczną od 1 stycznia 2021 r. Na jakie dokładnie zmiany muszą być przygotowane organy administracji samorządowej?

    Ile zarabiają parlamentarzyści w UE?

    Zarobki parlamentarzystów w UE - najwięcej zarabiają Włosi i Niemcy. Hiszpanie i Portugalczycy otrzymują aż 14 wypłat.

    Spłata zadłużenia gminy z rezerwy celowej

    Spłata zadłużenia gminy ze środków pochodzących z rezerwy celowej - czy jest możliwa?

    Podwyżki dla najwyższych urzędników państwowych 2021

    Podwyżki dla najwyższych urzędników państwowych od 1 sierpnia 2021 r. - premiera, marszałków Sejmu i Senatu, rządu, posłów, senatorów, rzeczników itd. Ile będą zarabiać?

    Reorganizacja struktury szkoły i związana z tym likwidacja stanowiska

    W związku z licznymi zmianami struktury pracy w szkole przewidujemy likwidację jednego stanowiska sprzątaczki oraz stanowiska referenta. Wszyscy pracownicy administracji i obsługi zatrudnieni są na czas nieokreślony. Jakie regulacje obowiązują szkołę przy wypowiadaniu takich umów?