Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jakie skutki w VAT wywołuje oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?

Jakie skutki w VAT wywołuje oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?/ fot. Fotolia
Jakie skutki w VAT wywołuje oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?/ fot. Fotolia
fot. Fotolia
Od 1 maja 2004 r. oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z 8 stycznia 2007 r. (sygn.akt I FPS 1/06) opłaty roczne pobierane po 30 kwietnia 2004 r. dotyczące praw użytkowania wieczystego ustanowionych przed 1 maja 2004 r. nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego i ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wywołuje określone skutki w VAT. Problemem w tym zakresie pozostaje kwestia wysokości opodatkowania – zwłaszcza w przypadku oddania takich gruntów dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu, w przypadku przekształcenia tego prawa we własność, a także w przypadku odszkodowań za pozbawienie użytkownika wieczystego jego praw do gruntu.

Oddawanie gruntów w wieczyste użytkowanie podlega opodatkowaniu VAT od 1 maja 2004 r., czyli od dnia wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy o VAT. Wcześniej oddawanie gruntów w wieczyste użytkowanie nie podlegało temu opodatkowaniu. Powoduje to, że opłaty roczne pobierane po 30 kwietnia 2004 r. dotyczące praw użytkowania wieczystego ustanowionych przed 1 maja 2004 r. nie podlegają opodatkowaniu VAT (zob. uchwałę siedmiu sędziów NSA z 8 stycznia 2007 r.; sygn. akt I FPS 1/06). Co więcej, dotyczy to również sytuacji, w których prawo użytkowania wieczystego ustanowione przed 1 maja 2004 r. zostało po 30 kwietnia 2004 r. zbyte przez podmiot, na którego rzecz zostało ustanowione (zob. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 lipca 2010 r.; zn. IPPP3/443-378/10-4/IB).

Opodatkowanie oddawania gruntów w wieczyste użytkowanie

Od 1 maja 2004 r. oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT - tj. odpłatną dostawę towarów (art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; dalej: ustawa o VAT). Zatem z tytułu oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami VAT (w takich przypadkach nie ma bowiem zastosowania wyłączenie opodatkowania VAT wynikające z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT - ze względu na fakt, że oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste następuje na podstawie umów cywilnoprawnych).

Obecnie (inaczej niż w przeszłości) nie ma przepisów przewidujących szczególny sposób powstawania obowiązku podatkowego z tytułu oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste. W konsekwencji obowiązek podatkowy z tego tytułu powstaje na zasadach ogólnych, wynikających z przepisów art. 19a ust. 4 w zw. z art. 19a ust. 1 i 8 ustawy o VAT:

  1. z chwilą otrzymania całości lub części opłaty rocznej w odniesieniu do otrzymanej kwoty - w zakresie, w jakim opłaty roczne są otrzymywane przed końcem roku, którego dotyczą,
  2. z końcem roku kalendarzowego - w zakresie, w jakim opłaty roczne są otrzymywane później.

Na podstawę opodatkowania w przypadku oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste składają się opłaty należne z tego tytułu. Są to przede wszystkim opłaty roczne, a także opłaty dodatkowe z tytułu niedotrzymania terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowej (zob. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 21 lipca 2011 r.; zn. ITPP2/443-717/11/RS). Dotyczy to również sytuacji, gdy w użytkowanie wieczyste oddawane są grunty, na których wybudowane są budynki lub budowle. W takich przypadkach wartość prawa użytkowania wieczystego nie powiększa podstawy opodatkowania dostaw budynków lub budowli (art. 29a ust. 9 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT).

Oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste opodatkowane jest, co do zasady, według stawki podstawowej 23% VAT (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT). Ze względu jednak na brzmienie art. 41 ust. 14a ustawy o VAT dotyczy to gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste od 1 stycznia 2011 r. Opłaty roczne dotyczące praw użytkowania wieczystego użytkowania ustanowionych od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2010 r. pozostają opodatkowane VAT według starej stawki podstawowej 22% (co potwierdzają organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach - zob. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 7 lipca 2011 r.; zn. ITPP2/443-726/11/EB).

Wyjątek od opodatkowania oddania gruntów w użytkowanie wieczyste według stawki podstawowej (22% lub 23%) dotyczy oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów (terenów) niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. W takich przypadkach znajduje bowiem zastosowanie zwolnienie z VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste jest zatem w takich przypadkach zwolnione z VAT.

Zobacz: Centralizacja VAT

Dokumentowanie opłat rocznych

Obecnie nie ma przepisów określających szczególne zasady wystawiania faktur dokumentujących opłaty roczne. Faktury te należy wystawiać na zasadach ogólnych. Standardowe terminy wynikające z przepisów art. 106j ust. 1 i 2 ustawy o VAT, to:

  1. do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu otrzymania opłaty rocznej - w zakresie, w jakim opłaty te zostają otrzymane przed 31 grudnia roku, którego dotyczą (wystawiane w takich przypadkach faktury są w istocie tzw. fakturami zaliczkowymi),
  2. do 15 stycznia roku następnego - w zakresie, w jakim opłaty roczne zostają otrzymane po 31 grudnia roku, którego dotyczą.

Nie zawsze jednak konieczne jest wystawianie faktur dokumentujących opłaty roczne. W niektórych przypadkach faktury takie muszą być wystawiane tylko na żądanie nabywcy. Dotyczy to faktur dokumentujących opłaty roczne zwolnione z VAT (na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT) oraz faktur wystawianych dla niebędących podatnikami osób fizycznych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej (art. 106b ust. 1 pkt 1 oraz art. 106b ust. 2 i 3 ustawy o VAT).

Nigdy natomiast nie jest konieczne dokumentowanie oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste paragonami. Istnieje bowiem zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących obejmujące te czynności (§ 2 ust. 1 w zw. z poz. 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku ewidencjonowania).

Sprzedaż gruntu dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu

Co do zasady, grunty oddane w użytkowanie wieczyste nie mogą być sprzedawane. Wyjątek od tej zasady dotyczy sprzedaży takich gruntów użytkownikowi wieczystemu (art. 32 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; dalej: u.g.n.). W związku z taką sprzedażą nie dochodzi jednak do opodatkowania VAT, ponieważ przez dostawę towarów rozumie się nie tyle przeniesienie własności, lecz "przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel" (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). W tej sytuacji - zważywszy na to, że przeniesienie prawa do rozporządzania gruntem jak właściciel następuje już z chwilą oddania gruntu w użytkowanie wieczyste - sprzedaż gruntu dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu nie stanowi przeniesienia prawa do rozporządzania gruntem jak właściciel (a więc do podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT dostawy towarów). Dotychczasowy użytkownik wieczysty prawem takim (prawem do rozporządzania gruntem jak właściciel) już bowiem dysponuje. Stanowisko takie reprezentują zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne.

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności

Prawo użytkowania wieczystego może być przekształcane w prawo własności. Podstawą takich przekształceń są przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przekształcenia takie nie podlegają opodatkowaniu VAT, ponieważ nie wiążą się z przeniesieniem prawa do rozporządzania towarem (gruntem) jak właściciel (prawo takie zostało bowiem przeniesione w momencie oddania gruntów w użytkowanie wieczyste). Takie też stanowisko reprezentują organy podatkowe, czego przykładem może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 7 września 2010 r. (zn. ITPP1/443-553/10/MN) czy interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 25 marca 2015 r. (zn. IPTPP1/4512-32/15-2/MW).

Odszkodowania za wywłaszczenie prawa wieczystego użytkowania

Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwalają na pozbawienie użytkowników wieczystych przysługujących im praw lub części tych praw (art. 98 ust. 1 u.g.n.). Wieczystym użytkownikom przysługują w takich przypadkach odszkodowania (art. 98 ust. 3 u.g.n.).

Jak jednocześnie stanowi art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Powoduje to, że w przypadkach pozbawiania będących podatnikami VAT użytkowników wieczystych przysługujących im praw lub części tych praw na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. dochodzi do podlegających opodatkowaniu VAT (i często opodatkowanych VAT według stawki 23%) dostaw towarów na rzecz jednostek samorządu terytorialnego i ich związków (a w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa - na rzecz Skarbu Państwa). Potwierdzają to zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne.

Tomasz Krywan

doradca podatkowy, specjalista w zakresie prawa podatkowego

Podstawy prawne

  • art. 7 ust. 1, art. 19a ust. 1, 4 i 8, art. 29a, art. 41 ust. 1, ust. 14a, art. 43 ust. 1 pkt 9, art. 106b, art. 106i ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221)

  • art. 32 ust. 1, art. 98 ust. 1, ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 820)

  • § 2 ust. 1 w zw. z poz. 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z 16 grudnia 2016 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2016 r. poz. 2177)

Reklama
Zaktualizuj swoją wiedzę z naszymi publikacjami i szkoleniami
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Mieszkańcy małych gmin i dużych miast powinni mieć te same możliwości

    Mamy aspiracje, aby mieszkańcy zarówno mniejszych miejscowości, jak i dużych miast mieli te same możliwości, aby mogli korzystać w równym stopniu z środków rządowych, samorządowych i europejskich – powiedział w piątek minister funduszy i polityki regionalnej Grzegorz Puda.

    RIO o klasyfikacji dochodów gmin za zakwaterowanie uchodźców z Ukrainy

    Dochody uzyskiwane przez gminy z tytułu opłat za zakwaterowanie, które od niedawna dokonują uchodźcy z Ukrainy należy klasyfikować w dziale 853 - wskazała w stanowisku RIO w Szczecinie. Izba zwróciła uwagę, że w rozporządzeniu MF brakuje dedykowanej klasyfikacji budżetowej

    Od 21 marca 2023 r. nowe zasady prowadzenia akt pracowniczych

    W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej. Dotyczy dokumentów na temat przeprowadzania kontroli trzeźwości pracowników oraz wprowadzenia informacji o pracy zdalnej.

    Czy klauzula waloryzacyjna ma zastosowanie do umów o zamówienia publiczne poniżej 130 000 zł zawieranych na dłużej niż 6 miesięcy?

    Czy waloryzacja w umowach z terminem przekraczającym 6 miesięcy wprowadzona od 10 listopada 2022 r. ustawą z 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców dotyczy również postępowań poniżej 130 000 zł, jeżeli umowy zawierane są na okres przekraczający 6 miesięcy?

    Jaki wymiar urlopu wypoczynkowego po zmianie pracodawcy?

    Od 01.03.2023 r. będziemy zatrudniać osobę na stanowisku woźnego w wymiarze 3/4 etatu ze stażem 23 lat pracy. Osoba ta dotychczas pracowała w Służbie Więziennej (do dnia 20.01.2023 r.).

    Czy należy się dodatek stażowy w dodatkowym miejscu zatrudnieniu nauczyciela

    Jesteśmy szkołą podstawową państwową (organ prowadzący Urząd Miasta). Zatrudniliśmy nauczyciela z dwudziestoletnim stażem pracy na 1/2 etatu. Ten sam nauczyciel jest zatrudniony w innej szkole podstawowej w naszym mieście na pełny etat. Nauczyciel przedstawił nam świadectwa pracy. Na podstawie tych samych świadectw pracy otrzymuje dodatek w szkole podstawowej, w której jest zatrudniony na cały etat. Czy należy mu się dodatek za staż pracy?

    Kiedy płatnika nie wiążą wnioski złożone przez podatnika

    Proszę o informację dot. interpretacji z art. 31a pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: "Po ustaniu stosunku prawnego stanowiącego podstawę dokonywania przez płatnika świadczeń podatnikowi, płatnik przy obliczaniu zaliczki pomija oświadczenia i wnioski złożone uprzednio przez podatnika, z wyjątkiem wniosków, o których mowa w art. 32 ust. 6 i 8 oraz art. 41 ust. 11.

    Czy w przypadku sprzedaży węgla przez gminę trzeba prowadzić ewidencję z wykorzystaniem konta 330

    Gmina zleciła na podstawie umów sprzedaż "preferencyjnego" węgla przedsiębiorstwom i spółkom działającym na terenie Gminy. Czy w ww. przypadku gmina powinna prowadzić ewidencję magazynową (konto 330 "Towary") i ewidencję sprzedaży węgla?

    Poszerzenie przez wójta katalogu przesłanek przyznania dodatku specjalnego do wynagrodzeń pracowników

    Wójt gminy w drodze zarządzenia wewnętrznego postanowił, że pracownikom urzędu gminy, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, mogą być przyznawane dodatki specjalne do wynagrodzeń "w innych uzasadnionych sytuacjach, niż wskazane w ustawie o pracownikach samorządowych". Na podstawie tego zarządzenia dodatki specjalne były przyznawane pracownikom m.in. z tytułu "pracy w uciążliwych warunkach, w tym z narażeniem na ciągły stres", "szczególne osiągnięcia w pracy" lub bez żadnego dodatkowego uzasadnienia.

    Świadczenia pomocy zdrowotnej dla nauczycieli. Jak ustalić?

    Rada gminy nie określiła rodzaju świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli oraz warunków i trybu ich przyznawania. Przy braku tej uchwały nie zaplanowała w budżecie gminy wydatków na ten cel.

    Jak rozliczyć godziny ponadwymiarowe nauczyciela, który przebywa na zwolnieniu lekarskim?

    Jak rozliczyć godziny ponadwymiarowe nauczyciela, który przebywa na zwolnieniu lekarskim? Jakie przepisy mają zastosowanie w przypadku, w którym nauczyciel zatrudniony jest w szkole prowadzonej przez gminę?

    Nieruchomości szkolne a podatek od nieruchomości

    Ustawodawca podatkowy przyznaje placówkom oświatowym preferencje w podatku od nieruchomości. 

    Odliczenie VAT od wydatków gminy na zakup autobusów

    Czy gmina ma prawo do odliczenia pełnej wysokości podatku naliczonego z tytułu nabycia autobusów niskoemisyjnych w przypadku, gdy te na podstawie umowy najmu będą później wykorzystywane przez spółkę gminną powołaną do realizacji zadań z zakresu transportu publicznego?

    Zmiany: urlopy, szkolenia, elastyczny czas pracy [Ostateczna wersja nowelizacji kodeksu pracy]

    Nowelizacja wdraża dwie unijne dyrektywy. Nowe przepisy regulują m.in. urlopy i czas pracy, w tym urlop rodzicielski, do którego pracownicy będą mieli indywidualne prawo.

    Program "Ochrona Zabytków". Dofinansowanie 200 mln zł

    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło drugi nabór w programie Ochrona Zabytków.

    PUE ZUS: Kalkulator do wyliczenia wysokości emerytury w 2023 r.

    Na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS można samodzielnie wykonać symulację wysokości przyszłego świadczenia emerytalnego, przyznawanego na nowych zasadach. Symulacja pozwala na wykonanie obliczeń tym osobą, które chcą sprawdzić jakie świadczenie by otrzymały, gdyby przechodziły na emeryturę w bieżącym roku.

    ZUS: Co się dzieje ze środkami zapisanymi na subkoncie w ZUS w razie śmierci ubezpieczonego

    Środki zapisane na subkoncie w ZUS podlegają podziałowi i wypłacie w razie m. in. śmierci ubezpieczonego. Tak, jak to ma miejsce w przypadku środków zgromadzonych na rachunku w OFE - poinformował PAP rzecznik ZUS Paweł Żebrowski.

    Podwyżki pensji w RIO o 300 zł - 1130 zł [wyrównanie od 1 stycznia 2023 r.]

    Od 300 zł do ponad 1,1 tys. zł wzrosną stawki wynagrodzenia zasadniczego pracowników regionalnych izb obrachunkowych nieobjętych tzw. systemem mnożnikowym – przewiduje projekt nowego rozporządzenia. Podwyżki mają nastąpić z wyrównaniem od 1 stycznia 2023 r.

    MF: Zasady wykorzystania i zwrotu przez samorządy odsetek z Funduszu Pomocy

    Ministerstwo finansów wyjaśniło, że jednostki samorządu terytorialnego mają obowiązek zwrócić niewykorzystane odsetki ze środków Funduszu Pomocy na rachunek właściwego wojewody. Zasada ta nie dotyczy odsetek od środków przeznaczonych na zadania oświatowe.

    Nagrody specjalne dla pracowników pomocy społecznej [Nowelizacja, zmiany]

    Nagrody za wybitne, nowatorskie rozwiązania w zakresie pomocy społecznej dla np. pracowników socjalnych minister będzie mógł przyznać sam z własnej inicjatywy, bez wniosku ze strony np. organów administracji samorządowej - zakłada projekt nowelizacji rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie przyznawania nagród specjalnych w zakresie pomocy społecznej.

    Dodatkowe dwa dni wolne od pracy dla dawców krwi
    Pytania i odpowiedzi o PPK po autozapisie

    Odpowiedzi na pytania dotyczące naliczania i odprowadzania wpłat do PPK po autozapisie.

    Nowe zasady konfiguracji poczty elektronicznej w samorządach

    Podmioty publiczne zostaną zobowiązane do korzystania z poczty elektronicznej wykorzystującej trzy, określone mechanizmy uwierzytelniania, będą też mogły złożyć wniosek, by wpisać swoje telefony do wykazu numerów służących wyłącznie do odbierania połączeń - zakłada rządowy projekt ustawy o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej, który właśnie trafił do Sejmu.

    Kiedy umorzyć postępowanie o dostęp do informacji publicznej

    Jednym ze sposobów zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem o dostęp do informacji publicznej jest wydanie decyzji o umorzeniu tego postępowania. Taka forma zakończenia postępowania stosowana jest przede wszystkim wtedy, kiedy organ - ze względu na brak możliwości technicznych - nie może udostępnić informacji zgodnie z wnioskiem.

    Błędy popełniane przez gminy w uchwałach o programach zapobiegania bezdomności zwierząt

    W uchwałach wprowadzających programy zapobiegania bezdomności zwierząt rady gmin nie rozdzielają budżetu programu na poszczególne zadania. Prokuratorzy skutecznie zaskarżają do sądów administracyjnych uchwały z taką wadą. Błędem jest również powtarzanie w uchwałach zapisów i definicji ustawowych.