Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przestępstwo wyłudzenia VAT-u - zmiany w kodeksie karnym 2017 r.

Bartłomiej Ceglarski
Przestępstwo wyłudzenia VAT-u - zmiany w kodeksie karnym 2017 r. /fot. Shutterstock
Przestępstwo wyłudzenia VAT-u - zmiany w kodeksie karnym 2017 r. /fot. Shutterstock
Przestępstwo wyłudzenia VAT-u stanowi w Polsce ogromny problem dla funkcjonowania gospodarki. Z raportu Najwyższej Izby Kontroli wynika, że w 2015 r. organy skarbowe wykryły fikcyjne faktury na kwotę prawie 82 mld zł. Rząd chce walczyć z problemem poprzez zwiększenie karalności przestępstw związanych z nieuczciwym fakturowaniem. Jak przedstawiają się świeżo wprowadzone zmiany?

Podatek VAT

Podatek od towarów i usług jest nazywany potocznie podatkiem VAT. Jest to danina pobierana zarówno od przedsiębiorców jak i konsumentów. Wynika to z faktu, że jego wartość jest doliczana do każdej transakcji. Podatek VAT wprowadzany jest na każdym etapie produkcji przez podmioty wnoszące wartość dodaną. Przedsiębiorca w trakcie rozliczania VAT-u płaci jego wysokość, która zależna jest od sprzedaży. Danina tego typu ma charakter pośredni co oznacza, że cały ciężar opodatkowania spoczywa na konsumencie towarów lub usług wytwarzanych przez podatnika. Charakterystyczną cechą jest jego neutralność. Oznacza to, że nie powinien stanowić dodatkowego obciążenia dla podatników, którzy nie konsumują nabytych towarów i usług a wykorzystują je do prowadzenia działalności gospodarczej. Podatek od towarów i usług stanowi dochód budżetu państwa. Jest więc oczywiste, że to skarb państwa traci najwięcej na przestępstwach tego typu.  

Zobacz również: Rachunkowość budżetowa

Metody wyłudzenia:

Wyróżniamy dwie metody wyłudzenia podatku VAT. Pierwsza z nich dotyczy podatku należnego. Sprzedając towary lub świadcząc usługi, podatnik zobowiązany jest do zwrócenia do urzędu skarbowego podatku, którego wysokość zależy od procentowej wartości dóbr lub usług.

Druga metoda dotyczy podatku naliczonego. Jest to danina, którą podatnik ma prawo odebrać lub odliczyć w danym okresie rozliczeniowym. Jej wysokość wynika z dokumentów zakupowych lub wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Działania związane z wyłudzaniem podatku VAT dotyczącego podatku naliczonego, mają znaczenie większy zakres niż te związane z podatkiem należnym. Wiąże się to z samą konstrukcją VAT-u. Jego podstawowym założeniem jest podatek naliczony oraz możliwość zmniejszenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Istnieje także możliwość zwrotu różnicy podatku. Formy działań mających na celu wyłudzenie podatku VAT:

  1. wystawianie nierzetelnych faktur. Polega  na wystawieniu faktury, która dokumentuje czynności mające miejsce, które jednak zostały wykonane przez kogoś innego co powoduje, że zostaje podatnikiem z tego tytułu;
  2. wystawianie pustych faktur.  Dokumentują usługi, których wykonanie w ogóle nie miało miejsca;
  3. wystawianie faktur przez podmioty fikcyjne, które powstały tylko po to by wystawić daną dokumentację (tzw. słupy);
  4. wystawianie faktur na czynność, która faktycznie miała miejsce, lecz w rzeczywistości ukrywającą inne zdarzenie.

Problem z kwalifikacją prawną

Do niedawna w przepisach regulujących zagadnienie wyłudzania VAT-u nie było jednolitości. Istniały wątpliwości co tego, czy to przestępstwo należy traktować jako klasyczne oszustwo, zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, czy należy je kwalifikować jako oszustwo skarbowe z art. 76 Kodeksu karnego skarbowego. Jedna z propozycji opierała się na rozróżnieniu czy podstawą zwrotu jest posłużenie się przez sprawcę fakturami fikcyjnymi czy nierzetelnymi.  W przypadku faktur fikcyjnych wskazuje się na art. 286 KK, natomiast w przypadku faktur nierzetelnych, na  art. 76 KKS.

Ważnym krokiem w walce z wyłudzaniem podatku VAT, stała się uchwała z 18 grudnia 2013 r. (I KZP 19/13), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że wystawianie pustych lub nierzetelnych faktur, należy ścigać nie tylko jak przestępstwo skarbowe, ale również jak przestępstwo pospolite. Mowa tu głównie o art. 286 § 1, którego naruszenie jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Straty ponoszone przez Skarb państwa z tytułu wyłudzeń VAT-u są jednak ciągle zbyt wielkie. Ustawodawca zdecydował się więc na zaostrzenie karalności w przypadku przestępstw tego typu. 22 września 2016 r. do Sejmu wpłynął projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw. Jego głównym założeniem było wprowadzenie do KK nowych typów przestępstw związanych z wyłudzaniem VAT-u. Dotyczy to głównie działań związanych z wystawianiem faktur.

Zobacz również: ZUS

Nowe regulacje

  1. Kodeks Karny

Do rozdziału XXXIV określającego katalog przestępstw godzących w wiarygodność dokumentów wprowadzono  dwa nowe typy czynów zabronionych. Nowe regulacje wpływają na faktury, które stanowią główną broń służącą wyłudzeniom podatku. Wysokość kary jest zależna od wysokości kwoty należnej, która została umieszczona na fakturze. W typie podstawowym wymiar kary będzie wynosił od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Dodatkowo nowe regulacje wprowadziły 2 typy kwalifikowane tych przestępstw. Zagrożone są one surowszą karą. W sytuacji, w której łączna kwota należności będzie przedstawiać wielką wartość (powyżej 1 mln zł) lub też sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, będzie podlegał karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata.

 Drugi typ kwalifikowany wprowadzony niedawnymi zmianami wzbudza szczególne emocje. Jest to spowodowane wymiarem kary jaką ustawodawca zdecydował się wprowadzić. W przypadku gdy kwota należności ogółem jest wyższa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości (kwota wyższa niż 5 mln zł) sprawca będzie podlegał karze pozbawienia wolności od lat 5 lub karze 25 lat pozbawienia wolności. Wysokość tej kary w założeniu ma wpłynąć na członków największych zorganizowanych grup przestępczych zajmujących się przestępczością gospodarczą. Ich działalność powoduje ogromne straty w majątku Skarbu Państwa.

Ponadto sądy będą mogły zastosować wobec sprawców w/w przestępstw dolegliwość w postaci grzywny w wysokości do 3000 stawek dziennych (do 6 mln zł). Sądom przysługuje także prawo do zasądzenia obowiązku naprawy szkody wyrządzonej przestępstwem. W tym wypadku Skarb Państwa zyskałby możliwość kompensacji poniesionej straty.

W celu rozbicia zorganizowanych grup przestępczych wprowadzono regulacje, które przewidują niższe kary dla przestępców współpracujących z organami ścigania. Tymi regulacjami są art. 277c oraz art. 277d KK.

 Sąd na wniosek prokuratora stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 270a § 1 lub 2 lub art. 271a § 1 lub 2, który zawiadomił o nim organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające w związku z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców, zanim organ ten o nich się dowiedział.

§ 2. Sąd na wniosek prokuratora może odstąpić od wymierzenia kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 270a § 1, 2 lub 3, art. 271a § 1,2 lub 3 lub art. 277a § 2, który, oprócz spełnienia warunków określonych w § 1, zwrócił korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia tego przestępstwa w całości albo w istotnej części.

§ 3. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 277a § 1, który, oprócz spełnienia warunków określonych w § 1, zwrócił korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia tego przestępstwa w całości albo w istotnej części.

Art. 277d. (12) Przepisy art. 277c § 1 i 3 stosuje się odpowiednio do sprawcy, który po wszczęciu postępowania ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw wszystkie jemu znane, a nieznane dotychczas temu organowi istotne okoliczności przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające w związku z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców.

  1. Kodeks karny skarbowy                                              

Ustawodawca nie poprzestał tylko na zmianach Kodeksu karnego. Na skutek reform KKS postanowiono nie uzależniać karalności danego zachowania od kwoty całości należności umieszczonej na fakturze, a od kwoty należności publicznoprawnej.  Umożliwia to sądom stosowanie nadzwyczajnego obostrzenia kary w stosunku do sprawców przestępstw związanych z wystawianiem fałszywych faktur.

Zaostrzono także wymiar kary grożący za naruszenie art.62 KKS. Czyn ten podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku, albo obu tym karom łącznie.

Wszystkie opisane powyżej zmiany weszły w życie 01.03.2017 r.

Opracowano na podstawie:

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930 z późn. zm.)

Uchwała SN z 18 grudnia 2013 r. (I KZP 19/13)

Raport Najwyższej Izby Kontroli  (Nr ewid. 24/2016/P/15/011/KBF)

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności
Tylko teraz
29,00 zł
39,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czy wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty, to inwestycja – odpowiedź MF na interpelację poselską
    Stanowisko MF: „wydatki na środki trwałe, które podlegają jednorazowemu spisaniu w koszty (w rozumieniu prawa bilansowego) nie są inwestycją.”
    W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania na dziecko w żłobku?
    PYTANIE: W związku z otrzymaną informacją z ZUS obniżymy opłatę stałą za pobyt dzieci w żłobku, które otrzymały dofinansowanie. Środki za maj ZUS przeleje do dnia 20 czerwca na rachunek gminy, a gmina je nam przekaże. Po dokonaniu rozliczenia w księgach rachunkowych powinniśmy oddać środki do gminy jako dochody budżetowe W jaki sposób zaksięgować przypis dofinansowania: na dziecko czy na ZUS? Rozliczenie ma być z ZUS-em czy z gminą?
    Szkolenia online: Akademia budżetowa
    Zapraszamy na szkolenia online z cyklu "Akademia budżetowa", na których przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r. Szkolenia odbędą się w miesiącach wrzesień-grudzień 2022 r. Zapisz się już dziś!
    Grupa VAT w samorządzie terytorialnym - korzyści i zagrożenia
    Przepisy unijne umożliwiają państwom członkowskim wprowadzenie pewnych fakultatywnych regulacji prawnych, odnoszących się do definiowania podatników. W Polsce do tej pory w zasadzie ustawodawca z tego nie korzystał. Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie (pod warunkiem konsultacji z Komitetem ds. Podatku od Wartości Dodanej) w poszczególnych państwach członkowskich tzw. grup podatkowych.
    Czy gmina może umorzyć opłaty za odbiór śmieci mieszkańcom pomagającym uchodźcom?
    W gminach stosujących metodę naliczania opłaty śmieciowej od liczby osób zamieszkujących nieruchomość pojawia się następujący problem. Udzielenie zakwaterowania uchodźcom zwiększa wartość opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Czy gmina może umorzyć osobom pomagającym uciekinierom te opłaty?
    Czy gmina może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki zamieszkałe przez uchodźców?
    Odpowiedzi na to pytanie udzieliła RIO w Kielcach (znak WI.54.19.2022)
    MF: Jak wykazać w Rb-27S wpłaty na przełomie dwóch miesięcy albo lat?
    Oprócz dochodów wykonanych na podstawie ewidencji analitycznej do rachunku bieżącego należy też doliczyć „środki w drodze” – tłumaczy MF odpowiadając na wątpliwości dotyczące wykazywania w sprawozdaniach dochodów zaksięgowanych na przełomie miesięcy lub roku.
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela można pokryć z doskonalenia nauczycieli
    Czy wyjazd studyjny nauczyciela do Brukseli, który jest realizacją wygranej nagrody głównej w konkursie "Cześć Europo", można pokryć z doskonalenia nauczycieli z § 442?
    Ewidencja księgowa środków pochodzących z dotacji
    Jak prawidłowo zaksięgować wpływ środków z dotacji (np. na aktualizację stałego rejestru wyborców, na zwrot akcyzy), jeżeli jest jedno konto bankowe dla urzędu i organu?
    „Aktywna tablica”: 70 mln zł dla szkół. [Wnioski do 15 i 31 maja 2022 r.]
    Szkoły podstawowe, ponadpodstawowe oraz placówki kształcące uczniów ze specjalnymi potrzebami mogą wnioskować o dofinansowanie na zakup pomocy dydaktycznych w ramach programu „Aktywna tablica”.
    MF: Jak gminy powinny rozliczać środki z Funduszu Pomocy na zadania oświatowe
    Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki przygotowało wyjaśnienia dotyczące środków z Funduszu Pomocy dla jednostek samorządu terytorialnego na dodatkowe zadania oświatowe.
    Deficyt w 2022 r. zwiększony z 1,8% na 4,3%. Jak sfinansować ten dług?
    Soboń: deficyt sektora wyniesie 4,3 proc. PKB.
    Ewidencja obciążenia pracownika za prywatne rozmowy telefoniczne
    Jak ująć notę księgową wystawioną pracownikowi za prywatne rozmowy telefoniczne?
    Kiedy można pozbawić nauczyciela dodatku za prowadzenie zajęć w warunkach trudnych lub uciążliwych
    Nie można pozbawić nauczyciela dodatku za warunki pracy, gdy w zdalny lub inny przyjęty sposób zrealizował zajęcia w warunkach trudnych lub uciążliwych. Prawo do tego świadczenia potwierdza Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie.
    Jaka stawka ryczałtu dla usługi opieki nad osobami starszymi
    Jaką stawką ryczałtu objęta jest usługa opieki nad osobami starszymi, bez zakwaterowania, świadczona przez jednoosobową działalność PKWIu 88.10.12, świadczona w domach?
    Jaka klasyfikacja budżetowa wydatków na podpis elektroniczny
    Jednostka sektora finansów publicznych prowadzi pełną księgowość. W zeszłym roku odnowiła pracownikowi podpis kwalifikowany (faktura została wystawiona na firmę) za okres od maja 2021 r. do kwietnia 2022 r. kwota faktury rozliczana jest w czasie poprzez konto „Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów”. Pracownik rozwiązał umowę o pracę z końcem stycznia 2022 r. Czy kwotę faktury za okres od lutego do kwietnia 2022 r. można zaksięgować w koszty rodzajowe, czy jednak należy tą kwotę przeksięgować na pozostałe koszty operacyjne?
    Czy przysługuje ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych dla kierowcy-konserwatora OSP
    Czy za udział w działaniach ratowniczych, strażakom ratownikom OSP zatrudnionym jako kierowca-konserwator samochodu strażackiego w urzędzie gminy na umowie o pracę lub umowie zlecenia należy wypłacić ekwiwalent pieniężny niezależnie od wynagrodzenia?
    Kiedy wójt nie musi ujawniać wysokości nagród pracowników urzędu?
    Instytucje samorządowe wciąż otrzymują wnioski o ujawnienie informacji publicznej o wysokości nagród wypłaconych poszczególnym pracownikom samorządowym.
    RIO: gmina może zwolnić z podatku nieruchomości zajmowane przez uchodźców
    Czy rada miejska może zwolnić z podatku od nieruchomości budynki lub ich części, zajęte na zakwaterowanie ludności uchodźczej z terenu objętego konfliktem zbrojnym, która znalazła się na terytorium Rzeczpospolitej od 24 lutego 2022 roku?
    MF: dochody JST z PIT w I kw. wyższe o 573 mln zł
    Dochody samorządów z PIT po I kwartale 2022 roku, w wyniku wprowadzenia gwarantowanego mechanizmu równych miesięcznych rat, były o około 573 mln zł większe niż gdyby obowiązywał system poprzedni – poinformowało Ministerstwo Finansów.
    Nadodrzański Oddział Straży Granicznej prowadzi nabór
    Nadodrzański Oddział Straży Granicznej prowadzi ciągły nabór do służby w Straży Granicznej. W 2022 r. przyjął 20 nowych funkcjonariuszy, a na kolejnych chętnych czeka jeszcze w tym roku 50 etatów – poinformowała rzeczniczka Nadodrzańskiego Oddziału SG Joanna Konieczniak.
    Narzucenie pracownikom zaległych urlopów wypoczynkowych
    Urlopy wypoczynkowe powinny być co do zasady wykorzystywane w roku, w którym przysługują. Tak się jednak nie zawsze dzieje z wielu powodów - przerwania urlopu, przesunięcia terminu wypoczynku, czy po prostu niewnioskowania o cały urlopu - i część pracowników pozostaje z końcem roku z większą lub mniejszą częścią niewykorzystanego wypoczynku. Powstaje tzw. urlop zaległy, którego udzielenie rządzi się swoimi prawami - termin urlopu nie musi być uzgadniany z pracownikiem, zaś wypoczynek z poprzedniego roku powinien zostać udzielony co do zasady do końca września.
    Dofinansowanie z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych a VAT
    Gminy i powiaty, w celu przeciwdziałania skutkom społeczno-gospodarczym pandemii, mogły i dalej mogą ubiegać się o dofinansowanie projektów inwestycyjnych ze środków Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych (dalej: RFIL). Ze środków RFIL mogą zostać dofinansowane w szczególności inwestycje dotyczące budowy lub przebudowy infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, dróg, chodników, obiektów sportowych, świetlic, bibliotek itp.
    Odsetki od nieterminowych wpłat za posiłki w przedszkolu
    Kiedy i w jakiej wysokości powinno naliczać się odsetki od nieterminowych wpłat za pobyt w przedszkolu oraz za żywienie?
    Zmiana zarządcy drogi a zwrot opłaty za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym
    Zarządca drogi pobiera opłatę roczną za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym. Opłata uiszczana jest za dany rok z góry w terminie do 15 stycznia.