| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Sprawozdawczość > Sprawozdawczość finansowa > Opłaty wieloletnie w sprawozdaniach RB-N

Opłaty wieloletnie w sprawozdaniach RB-N

Zbliża się termin sporządzania sprawozdań RB-N. W poniższym artykule przybliżymy kwestie prezentacji należności o charakterze wieloletnim. Dotyczą one zawieranych umów, jak i opłat pobieranych przez jednostki na podstawie ustaw.

Ewidencja rachunkowa należności powinna być dostosowana do potrzeb sprawozdawczych

Sprawozdania powinny być sporządzane na podstawie prowadzonej ewidencji rachunkowej. Oznacza to, że organizacja ewidencji rachunkowej, opisana w polityce rachunkowości, powinna odpowiadać na potrzeby sprawozdawcze jednostki. Inaczej mówiąc, księgi rachunkowe prowadzi się głównie po to, by rzetelnie zaprezentować sytuację majątkowo-finansową jednostki w sprawozdaniach.

Warto również pamiętać, że sprawozdania Rb-N nie są ściśle powiązane z wykonywaniem budżetu i sporządza się je na cele statystyczne. Jest to cecha odróżniająca sprawozdanie Rb-N od Rb-27, które związane jest z wykonywaniem budżetu.

Umowy wieloletnie

Jednym z tytułów należności budżetowych prezentowanych w sprawozdaniu RB-N są te wynikające z umów wieloletnich. Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, sposób ich prezentacji w sprawozdaniu zależy od konstrukcji wynagrodzenia określonego w umowie. Problematykę tę dobrze prezentuje przykład umów zawieranych przez Ministerstwo Środowiska z tytułu korzystania z informacji geologicznej i własności górniczej.

Zgodnie z art. 99 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, prawo do informacji geologicznej przysługuje Skarbowi Państwa. Minister Środowiska jest uprawniony do rozporządzania tym prawem do informacji geologicznej, a także prawem własności górniczej (złożami węglowodorów, węgla kamiennego i innych kopalin). Określone ustawowo prawo do rozporządzania informacją geologiczną oraz własnością górniczą ministerstwo realizuje w postaci zawierania z podmiotami zewnętrznymi wieloletnich umów cywilnoprawnych. W niektórych przypadkach korzystanie z tych praw jest nieodpłatne, ustawa wskazuje także przypadki, gdy Skarb Państwa pobiera opłaty. A zatem umowy wieloletnie zawierane przez Ministerstwo Środowiska w tym zakresie przewidują korzystanie z przedmiotowej własności za wynagrodzeniem stanowiącym jednocześnie dochód budżetu państwa.

Ustanowione umową wynagrodzenie wnoszone jest, co do zasady, ratalnie, przy czym płatność następuje raz w roku w okresie użytkowania. Ministerstwo Środowiska ewidencjonuje należności z tytułu opłat określonych w zawartych umowach stosownie do zasad wynikających z ustawy o rachunkowości. Na koncie należności budżetowych w zakresie należności z terminem wymagalności do roku od dnia bilansowego, czyli przypadających do zapłaty w bieżącym roku budżetowym i następnym, ujmuje na koncie 221. Natomiast pozostałe raty ujmuje na koncie 226, tj. długoterminowych należności budżetowych w rozumieniu ustawy o rachunkowości.

Zobacz: Wynagrodzenia

Przyjmując taki sposób ewidencjonowania należności, powzięto wątpliwość co do właściwego prezentowania należności pochodzących z umów wieloletnich w sprawozdaniu Rb-N, a w szczególności co do konieczności zakwalifikowania poszczególnych rat płatności z terminem zapłaty wykraczającym poza dany rok budżetowy jako "należności długoterminowych".

A zatem, czy sporządzając sprawozdanie Rb-N, powinno się kwalifikować należności pochodzące z umów wieloletnich o terminie zapłaty wykraczającym poza dany rok budżetowy jako należności długoterminowe, czy też ograniczyć się do prezentowania jedynie tych należności (rat), których termin zapłaty zapada na przestrzeni 1.01-31.12 danego roku objętego sprawozdaniem?

Konstrukcja umów i praw do należności jest istotna

Ministerstwo Finansów wyraziło nieco odmienny od Ministerstwa Środowiska pogląd na temat naliczania należności i ich ujmowania w księgach rachunkowych. Jego zdaniem, opłaty za udostępnienie informacji geologicznej oraz za korzystanie z własności górniczej nie dzielą się na długoterminowe czy krótkoterminowe należności jak niektóre pozostałe należności, np. pożyczki czy papiery wartościowe.

W sprawozdaniu RB-N ujmuje się nominalną wartość należności. Dla określenia wartości nominalnej należności istotna jest konstrukcja z tytułu korzystania z praw majątkowych wskazanych przez Ministerstwo Środowiska. Jeżeli jest to opłata z góry określona, niezależna od okresu korzystania, która jest rozkładana na raty, to wartość nominalną takich należności należałoby obliczyć jako wartość nominalną całości opłaty jak należność z tytułu dostaw i usług, niezależnie od rozłożenia jej na raty.

Zobacz: Finanse publiczne

Pismo MF

Jeżeli opłata jest z góry określona, niezależna od okresu korzystania, która jest rozkładana na raty, to wartość nominalną takich należności należy obliczyć jako wartość nominalną całości opłaty jak należność z tytułu dostaw i usług, niezależnie od rozłożenia jej na raty.

Ministerstwo Finansów, pismo z 28 lutego 2017 r.,

sygn. DP8.658.3.2017

W przeciwnym przypadku nie ma podstaw do ujmowania wynagrodzenia za cały przyszły okres korzystania przewidziany umową do dnia jej wygaśnięcia.

Należności za korzystanie z własności górniczej za wynagrodzeniem są kwalifikowane w części A. Należności oraz wybrane aktywa finansowe sprawozdania Rb-N jako pozostałe należności w wierszu N5 oraz w wierszu N5.1 jako należności z tytułu dostaw i usług, jeżeli są niewymagalne, wobec określonej kategorii dłużnika w wartości nominalnej.

Opłaty przekształceniowe w sprawozdaniu Rb-N

Odmienny od wyżej zaprezentowanych należności mają opłaty wynikające z likwidacji prawa użytkowania wieczystego. Na podstawie ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (dalej: ustawa przekształceniowa), z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się w prawo własności tych gruntów.

Z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę, która jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia.

W sprawozdaniu Rb-N sporządzanym na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 4 marca 2010 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych, w pozycjach odnoszących się do należności według poszczególnych tytułów wykazuje się kwoty należności ogółem, w tym należności długoterminowe.

Jak zatem w zgodzie ze wskazanym rozporządzeniem powinny być wykazywane w sprawozdaniu Rb-N opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, w przypadku, kiedy właściciel gruntu będzie ją wnosił przez okres 20 lat? Z takim pytaniem zwrócił się do Ministerstwa Finansów Urząd Miasta Legionowo.

Skutki prawne zaświadczenia

Ministerstwo Finansów wskazało, że zgodnie z ustawą przekształceniową, organy reprezentujące dotychczasowego właściciela nieruchomości, a więc te same, które były właściwe do pobierania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego i dokonywania aktualizacji tych opłat, będą wydawały z urzędu zaświadczenia potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tego gruntu.

Celem zaświadczenia jest potwierdzenie faktu zmiany rodzaju prawa do gruntu, który nastąpił z mocy prawa. W zaświadczeniu powinna być zamieszczona m.in. informacja o obowiązku wnoszenia opłaty rocznej przekształceniowej, a także o wysokości i okresie jej wnoszenia ustalonym zgodnie z ustawą o przekształceniu. Zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy przekształceniowej, opłata ta jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Przedmiotowa opłata ma charakter roczny, a nie jednorazowy z możliwością rozłożenia na raty. Powyższe potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym na podstawie art. 4 ustawy przekształceniowej, jednocześnie informując nowego właściciela o obowiązku jej wnoszenia corocznie. Nie używa się w odniesieniu do tego obowiązku sformułowania "zapłaty jednej z rat".

Odmienna konstrukcja prawna zastosowana w ustawach oznacza różne ujęcie opłat w sprawozdaniach

Ministerstwo Finansów zwraca uwagę na różnice pomiędzy sposobem zdefiniowania opłat w poszczególnych ustawach. Tym samym w zależności od ich ukształtowania w poszczególnych aktach sposób ewidencji i prezentacji danych finansowych w sprawozdaniach jest odmienny. Zasadne jest zatem dokonać porównania opłaty przekształceniowej wynikającej z ustawy z 2018 r. z opłatą wynikającą z ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Obie ustawy aktualnie obowiązują i mają inny zakres przedmiotowy. Obie jednak nakładają obowiązek wnoszenia opłat.

Ustawa przekształceniowa z 2018 r. przewiduje w art. 7 ust. 5 podział na raty lub odroczenie terminu płatności w odniesieniu do "opłaty rocznej". Ponadto, w przypadku tej opłaty nie przewidziano oprocentowania za rozłożenie jej na raty. Z kolei w ustawie z dnia 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest przewidziana możliwość rozłożenia opłaty na raty płatne w okresie od 10 do 20 lat.

Stąd Ministerstwo Finansów wnioskuje, że nie było zamiarem ustawodawcy zakwalifikowanie opłat przekształceniowych określonych w ustawie z 2018 r. jako 20 rat jednej opłaty, tylko jako 20 wnoszonych odrębnie, corocznie opłat.

Pismo MF

Należności z tytułu opłat przekształceniowych przypisywanych na podstawie ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów powinny być przypisywane odrębnie co roku.

Ministerstwo Finansów pismo z 12 marca 2019 r.,

sygn. DP8.658.5.2019

Tym samym opłata ponoszona za przekształcenie użytkowania wieczystego nie powinna być ujmowana jako pożyczka w sprawozdaniach Rb-N, lecz jako należności z tytułu dostaw i usług.

Przypis należności z tytułu opłat należnych w przyszłych okresach

Z wyjaśnień Ministerstwa Finansów można zatem wnioskować, że w roku budżetowym 2019 na podstawie ustawowo określonych zaświadczeń o przekształceniu dokonywane są wpisy do ksiąg wieczystych o zmianie właściciela gruntu, ale również powinny one stanowić podstawę dokonania przypisu należności. Przypis należności za rok budżetowy 2019 powinien obejmować jednak jedynie opłatę za tenże rok. Opłaty należne w latach kolejnych powinny być przypisywane sukcesywnie w kolejnych latach.

Wydaje się błędem, aby przypisu opłat należnych w kolejnych 20 latach dokonywać w bieżącym roku i rozliczać w czasie memoriałowo jako przychody przyszłych okresów na koncie 840. Dokonywanie przypisu opłat w bieżącym roku obejmującego cały 20-letni okres jest bezzasadne, ponieważ nie ma podstaw, by w księgach rachunkowych danego roku ujawniać należności należne dopiero w latach przyszłych. Rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne dotyczą bowiem kosztów i przychodów. Ujawnianie w księgach rachunkowych należności powinno odnosić się do należności danego roku budżetowego i lat ubiegłych. Bezzasadne wydaje się dokonywanie projekcji należności przyszłych okresów i prezentowanie ich jako należności bieżącego roku.

Opłata wnoszona jednorazowo

Inaczej jest, gdy nowy właściciel gruntu - uzyskujący tytuł na podstawie ustawy przekształceniowej - zechce wnieść opłatę przed czasem. Właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Ustawa przekształceniowa określa wówczas, że wysokość opłaty jednorazowej odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej oraz liczby lat pozostałych do upływu 20-letniego okresu.

W tym przypadku przypis należności powinien obejmować całość opłaty, którą z własnej woli i zgodnie z przepisami wyraził nowy właściciel gruntu. Wówczas na podstawie stosownego oświadczenia jednostka powinna dokonać przypisu w bieżącym roku całości kwoty i w pełnej wysokości zaewidencjonować ją na koncie 221 w korespondencji z kontem Zespołu 7 (najpewniej na koncie 720). Opłata jednorazowa stanowi przychód bieżącego roku i nie powinna być rozliczana w czasie na koncie 840.

Podstawy prawne

  • art. 99 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 2126)

  • art. 7 ust. 6 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2018 r. poz. 1716; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 270)

  • załącznik nr 9 do rozporządzenia Ministra Finansów z 4 marca 2010 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1773)

Ireneusz Rosiek

doktor nauk ekonomicznych, specjalista w zakresie finansów publicznych, wykładowca/szkoleniowiec

[1] Ministerstwo Finansów, pismo z 12 lutego 2019 r., sygn. DP8.658.3.2019.

[2] Opisywany stan faktyczny oparto na piśmie Ministerstwa Środowiska z 8 lutego 2017 r.,sygn. BF-I-073.1.2017 skierowanym do Ministerstwa Finansów.

[3] Ministerstwo Finansów, pismo z 28 lutego 2017 r., znak DP8.658.3.2017.

[4] Urząd Miasta Legionowo, pismo z 15 lutego 2019 r., znak Rd.3034.1.2019.

[5] Ministerstwo Finansów, pismo z 12 marca 2019 r., znak DP8.658.5.2019.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

Kadry i płace 2019

reklama

Ostatnio na forum

ANGIELSKI DLA KSIĘGOWYCH

Eksperci portalu infor.pl

Häfele Polska

Producent okuć meblowych i budowlanych, a także elektronicznych systemów kontroli dostępu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »