Kategorie

Odpisy aktualizujące należności - porady praktyczne

Odpisy aktualizujące należności - porady praktyczne./ fot. Shutterstock
Odpisy aktualizujące należności - porady praktyczne./ fot. Shutterstock
Odpisy aktualizujące należności przysparzają wielu problemów. Poniżej znajduje się praktyczna porada, z której dowiedzieć się można m.in. jak prawidłowo dokonać odpisów.

Problem: Jak prawidłowo dokonać odpisów aktualizujących należności, co oznacza metoda wiekowania należności oraz jak wygodnie analitycznie ewidencjonować te odpisy?

Rada: Odpisy aktualizujące należności to temat, który w mojej praktyce nazwałam zaczarowanym – niby nietrudny, a jednak stale problematyczny, a nawet unikany. Stan ten trwa od lat.

Ustawa o rachunkowości w art. 35b nakłada obowiązek aktualizowania należności, z uwzględnieniem stopnia prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego. Istotą tego odpisu jest urealnienie kwoty należności w bilansie, co nie oznacza jednak, że z tych należności rezygnujemy – one nadal są u nas na kontach należności: 221, 234 itp. i kontach zespołu 7, a my wykonujemy księgowania odpisów niejako „równolegle” na stronie Ma konta 290 oraz odpowiednio na stronie Wn konta 761 – należność główna i Wn 751 – odsetki. Jednocześnie w bilansie pokazywana będzie ta urealniona wartość należności, czyli pomniejszona o odpis. Może zatem się zdarzyć, że jeśli odpis wynosić będzie 100%, należność w ogóle nie będzie pokazywana w bilansie. Sumę kwot odpisów aktualizujących należności podaje się w informacji uzupełniającej do bilansu.

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Reklama

Problem główny dotyczący odpisów aktualizujących należności polega na tym, że uor wskazała jasno tylko te sytuacje, w których odpis ma być dokonany w 100%. Najczęściej dzieje się tak, gdy kontrahent jest w upadłości, likwidacji lub występują inne sytuacje, które dają nam jasny sygnał, że szansa na odzyskanie należności jest niewielka. Najtrudniejsze jednak dla księgowych jest ustalenie ustawowej „wiarygodnie oszacowanej kwoty odpisu” w przypadku należności przeterminowanych lub wątpliwych z innych przyczyn.

W praktyce najczęściej stosowaną metodą do szacowania wielkości odpisu jest metoda wiekowania należności, która wielkość odpisu aktualizującego należności uzależnia od okresu ich przeterminowania – przyjmuje się, że im starsza jest należność, tym większe istnieje prawdopodobieństwo, że nie zostanie ona ściągnięta przez jednostkę.

Przy zastosowaniu tej metody należności przyporządkowuje się do grup ustalonych według okresu ich przeterminowania i określa procentowy wskaźnik ryzyka nieściągalności należności w każdej grupie, np. należności:

● wątpliwe i przeterminowane od 1 miesiąca do roku – odpis w wysokości 25%,

● przeterminowane od roku do 2 lat – odpis w wysokości 50%,

● przeterminowane powyżej 2 lat – odpis w wysokości 100%.

Reklama

Wskaźniki procentowe do wyliczenia odpisu powinny być ustalane w każdej jednostce odrębnie, czasem nawet różnie dla poszczególnych rodzajów należności, w zależności od tego, jak kształtuje się ich faktyczna ściągalność (która może być inna np. dla należności podatkowych, inna dla należności cywilnoprawnych z tytułu czynszu najmu i dzierżawy lokali użytkowych, a inna z tytułu najmu lokali mieszkalnych).

W dokumentacji opisującej przyjęte zasady (politykę) rachunkowości jednostki należy opisać dokładnie sposób ustalania odpisów aktualizujących należności oraz wskazać, w jaki sposób powinno być dokumentowane ich utworzenie. Generalnie podstawą ujęcia odpisu w księgach rachunkowych może być dokument PK – „Polecenie księgowania” z ogólną kwotą odpisu wraz z załączonymi do niego zestawieniami szczegółowymi odpisów wyliczonych dla poszczególnych kategorii należności (sporządzonych według wzorów ustalonych w jednostce).

Warto też stosować analitykę do konta 290 – jeśli mamy kilka należności odpisanych, łatwiej będzie odpisami „zarządzać”, tj. rozwiązać, zwiększyć w kolejnym roku itp. – odpis Pana X, Pani Y, Firmy Z. Jeśli mamy bardzo dużo takich należności, wtedy analityką obejmujemy różne rodzaje należności, np. wynajem pomieszczeń, podatek od nieruchomości, podatek rolny itp.

Pamiętajmy, że odpisy aktualizujące wartość należności dotyczących funduszy tworzonych na podstawie ustaw obciążają fundusze, np. ZFŚS – Wn 851 (lub 853 w przypadku innych funduszy) oraz Ma 290.

Jeśli w ciągu roku następuje wpłata częściowa lub całkowita spłata należności, rozwiązujemy odpis częściowo lub całkowicie, odnosząc wtedy należność główną na pozostałe przychody operacyjne – Wn 290 i Ma 760, a odsetki na przychody finansowe – Wn 290 i Ma 750.

Reasumując – raz w roku, najlepiej przy okazji weryfikacji należności, musimy ustalić odpisy aktualizujące należności na dzień bilansowy. Stosujemy przy tym kryteria ustalone dla poszczególnych należności jednostki w jej polityce rachunkowości. Analizujemy, co znalazło się na koncie 290 na dzień bilansowy roku poprzedniego, co wydarzyło się w tym zakresie w ciągu roku (wpłaty częściowe kontrahenta, spłaty całkowite, brak jakichkolwiek wpłat) i co w związku z tym powinno się znaleźć w roku bieżącym.

Agnieszka Drożdżal

– wieloletni skarbnik gminy

Chcesz dowiedzieć się więcej, skorzystaj z naszego programu
INFORLEX Plan kont dla firm – program
INFORLEX Plan kont dla firm – program
Tylko teraz
Źródło: Poradnik Rachunkowości Budżetowej
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    29 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia, w budżetówce bez zmian

    Rząd chce, aby minimalne wynagrodzenie wzrosło o 200 zł brutto. Płace w budżetówce pozostaną jednak zamrożone.

    Wynagrodzenia medyków po 1 lipca 2021 r. (pytania i odpowiedzi)

    Nowe regulacje dotyczące wynagradzania pracowników medycznych weszły w życie 1 lipca 2021 r. Oto odpowiedzi NFZ na najczęściej zadawane pytania.

    Termin na wykonanie wydatków niewygasających

    Czy uchwała rady gminy może przedłużyć termin na wykonanie wydatków niewygasających wynikający z art. 263 uofp?

    Inwestycje w OZE - rozliczanie dotacji na gruncie VAT

    Opodatkowanie VAT dotacji, w tym w szczególności dotacji na finansowanie inwestycji w OZE, niezmiennie budzi wątpliwości. Organy podatkowe prezentują w tym zakresie stanowisko niekorzystne dla gmin, a sądy administracyjne nie prezentują w wydawanych orzeczeniach jednolitej linii orzeczniczej. Wątpliwości związane ze sposobem traktowania dotacji stały się powodem tego, że 16 kwietnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się wystąpić do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym tej problematyki. Na wyrok TSUE przyjdzie poczekać zapewne co najmniej do 2023 r., jednak już teraz warto zwrócić uwagę na to, jakie może on pociągnąć za sobą konsekwencje.

    Terminowe rozliczanie sum depozytowych - procedura

    Rozliczanie sum depozytowych - jak to zrobić w terminie? Przedstawiamy instruktaż dla księgowych.

    Zmiany w zasadach wystawiania faktur w 2021 r.

    Zasady wystawiania faktur. Od 1 lipca 2021 r. obowiązują zmiany w rozporządzeniu w sprawie wystawiania faktur. Nowości dotyczą uznania za fakturę biletów jednorazowych. Zniesiony został limit 50 km.

    W jaki sposób oblicza się termin 3 miesięcy zatrudnienia do celów PPK?

    Jeśli pracownik nie złoży deklaracji o nieprzystępowaniu do PPK, to w jakim terminie należy zawrzeć w jego imieniu umowę o prowadzenie PPK?

    Jak ująć w ewidencji księgowej częściowo umorzony, a następnie zwrócony do reklamacji środek trwały

    Środek trwały został zakupiony w 2019 r. i rozpoczęto jego umorzenie. Pod koniec 2019 r. został zareklamowany i w grudniu 2020 r. zwrócony do dostawcy, co potwierdzone jest fakturą korygującą na 100% jego wartości. Jak rozliczyć taką operację w księgach rachunkowych? W przypadku likwidacji środka trwałego jego wartość netto jest księgowana zapisem 800/011, a dotychczasowe umorzenie 071/011. W opisanym przypadku umorzenie z 2019 r. powinno być przeksięgowane na pozostałe przychody operacyjne (w 2020 r. odpisy nie były dokonywane).

    Reforma wynagrodzeń w administracji publicznej

    Reforma wynagrodzeń w administracji publicznej - wiceminister finansów Piotr Patkowski w trakcie posiedzenia prezydium Rady Dialogu Społecznego zadeklarował chęć rozmów o podwyżkach w budżetówce.

    Spółka komunalna ponosi opłatę za zajęcie pasa drogi

    Spółka ze 100-proc. udziałem gminy realizuje zadanie polegające na przebudowie wodociągu w pasie drogi gminnej. Czy w sytuacji, w której gmina jest właścicielem tego wodociągu, a spółka jest dzierżawcą, gmina powinna naliczyć wobec spółki opłatę za umieszczenie urządzeń wodociągowych w pasie drogowym? Czy spółka komunalna w ogóle jest zobowiązana do uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego?

    Jak windykować Dokument Obliczenia Opłaty

    Czy Dokument Obliczenia Opłaty, wystawiany na podstawie art. 40e ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, może być windykowany, jeśli nie został opłacony? Czy bez okazania dowodu opłaty nie powinien był zostać wydany wnioskodawcy?

    Gmina nie może odstąpić od naliczenia opłaty prolongacyjnej

    Czy należy naliczyć opłatę prolongacyjną w okresie stanu pandemii, jeśli gmina nie podjęła uchwały o nienaliczaniu opłaty prolongacyjnej w okresie pandemii?

    Sprawozdania w II kwartale 2021 r. - terminy

    Sprawozdania w II kwartale 2021 r. - przedstawiamy terminy sprawozdań, które powinny złożyć w lipcu jednostki samorządu terytorialnego.

    Podwyżka dla lekarzy stażystów od 1 lipca 2021 r.

    Podwyżka dla lekarzy stażystów od 1 lipca 2021 r. O ile wzrosną wynagrodzenia młodych lekarzy?

    Aport wodociągu a opodatkowanie VAT

    Czy wniesienie aportem sieci kanalizacyjnych i wodociągowych w zamian za podwyższenie ilości udziałów gminy w spółce będzie podlegało opodatkowaniu, czy będzie korzystało ze zwolnienia od VAT z uwagi na to, że od momentu oddania do użytkowania do momentu wniesienia aportem minęły już 2 lata?

    Podwyższone koszty w czasie pracy zdalnej

    W związku z obowiązującymi obostrzeniami związanymi z epidemią COVID-19 część pracowników urzędu gminy świadczy pracę zdalnie. Niektórzy z nich mieszkają poza miejscowością, w której znajduje się urząd i stosowane są wobec nich podwyższone koszty uzyskania przychodów. Czy można je stosować także w okresie pracy zdalnej, gdy pracownicy nie dojeżdżają do pracy?

    Czy w roku 2021 wydatki bieżące mogą przewyższyć dochody bieżące

    Czy w roku 2021 obowiązuje przepis, na podstawie którego wydatki bieżące nie mogą być wyższe niż dochody bieżące, z wyłączeniem wydatków covidowych?

    Błąd w wykazaniu podatku na paragonie można skorygować

    Czy podatek wynikający z nieprawidłowego zaewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej (23% VAT zamiast ZW) należy odprowadzić do urzędu skarbowego?

    Czy pracownik samorządowy musi skorzystać z ciągłego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 dni

    Pracownik nie chce skorzystać z dwutygodniowego wypoczynku, mimo że zostało to określone w sporządzonym w styczniu planie urlopowym. Czym pracodawca powinien się podeprzeć, aby pracownik obowiązkowo skorzystał z urlopu w wyznaczonym terminie i we wskazanym wymiarze?

    Jak rozliczyć w księgach rachunkowych nadpłatę z tytułu użytkowania wieczystego

    Użytkownik wniósł opłatę z tytułu użytkowania wieczystego na rachunek bankowy powiatu w roku 2019. Powiat przekazał zebrane dochody odpowiednio: 75% udział Skarbu Państwa - urząd marszałkowski, 25% udział powiatu. W roku 2021 po weryfikacji dokumentów przez wydział geodezji wpłacona przez użytkownika kwota okazała się nadpłatą i podlega zwrotowi. Użytkownik wystąpił do powiatu o zwrot nadpłaconej kwoty. Czy prawidłowe jest występowanie do urzędu wojewódzkiego o zwrot przekazanej kwoty, czy należy pomniejszać o zwrot dochody zebrane przez powiat w 2021? Jak należy zaksięgować zwrot nadpłaty, w przypadku gdy kwota zostanie zwrócona do powiatu przez urząd wojewódzki w wysokości 75%? Z jakiego paragrafu należy zwrócić użytkownikowi 25% udziału powiatu, w przypadku gdy stanowił dochód w roku 2019? Jak powinna wyglądać ewidencja księgowa na kontach w zaistniałej sytuacji?

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?