Odpowiedzialność za sprawozdanie w zakresie operacji finansowych

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Jednostki sektora finansów publicznych przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych, wydanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych są zobowiązane do sporządzania  i składania sprawozdań w zakresie operacji finansowych.

Specyfika sektora finansów publicznych wyraża się w szczególnej funkcji sprawozdawczości w odniesieniu do procesów gromadzenia i rozdysponowania środków publicznych, a w szczególności  za ustawą o finansach publicznych – art. 41, ust.5. zakres finansów publicznych tworzą:

• gromadzenie dochodów i przychodów publicznych;
• wydatkowanie środków  publicznych;
• finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa;
• zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne;
• zarządzanie środkami publicznymi;
• zarządzaniem długiem publicznym;
• rozliczenia z budżetem Unii  Europejskiej.

Całokształt obowiązków obejmujących sprawozdania z zakresu operacji finansowych systematyzuje się poprzez fazy:

• fazę sporządzania sprawozdań;
• fazę przekazania sprawozdań;
• fazę przechowywania sprawozdań.

Każda z wymienionych faz procesu sprawozdawczego obarczona jest ryzykiem wystąpienia nieprawidłowości. Błędy w zidentyfikowanych obszarach sprawozdawczości usankcjonowane są przepisami prawa.

Nieprawidłowości w zakresie obowiązku sporządzania i przekazywania sprawozdań w zakresie operacji finansowych segmentować można na  trzy główne grupy:

• niesporządzanie sprawozdań -o ile obowiązek wynika z obowiązujących przepisów prawnych;
• nieprzekazanie w terminie sprawozdania właściwemu odbiorcy;
• wykazanie w sprawozdaniach danych niezgodnych  z danymi wynikającymi  z ewidencji księgowej.

Zobacz również: Odpowiedzialność kierownika jednostki za wadliwe sporządzenie sprawozdania przez głównego księgowego

Niewłaściwe wywiązywanie się z przyjętych prawem przedmiotowych obowiązków stanowi delikt dyscypliny finansów publicznych i podlega reżimowi ustawy z dnia 17 listopada 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest bowiem niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowania albo wykazanie w tych sprawozdaniach danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej.

W kontekście odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych warto zaznaczyć, że ta odpowiedzialność jest spersonalizowana, co oznacza, że ponosi ją konkretna osoba - ta, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych, wskazany ustawą i w czasie obowiązywania tej ustawy. Niezbędną przesłanką odpowiedzialności osoby za naruszenie dyscypliny finansów publicznych jest przypisanie jej winy w czasie popełnienia czynu.

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi również osoba, która wydała polecenie wykonania czynu naruszającego dyscyplinę finansów publicznych

Jeśli jednak osoba, która naruszyła dyscyplinę finansów publicznych na skutek polecenia przełożonego lub kierownika jednostki lub dysponenta środków budżetowych, organu nadzorującego, organu założycielskiego, przed wykonaniem polecenia zgłosiła pisemnie zastrzeżenia, a mimo to otrzymała pisemne potwierdzenie wykonania polecenia, bądź też polecenie nie zostało odwołane czy zmienione, to nie ponosi ona odpowiedzialności.

Zasadą odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych jest kategoria stopnia szkodliwości dla finansów publicznych. Tutaj determinantem jest waga naruszonych obowiązków, sposób, okoliczności ich naruszenia oraz skutki naruszenia.

Uwzględniwszy jednak to, że sprawozdania z zakresu operacji finansowych są wykorzystywane do skutecznego zarządzania w sektorze finansów publicznych, zarówno w ujęciu globalnym jak i lokalnym, to winno zachować się czujność przekładającą się na należytą staranność odnośnie wszelkich aspektów sprawozdawczości.

Przy rozważanych aspektach sprawy odnośnie obowiązków związanych ze sprawozdaniami warto zaakcentować sytuację, w której sprawozdania zawierają dane pochodzące co prawda z ksiąg rachunkowych, ale te księgi są prowadzone nieprawidłowo.

Takich sprawozdań nie można uznać za wiarygodne.

W przedmiocie sprawy podstawowa reperkusja prawna dotyczyć będzie odpowiedzialności karnej za prowadzenie ksiąg rachunkowych wbrew ustawie o rachunkowości, czy też podawanie w księgach rachunkowych nierzetelnych danych z sankcją grzywny, kary pozbawienia wolności do lat 2 albo też obu tym karom łącznie.

Pamiętajmy o tym, iż odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych jest niezależna od odpowiedzialności określonej innymi przepisami. Obok odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych należy pamiętać o odpowiedzialności dyscyplinarnej (np. członek korpusu służby cywilnej odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej, w tym za rzetelne, bezstronne, sprawne, terminowe wykonywanie powierzonych zadań, zgodnie z ustawą z dnia 21 listopada  r. o służbie cywilnej) oraz odpowiedzialności porządkowej (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy).

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.);
• Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r.,  poz. 168);
• Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych (Dz.U. z  2010 r., nr 43 poz. 247 z późn. zm.);

Polecamy serwis: Sprawozdawczość