Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przestępstwo wyłudzenia VAT-u - zmiany w kodeksie karnym 2017 r.

Bartłomiej Ceglarski
Przestępstwo wyłudzenia VAT-u - zmiany w kodeksie karnym 2017 r. /fot. Shutterstock
Przestępstwo wyłudzenia VAT-u - zmiany w kodeksie karnym 2017 r. /fot. Shutterstock
Przestępstwo wyłudzenia VAT-u stanowi w Polsce ogromny problem dla funkcjonowania gospodarki. Z raportu Najwyższej Izby Kontroli wynika, że w 2015 r. organy skarbowe wykryły fikcyjne faktury na kwotę prawie 82 mld zł. Rząd chce walczyć z problemem poprzez zwiększenie karalności przestępstw związanych z nieuczciwym fakturowaniem. Jak przedstawiają się świeżo wprowadzone zmiany?

Podatek VAT

Podatek od towarów i usług jest nazywany potocznie podatkiem VAT. Jest to danina pobierana zarówno od przedsiębiorców jak i konsumentów. Wynika to z faktu, że jego wartość jest doliczana do każdej transakcji. Podatek VAT wprowadzany jest na każdym etapie produkcji przez podmioty wnoszące wartość dodaną. Przedsiębiorca w trakcie rozliczania VAT-u płaci jego wysokość, która zależna jest od sprzedaży. Danina tego typu ma charakter pośredni co oznacza, że cały ciężar opodatkowania spoczywa na konsumencie towarów lub usług wytwarzanych przez podatnika. Charakterystyczną cechą jest jego neutralność. Oznacza to, że nie powinien stanowić dodatkowego obciążenia dla podatników, którzy nie konsumują nabytych towarów i usług a wykorzystują je do prowadzenia działalności gospodarczej. Podatek od towarów i usług stanowi dochód budżetu państwa. Jest więc oczywiste, że to skarb państwa traci najwięcej na przestępstwach tego typu.  

Zobacz również: Rachunkowość budżetowa

Metody wyłudzenia:

Wyróżniamy dwie metody wyłudzenia podatku VAT. Pierwsza z nich dotyczy podatku należnego. Sprzedając towary lub świadcząc usługi, podatnik zobowiązany jest do zwrócenia do urzędu skarbowego podatku, którego wysokość zależy od procentowej wartości dóbr lub usług.

Druga metoda dotyczy podatku naliczonego. Jest to danina, którą podatnik ma prawo odebrać lub odliczyć w danym okresie rozliczeniowym. Jej wysokość wynika z dokumentów zakupowych lub wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Działania związane z wyłudzaniem podatku VAT dotyczącego podatku naliczonego, mają znaczenie większy zakres niż te związane z podatkiem należnym. Wiąże się to z samą konstrukcją VAT-u. Jego podstawowym założeniem jest podatek naliczony oraz możliwość zmniejszenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Istnieje także możliwość zwrotu różnicy podatku. Formy działań mających na celu wyłudzenie podatku VAT:

  1. wystawianie nierzetelnych faktur. Polega  na wystawieniu faktury, która dokumentuje czynności mające miejsce, które jednak zostały wykonane przez kogoś innego co powoduje, że zostaje podatnikiem z tego tytułu;
  2. wystawianie pustych faktur.  Dokumentują usługi, których wykonanie w ogóle nie miało miejsca;
  3. wystawianie faktur przez podmioty fikcyjne, które powstały tylko po to by wystawić daną dokumentację (tzw. słupy);
  4. wystawianie faktur na czynność, która faktycznie miała miejsce, lecz w rzeczywistości ukrywającą inne zdarzenie.

Problem z kwalifikacją prawną

Do niedawna w przepisach regulujących zagadnienie wyłudzania VAT-u nie było jednolitości. Istniały wątpliwości co tego, czy to przestępstwo należy traktować jako klasyczne oszustwo, zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, czy należy je kwalifikować jako oszustwo skarbowe z art. 76 Kodeksu karnego skarbowego. Jedna z propozycji opierała się na rozróżnieniu czy podstawą zwrotu jest posłużenie się przez sprawcę fakturami fikcyjnymi czy nierzetelnymi.  W przypadku faktur fikcyjnych wskazuje się na art. 286 KK, natomiast w przypadku faktur nierzetelnych, na  art. 76 KKS.

Ważnym krokiem w walce z wyłudzaniem podatku VAT, stała się uchwała z 18 grudnia 2013 r. (I KZP 19/13), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że wystawianie pustych lub nierzetelnych faktur, należy ścigać nie tylko jak przestępstwo skarbowe, ale również jak przestępstwo pospolite. Mowa tu głównie o art. 286 § 1, którego naruszenie jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Straty ponoszone przez Skarb państwa z tytułu wyłudzeń VAT-u są jednak ciągle zbyt wielkie. Ustawodawca zdecydował się więc na zaostrzenie karalności w przypadku przestępstw tego typu. 22 września 2016 r. do Sejmu wpłynął projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw. Jego głównym założeniem było wprowadzenie do KK nowych typów przestępstw związanych z wyłudzaniem VAT-u. Dotyczy to głównie działań związanych z wystawianiem faktur.

Zobacz również: ZUS

Nowe regulacje

  1. Kodeks Karny

Do rozdziału XXXIV określającego katalog przestępstw godzących w wiarygodność dokumentów wprowadzono  dwa nowe typy czynów zabronionych. Nowe regulacje wpływają na faktury, które stanowią główną broń służącą wyłudzeniom podatku. Wysokość kary jest zależna od wysokości kwoty należnej, która została umieszczona na fakturze. W typie podstawowym wymiar kary będzie wynosił od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Dodatkowo nowe regulacje wprowadziły 2 typy kwalifikowane tych przestępstw. Zagrożone są one surowszą karą. W sytuacji, w której łączna kwota należności będzie przedstawiać wielką wartość (powyżej 1 mln zł) lub też sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, będzie podlegał karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata.

 Drugi typ kwalifikowany wprowadzony niedawnymi zmianami wzbudza szczególne emocje. Jest to spowodowane wymiarem kary jaką ustawodawca zdecydował się wprowadzić. W przypadku gdy kwota należności ogółem jest wyższa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości (kwota wyższa niż 5 mln zł) sprawca będzie podlegał karze pozbawienia wolności od lat 5 lub karze 25 lat pozbawienia wolności. Wysokość tej kary w założeniu ma wpłynąć na członków największych zorganizowanych grup przestępczych zajmujących się przestępczością gospodarczą. Ich działalność powoduje ogromne straty w majątku Skarbu Państwa.

Ponadto sądy będą mogły zastosować wobec sprawców w/w przestępstw dolegliwość w postaci grzywny w wysokości do 3000 stawek dziennych (do 6 mln zł). Sądom przysługuje także prawo do zasądzenia obowiązku naprawy szkody wyrządzonej przestępstwem. W tym wypadku Skarb Państwa zyskałby możliwość kompensacji poniesionej straty.

W celu rozbicia zorganizowanych grup przestępczych wprowadzono regulacje, które przewidują niższe kary dla przestępców współpracujących z organami ścigania. Tymi regulacjami są art. 277c oraz art. 277d KK.

 Sąd na wniosek prokuratora stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 270a § 1 lub 2 lub art. 271a § 1 lub 2, który zawiadomił o nim organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające w związku z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców, zanim organ ten o nich się dowiedział.

§ 2. Sąd na wniosek prokuratora może odstąpić od wymierzenia kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 270a § 1, 2 lub 3, art. 271a § 1,2 lub 3 lub art. 277a § 2, który, oprócz spełnienia warunków określonych w § 1, zwrócił korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia tego przestępstwa w całości albo w istotnej części.

§ 3. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 277a § 1, który, oprócz spełnienia warunków określonych w § 1, zwrócił korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia tego przestępstwa w całości albo w istotnej części.

Art. 277d. (12) Przepisy art. 277c § 1 i 3 stosuje się odpowiednio do sprawcy, który po wszczęciu postępowania ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw wszystkie jemu znane, a nieznane dotychczas temu organowi istotne okoliczności przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające w związku z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców.

  1. Kodeks karny skarbowy                                              

Ustawodawca nie poprzestał tylko na zmianach Kodeksu karnego. Na skutek reform KKS postanowiono nie uzależniać karalności danego zachowania od kwoty całości należności umieszczonej na fakturze, a od kwoty należności publicznoprawnej.  Umożliwia to sądom stosowanie nadzwyczajnego obostrzenia kary w stosunku do sprawców przestępstw związanych z wystawianiem fałszywych faktur.

Zaostrzono także wymiar kary grożący za naruszenie art.62 KKS. Czyn ten podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku, albo obu tym karom łącznie.

Wszystkie opisane powyżej zmiany weszły w życie 01.03.2017 r.

Opracowano na podstawie:

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930 z późn. zm.)

Uchwała SN z 18 grudnia 2013 r. (I KZP 19/13)

Raport Najwyższej Izby Kontroli  (Nr ewid. 24/2016/P/15/011/KBF)

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czy czasowy wyjazd obniża stawki opłaty za śmieci?
    Obowiązek ponoszenia opłaty za odpady związany jest z zamieszkiwaniem na danej nieruchomości. Bez znaczenia jest tu, czy odpady na niej w ogóle powstają ani w jakiej ilości. Oznacza to, że czasowa nieobecność spowodowana pobytem na leczeniu uzdrowiskowym nie wpłynie na obniżenie stawki opłaty za śmieci czy zwolnienie z niej.
    Wypłata nagrody jubileuszowej na więcej niż rok przed terminem
    Zastępca wójta otrzymał wypłatę nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy (w wysokości 300% miesięcznego wynagrodzenia) na 15 miesięcy przed nabyciem do niej prawa. Nagroda została wypłacona w dniu, w którym ustał jego stosunek pracy z powodu przejścia na emeryturę.
    ZIT i RIT: środki europejskie dla samorządów na lata 2021–2027 [ustawa wdrożeniowa]
    Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej opublikowało „Zasady realizacji instrumentów terytorialnych w Polsce w perspektywie finansowej UE na lata 2021-2027”. Mają one ułatwić realizację zadań w ramach wybranych instrumentów terytorialnych m.in. partnerstwom JST oraz społecznościom lokalnym.
    Dodatkowy urlop dla niepełnosprawnych pracowników szkoły
    Jednym ze świadczeń przysługujących niepełnosprawnym pracownikom szkoły jest dodatkowy urlop wypoczynkowy. Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.
    Opodatkowanie wynagrodzenia członków komisji rozwiązywania problemów alkoholowych
    Opodatkowanie wynagrodzenia wypłacanego członkom gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych niezmiennie sprawia trudności. Członkami tych komisji często są pracownicy urzędów gmin, co dodatkowo utrudnia prawidłową kwalifikację wypłacanych im należności na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Do jakiego źródła przychodów należy zakwalifikować te należności? Czy opodatkować je na zasadach ogólnych, czy ryczałtem? Kto jest z tego tytułu płatnikiem?
    Interwencja NFZ: 350 mln zł na podwyżki w szpitalach
    Narodowy Fundusz Zdrowia przekaże dodatkowe 350 mln zł na sfinansowanie podwyżek minimalnych wynagrodzeń w szpitalach. "Zdecydowaliśmy się na podjęcie interwencji, by pomóc szpitalom w trudnym okresie transformacji" - poinformował we wtorek zastępca prezesa NFZ ds. medycznych Bernard Waśko.
    Jaki kod GTU przy usłudze polegającej na podwyższeniu standardu obsługi klienta
    Czy jeśli na fakturze sprzedażowej wpisuje się podwyższenie standardu obsługi klienta to oznaczam się to kodem GTU 12? Na podwyższenie standardów sprzedaży obsługi klienta składają się: montaż urządzenia, instruktarz przekazany klientowi, końcowa kontrola techniczna (chodzi tutaj głównie o sprzęty ogrodnicze: kosy, piły kosiarki, traktorki koszące itp.).
    Czy stosować oznaczenie TP przy sprzedaży dokonanej na rzecz spółki dominującej
    Czy spółka zależna dokonująca sprzedaży na rzecz swego udziałowca (spółki dominującej) powinna stosować oznaczenie TP? Podatkowa Grupa Kapitałowa składa się z trzech spółek miejskich, w których do dnia utworzenia PGK 100% udziałów posiadała gmina miejska. Warunkiem utworzenia PGK było przekazanie większości udziałów spółce dominującej. Czy należy stosować oznaczenie TP w JPK VAT przy sprzedaży na rzecz udziałowca (spółki dominującej), który ma 99% udziałów w spółce? Udziałowiec posiadający 99% udziałów w spółce jest spółka gminną, w której 100% udziałów posiada gmina.
    Jak zaksięgować różnice kursowe w jednostce budżetowej
    Jednostka budżetowa (Ministerstwo) dokonuje płatności w walutach obcych, gdzie powstają różnice kursowe wynikające z różnicy kursu waluty tj. zobowiązanie wyceniane jest wg kursu średniego z dnia poprzedzającego dzień operacji gospodarczej, a płatność wg kursu obowiązującego danego dnia. Jeśli chodzi o różnice kursowe ujemne sprawa jest oczywista księgowanie odbywa się WN751/201MA, natomiast różnice kursowe dodatnie, które są przychodami finansowymi księgujemy WN221/MA750 i teraz pytanie czy takie różnice stanowią dochód budżetu państwa i należy je odprowadzić na dochody, czy też odzwierciedlają sytuację finansową jednostki i prezentowane są w RZiS, a nie są odprowadzane na dochody?
    Wynajem nieruchomości na cele mieszkaniowe a VAT
    Spór co do zakresu stosowania zwolnienia od VAT w odniesieniu do usług w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym sprawiał, że VAT zawarty w czynszu najmu płaconym przez gminę na rzecz wynajmującego, jako związany z wykonaniem usługi zwolnionej nie podlegał odliczeniu i był cenotwórczy dla finalnego korzystającego.
    Po podwyżkach kierowca miejskiego autobusu zarabia 4400 zł na rękę. Chciałby 6500 zł netto + premia
    W Krakowie kierowcy miejskich autobusów zarabiają na rękę 4–4,3 tys. zł, a po pół roku pracy mogą liczyć na więcej o ok. 400 zł netto.
    Odliczenie VAT przy organizacji niebiletowanych imprez kulturalnych
    Lato to ten okres roku, który sprzyja organizacji imprez plenerowych i promowaniu działalności kulturalnej. Jest to szczególnie istotne w 2022 r., w którym po dwóch latach ograniczeń związanych z pandemią COVID-19 działalność ta ma szansę powrócić w szerszym zakresie. Niestety, wiąże się to także z powrotem problemów, które istniały już przed pandemią, a wśród nich odliczeniem przez instytucje kultury VAT związanego z organizacją imprez niebiletowanych.
    Klasyfikacja budżetowa: część rozwojowa subwencji dla samorządów [rozporządzenie z 15 lipca 2022 r.]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 15 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych - poz. 1571
    Artur Soboń sugeruje: podwyżki w sferze budżetowej w 2023 r. będą wyższe niż 7,8 proc.
    Będziemy rozmawiać ze stroną społeczną o podwyżce dla urzędników w 2023 r. Na dziś nie powiedziałbym, że ta podwyżka skończy się na 7,8 proc. – powiedział w czwartek wiceminister finansów Artur Soboń, pytany podwyżki w sferze budżetowej.
    Soboń: dodatki do pelletu, oleju opałowego i gazu nie będą wynosiły 3000 zł. Każdy dodatek będzie miał inną wartość.
    Jeśli mamy różne paliwa, to oczywiście musi być zróżnicowanie - mówił wiceminister finansów Artur Soboń, pytany, czy dodatki dla gospodarstw ogrzewających się innym paliwem niż węgiel będą zróżnicowane. Jak dodał, nie ma żadnych przesłanek, by mówić, że czeka Polskę recesja.
    Jak uniknąć kary za niezłożenie deklaracji do CEEB do 30 czerwca 2022 r.?
    Ustawowy termin złożenia deklaracji dotyczących źródeł ciepła i spalania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) minął 30 czerwca 2022 r. Ale zapominalscy właściciele lub zarządcy budynków mogą uniknąć kary.
    W 2023 r. chcemy 1000 zł podwyżki dla urzędnika, a nie 300 zł. Dlaczego tylko dyrektor ma mieć więcej o 1,5 tys. zł [Wywiad]
    Dla każdego urzędnika po 1 tys. zł od stycznia. Inaczej dojdzie do paraliżu państwa, bo ludzie lawinowo odchodzą, a w urzędach mamy po kilkadziesiąt wakatów. Niemal połowa ogłoszeń o naborach nie jest rozstrzygana, bo albo nikt się nie zgłasza, albo pojawia się osoba bez kwalifikacji.
    Kiedy mieszkańcy miast mogą otrzymać zwrot opłaty za śmieci?
    Opłaty śmieciowe do zwrotu; prokuratura zaleca samorządom stosowanie ordynacji podatkowej.
    Czy można przenieść decyzję o legalizacji samowoli budowlanej?
    Powszechna jest praktyka przenoszenia decyzji o legalizacji samowoli budowlanej na wniosek inwestora.
    Jakich błędów unikać w uchwałach o ułatwieniu handlu rolnikom?
    Od 1 stycznia 2022 r. samorządy zostały obciążone nowymi obowiązkami związanymi z ułatwieniami prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wiązało się to m.in. z podjęciem stosownych uchwał - w tym określających zasady prowadzenia takiego handlu.
    Czy gmina może pozyskać dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Czy przedsiębiorstwo wodociągowe może udostępnić gminie dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Ustawa o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia - na czym polega nowelizacja przepisów?
    Ostatnia nowelizacja ustawy o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia m.in. istotnie podwyższyła wskaźniki służące ustalaniu tych minimalnych wynagrodzeń.
    Morawiecki: 4 mld zł dla 1300 gmin w ramach programu dla terenów popegeerowskich
    Ponad 1300 gmin skorzysta na Programie Inwestycji Strategicznych dla terenów popegeerowskich. 4 mld złotych zostaną przeznaczone na wsparcie 1871 inwestycji na tych terenach.
    Pensja brutto 5500 zł, to netto 5078,81 zł z dopłatą 1000 zł do urlopu z ZFŚS
    Pytanie: Pensja brutto 5500 zł. Pracownik dostał dopłatę 1000 zł z ZFŚS do wypoczynku. Ile otrzyma pensji netto?
    Zakwaterowanie uchodźców a zwolnienie z podatku od nieruchomości
    Czasem, w którym wzrasta w gminach zainteresowanie tematyką podatków i opłat lokalnych, jest zazwyczaj przełom trzeciego i czwartego kwartału roku. Wówczas muszą one zdecydować, czy kierując się wzrostem stawek maksymalnych podatków i opłat lokalnych, podejmą nowe uchwały podatkowe na kolejny rok, a także, czy zdecydują się na wprowadzenie na swoim terenie fakultatywnych opłat albo nowych zwolnień przedmiotowych.