Kategorie

Jakie skutki w VAT wywołuje oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?

Jakie skutki w VAT wywołuje oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?/ fot. Fotolia
fot. Fotolia
Od 1 maja 2004 r. oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z 8 stycznia 2007 r. (sygn.akt I FPS 1/06) opłaty roczne pobierane po 30 kwietnia 2004 r. dotyczące praw użytkowania wieczystego ustanowionych przed 1 maja 2004 r. nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Reklama

Grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego i ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wywołuje określone skutki w VAT. Problemem w tym zakresie pozostaje kwestia wysokości opodatkowania – zwłaszcza w przypadku oddania takich gruntów dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu, w przypadku przekształcenia tego prawa we własność, a także w przypadku odszkodowań za pozbawienie użytkownika wieczystego jego praw do gruntu.

Oddawanie gruntów w wieczyste użytkowanie podlega opodatkowaniu VAT od 1 maja 2004 r., czyli od dnia wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy o VAT. Wcześniej oddawanie gruntów w wieczyste użytkowanie nie podlegało temu opodatkowaniu. Powoduje to, że opłaty roczne pobierane po 30 kwietnia 2004 r. dotyczące praw użytkowania wieczystego ustanowionych przed 1 maja 2004 r. nie podlegają opodatkowaniu VAT (zob. uchwałę siedmiu sędziów NSA z 8 stycznia 2007 r.; sygn. akt I FPS 1/06). Co więcej, dotyczy to również sytuacji, w których prawo użytkowania wieczystego ustanowione przed 1 maja 2004 r. zostało po 30 kwietnia 2004 r. zbyte przez podmiot, na którego rzecz zostało ustanowione (zob. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 lipca 2010 r.; zn. IPPP3/443-378/10-4/IB).

Opodatkowanie oddawania gruntów w wieczyste użytkowanie

Reklama

Od 1 maja 2004 r. oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT - tj. odpłatną dostawę towarów (art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; dalej: ustawa o VAT). Zatem z tytułu oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami VAT (w takich przypadkach nie ma bowiem zastosowania wyłączenie opodatkowania VAT wynikające z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT - ze względu na fakt, że oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste następuje na podstawie umów cywilnoprawnych).

Obecnie (inaczej niż w przeszłości) nie ma przepisów przewidujących szczególny sposób powstawania obowiązku podatkowego z tytułu oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste. W konsekwencji obowiązek podatkowy z tego tytułu powstaje na zasadach ogólnych, wynikających z przepisów art. 19a ust. 4 w zw. z art. 19a ust. 1 i 8 ustawy o VAT:

  1. z chwilą otrzymania całości lub części opłaty rocznej w odniesieniu do otrzymanej kwoty - w zakresie, w jakim opłaty roczne są otrzymywane przed końcem roku, którego dotyczą,
  2. z końcem roku kalendarzowego - w zakresie, w jakim opłaty roczne są otrzymywane później.

Na podstawę opodatkowania w przypadku oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste składają się opłaty należne z tego tytułu. Są to przede wszystkim opłaty roczne, a także opłaty dodatkowe z tytułu niedotrzymania terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowej (zob. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 21 lipca 2011 r.; zn. ITPP2/443-717/11/RS). Dotyczy to również sytuacji, gdy w użytkowanie wieczyste oddawane są grunty, na których wybudowane są budynki lub budowle. W takich przypadkach wartość prawa użytkowania wieczystego nie powiększa podstawy opodatkowania dostaw budynków lub budowli (art. 29a ust. 9 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT).

Oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste opodatkowane jest, co do zasady, według stawki podstawowej 23% VAT (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT). Ze względu jednak na brzmienie art. 41 ust. 14a ustawy o VAT dotyczy to gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste od 1 stycznia 2011 r. Opłaty roczne dotyczące praw użytkowania wieczystego użytkowania ustanowionych od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2010 r. pozostają opodatkowane VAT według starej stawki podstawowej 22% (co potwierdzają organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach - zob. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 7 lipca 2011 r.; zn. ITPP2/443-726/11/EB).

Wyjątek od opodatkowania oddania gruntów w użytkowanie wieczyste według stawki podstawowej (22% lub 23%) dotyczy oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów (terenów) niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. W takich przypadkach znajduje bowiem zastosowanie zwolnienie z VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste jest zatem w takich przypadkach zwolnione z VAT.

Zobacz: Centralizacja VAT

Dokumentowanie opłat rocznych

Obecnie nie ma przepisów określających szczególne zasady wystawiania faktur dokumentujących opłaty roczne. Faktury te należy wystawiać na zasadach ogólnych. Standardowe terminy wynikające z przepisów art. 106j ust. 1 i 2 ustawy o VAT, to:

  1. do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu otrzymania opłaty rocznej - w zakresie, w jakim opłaty te zostają otrzymane przed 31 grudnia roku, którego dotyczą (wystawiane w takich przypadkach faktury są w istocie tzw. fakturami zaliczkowymi),
  2. do 15 stycznia roku następnego - w zakresie, w jakim opłaty roczne zostają otrzymane po 31 grudnia roku, którego dotyczą.

Nie zawsze jednak konieczne jest wystawianie faktur dokumentujących opłaty roczne. W niektórych przypadkach faktury takie muszą być wystawiane tylko na żądanie nabywcy. Dotyczy to faktur dokumentujących opłaty roczne zwolnione z VAT (na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT) oraz faktur wystawianych dla niebędących podatnikami osób fizycznych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej (art. 106b ust. 1 pkt 1 oraz art. 106b ust. 2 i 3 ustawy o VAT).

Nigdy natomiast nie jest konieczne dokumentowanie oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste paragonami. Istnieje bowiem zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących obejmujące te czynności (§ 2 ust. 1 w zw. z poz. 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku ewidencjonowania).

Sprzedaż gruntu dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu

Co do zasady, grunty oddane w użytkowanie wieczyste nie mogą być sprzedawane. Wyjątek od tej zasady dotyczy sprzedaży takich gruntów użytkownikowi wieczystemu (art. 32 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; dalej: u.g.n.). W związku z taką sprzedażą nie dochodzi jednak do opodatkowania VAT, ponieważ przez dostawę towarów rozumie się nie tyle przeniesienie własności, lecz "przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel" (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). W tej sytuacji - zważywszy na to, że przeniesienie prawa do rozporządzania gruntem jak właściciel następuje już z chwilą oddania gruntu w użytkowanie wieczyste - sprzedaż gruntu dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu nie stanowi przeniesienia prawa do rozporządzania gruntem jak właściciel (a więc do podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT dostawy towarów). Dotychczasowy użytkownik wieczysty prawem takim (prawem do rozporządzania gruntem jak właściciel) już bowiem dysponuje. Stanowisko takie reprezentują zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne.

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności

Prawo użytkowania wieczystego może być przekształcane w prawo własności. Podstawą takich przekształceń są przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przekształcenia takie nie podlegają opodatkowaniu VAT, ponieważ nie wiążą się z przeniesieniem prawa do rozporządzania towarem (gruntem) jak właściciel (prawo takie zostało bowiem przeniesione w momencie oddania gruntów w użytkowanie wieczyste). Takie też stanowisko reprezentują organy podatkowe, czego przykładem może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 7 września 2010 r. (zn. ITPP1/443-553/10/MN) czy interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 25 marca 2015 r. (zn. IPTPP1/4512-32/15-2/MW).

Odszkodowania za wywłaszczenie prawa wieczystego użytkowania

Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwalają na pozbawienie użytkowników wieczystych przysługujących im praw lub części tych praw (art. 98 ust. 1 u.g.n.). Wieczystym użytkownikom przysługują w takich przypadkach odszkodowania (art. 98 ust. 3 u.g.n.).

Jak jednocześnie stanowi art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Powoduje to, że w przypadkach pozbawiania będących podatnikami VAT użytkowników wieczystych przysługujących im praw lub części tych praw na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. dochodzi do podlegających opodatkowaniu VAT (i często opodatkowanych VAT według stawki 23%) dostaw towarów na rzecz jednostek samorządu terytorialnego i ich związków (a w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa - na rzecz Skarbu Państwa). Potwierdzają to zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne.

Tomasz Krywan

doradca podatkowy, specjalista w zakresie prawa podatkowego

Podstawy prawne

  • art. 7 ust. 1, art. 19a ust. 1, 4 i 8, art. 29a, art. 41 ust. 1, ust. 14a, art. 43 ust. 1 pkt 9, art. 106b, art. 106i ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221)

  • art. 32 ust. 1, art. 98 ust. 1, ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 820)

  • § 2 ust. 1 w zw. z poz. 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z 16 grudnia 2016 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2016 r. poz. 2177)

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Błąd w wykazaniu podatku na paragonie można skorygować

    Czy podatek wynikający z nieprawidłowego zaewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej (23% VAT zamiast ZW) należy odprowadzić do urzędu skarbowego?

    Czy pracownik samorządowy musi skorzystać z ciągłego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 dni

    Pracownik nie chce skorzystać z dwutygodniowego wypoczynku, mimo że zostało to określone w sporządzonym w styczniu planie urlopowym. Czym pracodawca powinien się podeprzeć, aby pracownik obowiązkowo skorzystał z urlopu w wyznaczonym terminie i we wskazanym wymiarze?

    Jak rozliczyć w księgach rachunkowych nadpłatę z tytułu użytkowania wieczystego

    Użytkownik wniósł opłatę z tytułu użytkowania wieczystego na rachunek bankowy powiatu w roku 2019. Powiat przekazał zebrane dochody odpowiednio: 75% udział Skarbu Państwa - urząd marszałkowski, 25% udział powiatu. W roku 2021 po weryfikacji dokumentów przez wydział geodezji wpłacona przez użytkownika kwota okazała się nadpłatą i podlega zwrotowi. Użytkownik wystąpił do powiatu o zwrot nadpłaconej kwoty. Czy prawidłowe jest występowanie do urzędu wojewódzkiego o zwrot przekazanej kwoty, czy należy pomniejszać o zwrot dochody zebrane przez powiat w 2021? Jak należy zaksięgować zwrot nadpłaty, w przypadku gdy kwota zostanie zwrócona do powiatu przez urząd wojewódzki w wysokości 75%? Z jakiego paragrafu należy zwrócić użytkownikowi 25% udziału powiatu, w przypadku gdy stanowił dochód w roku 2019? Jak powinna wyglądać ewidencja księgowa na kontach w zaistniałej sytuacji?

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?